Stamboom Hulst » Henrick van Selbach (± 1540-1618)

Persoonlijke gegevens Henrick van Selbach 

• Hij is geboren rond 1540.
• Hij is overleden in het jaar 1618.
• Een kind van Johan van Selbach en Griete
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 14 januari 2026.

Gezin van Henrick van Selbach

Hij is getrouwd met Catharina Jansen.

Zij zijn getrouwd

Kind(eren):

1. Johan van Selbach  ± 1570-1629 
2. Caspar van Selbach  > 1570-> 1646
3. Johan (de Jonge) van Selbach  > 1570-1639 

Notities over Henrick van Selbach

Henrick van Selbach volgde zijn vader op als schulte van Emmen, omstreeks 1577. Het eerste document waarin hij als zodanig genoemd wordt is een goorsprake uit 1579, toen Drenthe bij de Pacificatie van Gent was aangesloten en de staatse stadhouder Rennenberg in functie was. Door welke drost van Drenthe is Henrick benoemd? Botnya of Ensse? Of is Henrick in 1577 door de nieuwe stadhouder Rennenberg zelf benoemd?
[Vader Johan blijkt dan "in ruste" te zijn, zoals uit de archieven is af te leiden. Vermoedelijk leefde Johan (op het laatst Johan de olde genoemd) tot omstreeks 1600.]
We weten niet wat Henrick van de strijdende partijen vond. Was hij verontrust door de hoge belastingen? Had hij sympathie voor de protestanten of was het meer afkeer van Spanje? Hij zal tegen al dat oorlogvoeren geweest zijn. Dacht hij dat, uiteindelijk, aansluiten bij de opstand op den duur ook voor Drenthe beter zou zijn? Hij heeft kennelijk steeds de lokale belangen behartigt want later, na 1595, had hij voldoende aanzien om in nieuwe functies benoemd te worden.
In de genoemde goorsprake van 1579 klaagt Henrick er over dat Steven ten Hove land onder Erm ten onrechte gebruikt (laat beweiden), land dat Henrick heeft "affgegraven en thogeslagen"; het lijkt hier om een perceel door Henrick afgegraven veen te gaan. Henrick zou dan de turf verkocht en het land ontgonnen hebben. Dat land lag iets ten zuiden van Sleen (en ten ZW van Emmen). Getuigen uit Sleen worden opgeroepen zich over de eigendomsverhoudingen van eertijds te uiten. Hoe de zaak afliep is niet gedocumenteerd. In 1588 is er weer ruzie tussen Steven van Hove en Henrick van Selbach. Steven ten Hove woont dan "buten landes". Henrick is getrouwd met (vermoedelijk) Catharina Jansen. Over haar is verder niets bekend.

