Jch willem van pytersheym der edele . doe kont allen luden die desen opene_ brief suelen sien oft h°eren lesen bekenne_de openbaerliken met desen brieve dat ich voir mich en_ mijnen erven vercocht hebbe met rechter en_ wetliker coema_scap erfliken en_ in rechte van erflicheit eirsame_ wiesen en_ berven luden h_en willeme van haemele h_e te Eld_en en_ Dyricke van pyt_sheym h_e te haren mijne_ neve_ / eyn derde deel van alsulken erfliken g°eden . als gelegen siin in den gerichte en_ in + der heirlicheit van pytersheym / die mich ov_mits doede . henrichs walnee van pyt_sheym des bastarts geheyten lange heyne_ . aen~gevallen en_ aen~gestorven is Vive hondert dobble mottoyne g°et van gelde en_ swaer gewichte . die sij mich waele en_ volcoeme_liken betaelt en_ gelevert hebben . en_ daer af ich voir mich en_ miine_ erven . hon en_ honne erven lois en_ ledich quijtschelde met desen brieve . Jn welken derden + deele van + den erfliken g°eden voers_ / ich hebbe / h_en willem en_ dyric voers_ doen setten en_ g°eden / ov_mits scouteit / en_ Scepene_ van pyt_shey_ en_ van Lodenaken / en_ hebbe daer op voir hon en_ ov_mits hon verteghen nae cost°eme en_ gewoenten des hoefs / en_ der banck der Scepene voers_ . en_ vertye daer op voir mich en_ mijnen erven met desen opene_ brieve te orb_e en_ in behoef h_en willems en_ Dyrics voers_ en_ honre erven . . Jn welken derden + deele der erfliker g°ede voers_ ich hebbe geloeft in g°den truwen in handen h_en willems en_ Dyrics voers_ en_ gheloeve met desen brieve / die selve h_en willem en_ Dyric en_ honne erven te halden en_ dae inne te w_en bynnen jaers en_ buten jaers en_ alle rechte aensproeke en_ calangie af te doen en_ af te leggen . en_ hon te verantwerden . oft yemant hier~naemaels die gude henrichs walnee voers_ te~maele oft eyn deel . aenspreke . En_ w_e dat sake dat yemant naemaels die g°ede voirs_ h_en willeme en_ Dyricke voers_ afcrege en_ aengewonne metten rechte soe hebbe ich geloeft als voers_ is / hon weder + te + keren te honne_ willen die hondert dobble mottoyne voers_ . verbende daer omme hon en_ honne_ erve_ in der bester forme_ rechte en_ manieren dat ich can en_ mach . alle mine g°de erflic en_ gereyde_ die ich n° ter tijt hebbe oft naemaels sal moegen hebben en_ vercriegen . Alle argelist vte~gescheyden Jn orconde der waerheyt en_ o_me~dat ich dit geloeft hebbe voir mich en_ mijnen erven vast en_ stede te + halden en_ onv_breekelic Soe hebbe ich miin p_per Siegel aen desen opene_ brieve gehangen En_ hebbe voert gebeden eirsame_ luden Otten van Renne_berch en_ Godarde van vleytingen knaepe va_ wapen want sij ov_ dese voirs_ saken geweist siin . dat sij in meerre kennisse der waerheit honne Siegele aen desen brieve willen hangen by miin Siegel . dat wir Otte en_ Godart voirs_ gedaen hebben te + beden joncher willems van pyt_sheym voers_ . / Gegheve_ jn + den jaere van + d_ gheb°ert ons h_en Duesent Drie + hondert Sesse en_ tachtentich in + den maende van Meerte
Uittreksel uit een octrooi van hertogin Johanna van 1387 behelzende de betaling door Willem van Petershem, heer van Oirschot, van de aan haar verschuldigde bede
Afschrift van vidimus uit 1421 door het kapittel van St. Servaas te Maastricht van oorkonde van hertogin Johanna uit 1388, waarin zij de verdelingsrecht der rechten in de heerlijkheden Oirschot en Hilvarenbeek tussen haar en Willem van Petershem bevestigt
Gegeven te Bruessel acht daghe inde maent van meerte int jaer Ons Heeren dusent driehundert zeven ende tachtentich na costume des hoifs van Cameryck. Jeanne, duchesse de Luxembourg, de Lotharingie, de Brabant et de Limbourg, marquise dû Saint-Empire, en récompense des services rëndûs par Guillaume, seigneur de Petershem,et ses ancêtres, accorde au dit seigneur de Petershem divers avantages, et notamment la moitié des amendes prononcée en justice dans la franchise d'Oirschot et le banc de Hilvarenbeek. 1388, 8 mars, Bruxelles.
Wilhelmus , filius quondam domini Johannis de Petershem,
relevavit ibidem xx marcas leodienses ad et supra census et
redditus domini Leodiensis, tamquam comitis Lossensis, in
villa de Zûerenbroeck, secundum continentiam litterarum
super hoc confectarum, per obitum dicti domini, sui patris.
Etiam relevavit cum hoc unum currum, qui vulgariter dicitur
werwagen, supra silvam de Lede eundum, pro lignis ad
comburendum vel etiam si necesse fucrit ad edificandum, et
hoc qualibet die, secundum continentiam litterarum super
hoc confectarum. Et iste currus erat concessus in augmentationem feodi suprascripti.
Presentibus dominis Roberto domino de Grevenbroeck , Johanne de Boveria,
Henrico de Gâedeghoven, mililibus, Wilhelmo de St Margarela, Johanne de
Seraing et pluribus aliis.
Gegeven inden joer Ons Heren geboerten dusent driehondert eyn ennogentich van den moent van noevember des teenden dachs. Guillaume, seigneur de Petersheim, reconnaît avoir reçu d'Arnould vanden Zwane, receveur de Maastricht pour la duchesse de Brabant (Jeanne), la somme de trois cent trente-quatre royaux : montant de l'échéance, à la Saint-Jean 1389, de la rente qu'il tient en fief de la dite duchesse à charge de ses revenus à Maastricht. 1391, 10 novembre.
Jehanne bider gratiën goids, hertoginne van Luttem-
borg van Lotharingen van Brabant ende van Lymborg,
marcgrevinne des heylichs Rycs, doin cont allen luden,
dat op ten dach, datum des briefs, voer ons quam ende
Voer onse manne van leen, te weten, hern Janne van
Opphem, hern Arnde van Grayenem Ridderen, Costijn
Van Ranst, Louys van Bouchout, ende Jan van Wilre,
knapen, onse lieve ende ghetrouwe Willem, here te Pe-
tershem, kennende ende lyende, hoe tusschen ons ghe-
mynder Joftïouwen Marien van Berghen, jongste dochter
ons liefs getrouws raits hern Henric van Boutershem, heer
van Berghen opten Zoom, mitten selven hoiren vader
ende momboir daer geghenwoerdich staende, op een
side ende hem selven op dander zide, zeker huwelike vor-
werden gededingt weren in enen cedulle beworpen, dat
sy van beiden ziden eendrechtichlec overgaven ende voir
ons ende onse manne van leen voerghenoempt, lesen de-
den, ghelyc hier nacr volghendeis bescreven, van punte tot
punte. In den yersten is ghededingt ende bevorwerdt, dat
Willem heer te Petershem voirs. Joffrouwen Marien van
Berghen dowarien sal voir mijne vrouwen van Brabent
in onderhalfhondert mudden corens siaers, half rogge,
ende half gheerste, maten ende pachts der stad van Tricht,
Ende in negen mudde roggen siaers, der selver maten, vrij
eygens goets, ende in veertien Royale, die hi helt van
enen ereve van Loon, in vueghen ende manieren : weert
zake, dat Willem voirs. aflivich worde, sonder wittige ghe-
boirte van der selver Joffrouw Marien achter hem te la-
ten, soe sal Joffrouw Marie die dowarie besitten, hoir
dage. Ende so wanneer sy niet meer sijn en sal, selen de
selve goede weder gaen aen die neeste geboirte Willems
voers., of aen die ghene, daer hys begeert. Item so sal
gheven myn heer van Berghen, als momboir, ende partie
sijnre dochter, Willeme voirschr, in hylichs vorwarden,
acht dusent hollanssche gulden of de weerde daer voir, in
anderen goeden goude, dat is te weten drie duysent bin-
nen Sinte Mertensdaghe neest comende, ende drie dusent
binnen Sinte Johans daghe baptisten dair naer neestvol-
ghende, Ende twee dusent gulden binnen Jairs, na doot
sheren van Bergen voirscr., mit sulken voirweerden, dat
Willem heer van Pieterssem bewijsen sal bi rade des heren
van Berghen ende sijnre vriende, die ses dusent gulden,
die hi binnen jaers ontfanghen sal, aen goeden erve, na
lants cope dair die geleghen sijn, sonder argeliste ende
die te belegghen binnen jaers, ende die ander twee dusent,
inder selver vuegghen te belegghen, als si ghevalien sijn,
bi rade des heren vrienden van Berghen, dan levende.
Ende weert zake dat Joffr. Marie voerscr. aflivich wor-
de, sonder gheboirte van horen live after te laten, so sal
Willem voerscr. die goede, die omme die ses dusent gulden
bewijst sijn selen, besitten sijn daghe ende mede die ander
twee dusent of sy ghevallen weeren, ende na sijn doot, so
selen dese goede weder vallen ende keren aen den heer
van Berghen, of aen die neeste van sinen weghen, of aen
dieghene daer hise laten sal. Ende is oic vorweerde, dat
Willems neeste gherven voerscr. nae syn doot loessen
selen moghen deze goede beleit, voer also vele als
Willem voerscr. daeraf ontvanghen hadde. Ende dat
gelt sal dan gaen, alle weghe, aen den heer van Ber-
ghen als voerscr. is. Item is ghevorwert, wes Joffr.
Marien dlant recht gheeft, als van versterffenisse, van
hoirre moeder ziden, dat hoir dat volghen sal. Item
is vorweerde, weert dat Henric, sheren zone van Berghen,
aflivich worde sonder gheboirte ende of die heer van
Berghen een ander wyf neeme, ende sonder geboirte stor-
ven ende die heerlichheit von Bergen aen yeman anders
handen queme, die sal ende moet binnen jaers der Joffr.
voerscr., of hoiren kinderen van Willem heer van Pieters-
sen, gheven ende betalen, drie dusent hollandsche gulden,
ende daer mede sal die Joffr. ende Willem voerscr. con-
tent sijn, als van der heerlichheit ende lande van Berghen.
met hoiren toebehoerten, ende daeraen niet meer moghen
heysschen; het en weer dat zake, dat de heer van Berghen
hoen die woude laten. Item is nogch vorwerde, wert dat
zake, dat Willem heer van Pieterssem aflivich worde voir
Joffr. Marien, dat Joffr. Marien alsulc cleynoet, als tot hoi-
ren noode ende live behoirde, id weer in peerlen cley-
noet, of clederen, dat sal si behouden voiren wt, hoiren
willen mede te doene. Item is vorwerde, als van den twee
dusent gulden, die men betalen moet na die doot van
den heer van Berghen, die dan gerecht oir is ende
dat land van Berghe in handen hebben sal, ende die
dat binnen jaers, a manissen Willems heer te Pieters-
sem, of Joffr Marien sijns wijfs, of hoirre gherven, niet
betaelt e n worden, so mocht Willem of Joffr. Marie
voirscr., ende hoir erven, scepen aenspreken, ende dey-
linghe heysschen in alle die goede blivende, na doot, des
herne van Berghen, na den lant rechte, sonder yemans
wedersegghen. Den welken vorwerden. alsus voir ons
ende onse mannen van leen, ghelyc sy voerscr. staen ghe-
lezen, ende vercleert, Willem heer te Pieterssen. voerscr
om voert dair mede te varen, ende te volvueren, alsulke
gheluften, als hi hadde gedaen, also verre, alsdat voir
ons sculdich weer te geschien, begerende was, alsoo hi
seide, Joffr. Marien van Berghen in die onderhalfhondert
mudden corens siaers, half rogge ende half gheerste,
boven in den yerste punte van den vorwerden, als men
sien mach, vercleert te dowarieren op sine thiende van
Pieterssem ende van Lodenaken met hoiren toebehoirten,
die hij van ons in leen houdende weer, ende dairin te ves-
tigen na ons hoefsrecht. Ons vriendelic dair om biddende
ende versuekende dat wij consent dair toe gheven wouden
ende dair op mane doen ene ons mannen van leen
voerscr., wes van rechte dairtoe sculdich weer te ghe-
schiene. Also dat wter vriendeliker beden Willems
voerscr onse consent dair toe ghevende, behoudlic ons
dair in altijt onsz heerlicheit ende anders enen ye-
gheliken sinen rechte, dair op manen deden eenen onsen
mannen van leen voirghenoempt, die hem mitten anderen
sinen ghenoten dair op beriet ende beraden bi vollen ghe-
volghe, der selver ons wederbrachte, wisende voer een
vonnisse, dat Willem heer te Pieterssem die voirg. thiende
van Pieterssem ende van Lodenaken mit hoiren toebe-
hoerten, gelijc hi die van ons in leen houdende is, ons op
draghen soude in onsen handen, alse gerecht pant ende
onderpant, der dowarieren Joffr. Marien van Berghen,
den anderhalft hondert mudden corens siaers in du
manieren boven beschreven ende vercleert dat Willem
heer te Pieserssem, ghelyc vonnisse onsz mannen
ghewijst hadde, volcomelyc dede ende Joffr. Marie
van Berghen mitten heer van berghen, hoiren vader
ende momboir, bi maninghen onser ende wysdom onser
manne, voirt daer op ghedaen, ontfingt die voirs ander-
halfhondort mudde corens siaers van ons tot hoirre do-
warien, dat al geschiedt, voirden bislaepen, mit alle pun-
ten ende articlen van rechte, die daer in na ons hoefsrecht
sculdich waren te geschien, niet dair in vergheten, noch
achterghelaten, allen argelist oic wtghescheiden. In orcon-
den welker dinghen, so hebben wi hertoginne, ende wi
Jan van Opphem, Art van Crayenen, Ridderen Costyn
van Ranst, Lonys van Bouchut, ende Jan van Wilre, kna-
pen als manne van leen ons ghenedigher vrouwen d'her-
toginne van Luttenborg, van Brabant, ende van Limborg
voirscr.,omdat wi dair bi ende over sijn gheweest, dair
alle zaken, ghelijc sij voirscr. staen, geschieden, onse zeghe-
len aen doen hanghen diesen brieve, ende wij Heinric van
Bouterssem, heer van Berghem op ten Zoom, ende wij
Willem heer te Pieterssem voirg., kinnende ende lyende
alle zake ende voirwerden, gelyc voirscr. staet, wesen ge-
schiet die wy oic alle gheloeft hebben aen beiden ziden,
ende gheloven ganselic in goeden trouwen wdael te houden
ende te voldoen, dair om hebben wij die voer ons ghene-
diger vrouwen hier in bekint, ende onse zeghel en hier
mede aen doen hanghen in meerre kinnisse der waerheit.
Dit geschiede te Brussel negen en twintich daghe in Juho,
int Jair onss heren Dusent driehondert ende tweentne-
gentich.
Gegeven inden joer Ons Heren dusent driehondert en twe ennoegentich des sesse en twintich daghe inden oustmoent. Guillaume, seigneur de Petershem, déclare qu'Arnould van den Zwane, receveur (de Maastricht) pour la duchesse de Brabant, etc., lui a payé de la part de celle-ci, pour l'an échu le 24 juin 1390, la rente de trois cnet trente-quatre royaux par an qu'il tient en fief de la dite duchesse sur ses revenus à Maastricht. 1392, 26 août.
Gegeven int joer Ons Heren duesent driehendert nogenttich ende drie des noegentende daghe vanden aprielle. Guillaume, seigneur de Petershem, declare qu'une somme de trois cent trente-quatre royaux lui a été payee pour le terme, échu le 24 juin 1391, de la rente qu'il tient en fief de la duchesse de Brabant, etc. (Jeanne) à charge de ses revenus en la ville de Maastricht par le receveur de la dite duchesse en cette ville, Arnould van den Zwane. 1393, 19 avril.
Gegeven int Joer van der gebuerde Ons Heren, dusent, dryehondert, noegentich ende vyer, drye dage in januario. Guillaume, seigneur de Petersheim, se declare payé par Arnould vanden Zwane, receveur à Maastricht pour la duchesse de Brabant, etc., pour les échéances a la Saint-Jean 1392 et 1393, de la rente de trois cent trente-quatre royaux par an qu'il tient en fief de la dite duchesse (Jeanne) à charge de ses revenus en la ville de Maastricht. 1394, 3 janvier.
Jan, zoon van Vranck Vaerwel, staat ten
voordeele van Willem van Pietersheim, edelman,
den hof van Eijs te Althoesselt af.
154 1395-09-13. 1395 september 13 Bruxelle
Johanna, hertogin van Brabant, en Wilhelm, heer van Petershem, oorkonden dat ze kanonikaat en prebende in kerk van Oirschot, waarvan ze samen patronaatsrecht bezitten, geven aan:
Ludovicus Bote, geestelijke, die matricularii in kerk van Duisburg geruild had met Wilhelm Bont, kanunnik van Oirschot, en dragen deken en kapittel op hem te installeren
Origineel inventarisnr 28
Uitgegeven in Frenken, Documenten, 227
Akte van overdracht door Johanna van Brabant aan Willem, heer van Petersheim, van:
opbrengst ½ breuken van vrijheid Oirschot en bank van Hilvarenbeek, kopie-vidimus ( = legalisatie) van 20 december 1421 uit 16e eeuw, 1387 maart 8
Hij is getrouwd met Maria van Bautershem.
Zij zijn getrouwd op 29 juli 1392 te Brussel.Bron 12
Kind(eren):
PETERSHE(I)M (Willem heer van) (4), in oorkonden vermeld 1392-94, zoon van Johan (2) (die voorgaat) en Aleidis van Heers.
Hij verscheen met zijn vader en zijn broeders, Gerard, Jan en Rogier onder de vasallen van hertogin Johanna van Brabant (1355-1406).
Hij verkreeg ten jare 1394 van Frank Warwell, burger van Maastricht, den hof van Eyse, gelegen te Althoesselt.
De brieven hierover d.d. 22 April 1394, gegeven door zijn oom Hendrik, heer van Diepenbeek, erfvoogd der stad Luik, worden in extenso vermeld in:
Notice historique sur l'ancien Chapitre de chanoinesses de Munsterbilsen (door M.J. Wolters), p. 78-80.
Hij was ook heer van Oirschot, Hilvarenbeek en Lanaeken, en huwde in 1392 met Maria van Bautersem, dochter van Hendrik, heer van Bergen op Zoom (dl. VII, kol. 79) en Beatrix van Polanen.
Zij leefde na zijn dood teruggetrokken in het door haar gestichte Augustinessenklooster Bethanië bij Mechelen, waar zij 7 Maart 1437 overleed.
Uit dit huwelijk: Jan (2) heer van Petersheim, Oirschot en Hilvarenbeek (overl. 1449), verscheen 1415 met zijn oom Rogier heer van Leefdael in het verbond, gesloten tusschen Brabant en Limburg.
Namens hem werd zijn neef Johan van Merode, na den dood van genoemden Rogier, voor de leenzaal van Curingen, aangezien hij (Jan van P.) zwakzinnig was, met het huis Petersheim beleend (6 Oct. 1444).
Willem's dochter Beatrix werd erfgename van Petersheim, Oirschot en Hilvarenbeek na haar broeder (beleend 27 Maart 1450).
Zij was 14 Juli 1410 gehuwd met Richard II rijksbaron van Merode graaf van Oelen en voogd van Duffel, overl. 20 Juli 1446, zoon van Richard I en Margaretha van Wesemael, erfgename van het graafschap Oelen.
Beatrix van P. die in 1455 overleed, bracht bovengenoemde heerlijkheden in het geslacht Merode (linie Westerlo).
Zie: M.J. Wolters, Notice historique sur les anciens seigneurs de Steyn et de Pietersheim (Gand 1854), 139-142; E. Richardson, Geschichte der Familie Merode I (Prag 1877), 145-146, 150, 152, II (Prag 1881), 85-87.
Willem IV van Petershem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
1392 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Maria van Bautershem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
Notice historique sur l'ancien chapitre de chanoinesses nobles de Munsterbilsen dans la province actuelle de Limbourg (M.J. Wolter) pag. 79-81
Corpus van Reenen/Mulder op http://www.diachronie.nl/corpora/crm14/oorkonde/Q088a38601
http://www.rhc-eindhoven.nl
bron: http://www.rhc-eindhoven.nl
Rijksarchief België op http://search.arch.be
Le livre des fiefs du comté de Looz sous Jean d'Arckel, 1875, door Borman, pag. 275
De maasgouw; Orgaan voor Limburgsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde jrg 6, 1884 (5), no 217, 29-03-1884, pag. 953/954
De maasgouw; Orgaan voor Limburgsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde jrg 8, 1886 (6), no 12, 12-06-1886, pag. 48
www.archieven.nl
http://www.hbvl.be/cnt/eid179094/extern-kon-gossu-lezing-door-archeoloog-tony-waegeman
De maasgouw; Orgaan voor Limburgsche Geschiedenis, Taal- en Letterkunde jrg 6, 1884 (5), no 217, 29-03-1884, pag. 1