De heer Klaas S. de Boer heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de Van Selbachs. In Gens Nostra 2021, jaargang 76 nummer 4 publiceert hij hier een artikel over:
Over Henrick: Henrick van Selbach. Deze oudste zoon zal omstreeks 1540 geboren zijn. Hij volgde vader Johan omstreeks 1577 op als schulte van Emmen en zal toen het Schultehuis in Emmen betrokken hebben. Naast deze officiële functie was hij, zoals alle bestuurders, ook landbouwer (eigenerfde). In 1603 werd hij nog als boer vermeld en in 1612 werd hij aangeslagen voor 1,5 mudde (ongeveer ½ ha) bezaaid land in het kerspel Emmen. Ook hij voerde het Van Selbach wapen, zoals gezegd gespiegeld. Henrick werd schulte in roerige tijden. Door de opstand tegen Spanje trokken af en toe plunderende soldaten rond en door de wanorde raakte het reguliere bestuur verzwakt. In 1577 ging het gezag in Drenthe formeel over op de ‘opstandelingen’. Rennenberg (George van Lalaing), door de Staten Generaal tot stadhouder voor de noordelijke gewesten benoemd, wist de Etstoel van Drenthe te overtuigen zich bij de ‘Pacificatie van Gent’ aan te sluiten. In februari van 1579 wilde Rennenberg met vier vaandels van Deventer naar Coevorden trekken. Later kwamen nog twee vanuit Emlichheim aangemarcheerd. Het dingspil Zuidenveld was daarover echter niet geïnformeerd. En de kopstukken van en de bevolking in het Zuidenveld wilden de troepen liever niet binnen laten (vanwege mogelijke roof en muiterij) en ze riepen steun in van de andere dingspillen. Bij de beraadslagingen over wat nu gedaan moest worden zal Henrick als oudste een belangrijke stem gehad hebben. Er werd besloten bestuurders, zijn jongere broers Konst en Roelof met anderen, ter onderhandeling naar Rennenberg te sturen. Het resultaat was dat de troepen richting Zwolle gingen en slechts twee vendels moesten worden toegelaten om door Drenthe naar Zevenwouden in zuidoost Friesland te trekken. De politieke ontwikkelingen daarna zijn uitvoerig in de Geschiedenis van Drenthe9 beschreven. We weten niet wat Henrick van de strijdende partijen vond. Had hij sympathie voor de protestanten of was het meer afkeer van Spanje? In 1544 was het nabij gelegen graafschap Steinfurt tot het protestantisme
overgegaan. In Overijssel werd de reformatie in 1580 ingevoerd, vanaf 1588 gebeurde dat ook in het naburige graafschap Bentheim. Dacht Henrick dat, uiteindelijk, aansluiten bij de opstand op den duur ook voor Drenthe beter zou zijn?
Het werk van de schulte zal wel gewoon doorgegaan zijn maar rust en energie voor formele rechtszittingen (goorspraken) was er minder. In het Zuidenveld zijn er in de jaren tachtig vijf maal goorspraken geweest, tussen 1589 en 1598 geen. Ook werden goorspraken niet meer steeds in het betreffende
dingspil gehouden, maar dichter bij Coevorden, de zetel van de drost. De etstoel kwam achttien jaar lang niet bijeen. De laatst bekende vermelding van Henrick als schulte is uit 1588. In 1595 werden in heel Drenthe nieuwe schulten benoemd. In Emmen was dat Everhardt van Gemen, zoals blijkt uit de desbetreffende lijst. Henrick is, zo kunnen we concluderen, bijna achttien jaar schulte geweest. Hij heeft kennelijk steeds de algemene belangen goed en met veel vertrouwen behartigd want Henrick werd later, na 1595, in vele belangrijke functies en commissies benoemd. In 1592 werd Coevorden door prins Maurits veroverd, in 1594 volgde Groningen. Nu ‘De Landschap’ vrij was van Spanjaarden en andere troepen kwam het normale leven weer op gang. In 1596 werd graaf Willem Lodewijk van Nassau ook tot stadhouder van De Landschap Drenthe benoemd. Er kwam weer een etstoel, het hoger gerechtshof van Drenthe, en er werd een nieuwe drost benoemd. De drost, de landschrijver en de 24 etten, daaronder is Henrick van Selbach, werden ingezworen. Om de financiën op orde te brengen committeerde men 1599 de rentmeester en drie mannen, daaronder Henrick, alle onroerend goed in De Landschap te inventariseren. Twee jaar later werd een college van gedeputeerden gevormd. Het bestond uit twee ‘jonckheren’ (uit de oude landadel) en twee eigenerfden, daarbij is Henrick van Selbach. De nieuwe bestuursvorm werd in 1603 nog eens door de Staten Generaal gedecreteerd. Henrick bleef gedeputeerde, de andere eigenerfde werd vervangen. In 1598 werd de reformatie ingevoerd, in detail beschreven in GD. Predikanten moesten worden gezocht of pastoors omgeschoold, vooral in het Zuidenveld. Als gedeputeerde werd Henrick op 29 juli 1602 door graaf Willem Lodewijk van Nassau benoemd in een kerkvisitatie commissie bestaande uit drie ambtsdragers uit Drenthe en vier predikanten uit Groningen. Thuis, in Emmen, ondersteunde Henrick in 1603 het besluit van de voogden van de kerk om land op de Zuidbarger Es te verkopen ‘uyt hoeck (waarschijnlijk wordt hier ‘hoech’ bedoeld) dringender noet tot reparatie der kercke toe Emmen en tot opbouw der wemen-huys’ (pastorie). De predikant van Emmen, een oud priester, die in 1600 na examen aanvaard was, heette in 1603 nog ‘paaps’ te zijn. En in 1613 was de administratie van de belijdenis nog steeds niet op orde terwijl de gewezen prior van Scharmer (prov. Groningen) in Emmen wijwater verkocht en zei met bezweringen mens en dier te kunnen genezen. Met het wemenhuis (de pastorie) schoot het ook niet op. In 1614 liet Van Selbach de nieuw benoemde dominee Johannes Rusius uit Veldhausen met diens vrouw bij zich wonen, omdat de Emmer pastorie nog onbewoonbaar was. Rusius beklaagde zich over de staat van de pastorie in een brief aan het College van Gedeputeerden, dat college had hem immers benoemd. Rusius vertrok al het volgende jaar naar Assen. Henrick heeft dus veel voor Drenthe betekend. Begonnen als schulte (omstreeks 1577) werd hij na de definitieve aansluiting van Drenthe bij de ‘Verenigde Provincieën’ ette namens het Zuidenveld (1596-1615). Hij werd door Willem Lodewijk van Nassau, de nieuwe stadhouder, in de belangrijke commissies voor de landinventarisatie (1599) en voor de kerkvisitatie (1602) benoemd. Daarna was hij (1603-1615) één van de vier gedeputeerden in het eerste bestuur van De Landschap. Henrick is omstreeks 1618, ongeveer tachtig jaar oud, overleden.

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Henrick van Selbach?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Henrick van Selbach

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen