Stamboom Voorhaar » Hendrik I van Dale (????-1217)

Persoonlijke gegevens Hendrik I van Dale 

• Hij is overleden op 21 juli 1217 in Markelo.Bron 1
• Een kind van Gerard van Dale en Hedwig van Ravensberg Calvelage
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 5 april 2015.

Gezin van Hendrik I van Dale

Hij is getrouwd met Reginwice (ook Riginwiza - ook Regewijn) van Diepenheim.

Zij zijn getrouwdBron 2

Kind(eren):

1. Otto I van Dale  ????-1232 

Notities over Hendrik I van Dale

Het goederenregister van de graaf van Dale is een eigendomsregister waarvan de kern teruggaat tot 1188. De lijst is echter alleen bewaard gebleven in een laat-dertiende-eeuws afschrift waarin latere toevoegingen zijn verwerkt.
Het afschrift bevindt zich in het diversorium van bisschop Frederik van Blankenheim in het archief van de Utrechtse bisschoppen in het Het Utrechts Archief.

De graaf van Dale
De graaf van Dale uit de titel is Hendrik van Dale. Hij was de eigenaar van onder andere Huis Dahl aan de Lippe bij Bork. Door zijn huwelijk met Regenwize van Diepenheim was hij bovendien eigenaar van de heerlijkheid Diepenheim en de onderhorige goederen.

Goederen
De lijst begint met de goederen die hun pacht direct aan de graaf zelf betaalden. Dit betrof vooral goederen rond het Huis Dahl in de kerspelen Bork en Ottmarsbocholt in Westfalen, rond Ankum en Bersenbrück, rond Huis Diepenheim in Twente en de Achterhoek en goederen in de Dodewaard, de Tielerwaard en de Bommelerwaard.
Pachten werden hoofdzakelijk betaald in graan: tarwe, rogge, haver en gerst. Daarnaast is er incidenteel sprake van bonen, erwten en vlas. Andere soorten pacht waren hoenders, eieren, rammen, kaas of boter. Ook werd vaak een deel van de pacht in geld betaald. Eén boerderij betaalde met aardewerk. Andere erven betaalden de (waarschijnlijk derde of vierde) garve.
Daarna volgt een lijst van de leengoederen en de dienstmangoedgoederen. Het gebied waar deze goederen lagen was zeer uitgestrekt: in het huidige Nederland waren er goederen in Gelderland rond kasteel Heumen, tussen Waal en Rijn, op de Veluwe, in het graafschap Zutphen, bij Deventer en Zwolle, in de Achterhoek en Twente. In het huidige Duitsland lagen er goederen rond Xanten aan de Rijn en Bersenbrück aan de Hase en het gehele gebied ertussen.
Aan het slot volgt een lijst van de borgmanslenen, de bona castellanye van Huis Diepenheim die overwegend in Twente en de Achterhoek lagen.

Herkomst van de goederen
Het goederenbezit van graaf Hendrik van Dale en Regenwice valt goeddeels te herleiden tot de bezittingen van hun verschillende voorouders.
Graaf Hendrik van Dale was een zoon van Gerard van Henegouwen en een kleinzoon van Boudewijn III van Henegouwen en Yolanthe van Gelre. Uit Yolanthes erfgoed kwam het bezit van de comitatus Dodenwaard en Dahl.
Hendriks moeder was Hadewich van Ravensberg. Van haar kwamen waarschijnlijk de goederen bij Bersenbrück en Vechta.
Regenwice was de erfdochter van de heerlijkheid Diepenheim na het overlijden van haar vader Wolbertus van Diepenheim waardoor de uitgebreide goederen in Twente en de Achterhoek in handen van de graven van Dale kwamen.

Oorspronkelijke schrijver en datering
Volgens de inleiding van de goederenlijst zelf is deze in 1188 opgeschreven door Everardus, de kapelaan van graaf Hendrik I van Dale, voor graaf Hendrik en diens vrouw Regenwize van Diepenheim met als doel het voor de graaf en zijn nazaten makkelijker te maken inkomsten, goederen en contracten terug te vinden.
Uit hetzelfde jaar is ook een akte betreffende de verdeling van de goederen Wecelinus geheten Spakebich opgenomen.
De lijst is later van toevoegingen voorzien. De namen van de weinige leenmannen die met name worden genoemd worden in de dertiende eeuw geplaatst. Algemeen wordt echter aangenomen dat de kern van de lijst daadwerkelijk uit 1188 dateert.

Verkoop Diepenheim
In 1331 verkochten Kunegunde van Dale en haar tweede echtgenoot Willem van Boxtel de heerlijkheid Diepenheim aan de bisschop van Utrecht. Naar aanleiding hiervan is de goederenlijst in bezit van de bisschop gekomen.

Uitgaven
In de achttiende eeuw publiceerde de Overijsselse rechtsgeleerde Jan Willem Racer de goederenlijst in zijn Overijsselsche Gedenkstukken. Zijn transcriptie was echter niet foutloos. Friedrich Philippi (1853-1930) en W.A.F. Bannier publiceerden in 1904 een verbeterde transcriptie. Hieraan gaat een inleiding van Philippi vooraf.

Geschiedkundige betekenis
De lijst is van historische betekenis omdat het voor verscheidene plaatsen in Oost-Nederland de eerste vermelding betekent. In 1988 vierden diverse plaatsen, zoals Eibergen en Neede, dan ook hun 800-jarige bestaan.
(bron: nl.wikipedia.org)
=
Hendrik (I) van Dale heeft eerst gefortificeert dat Casteel toe Diepenhem op dieselvige plaetse, daer het noch is gelegen. Hij overleed op 21 juli – het jaar wordt niet genoemd – en werd volgens zijn wens begraven in een klooster genaamd Marsche, uitgezonderd zijn ingewanden die in de kerk van Markelo werden bijgezet. Daar had hij eerder al een memorie gesticht voor de voorouders en nazaten van zijn echtgenote Reguise. Zijzelf werd in de Markelose kerk bijgezet. Bij leven had zij een kapel – naar uit het vervolg blijkt: bij de burcht Diepenheim – gesticht en daarvoor door de kapelaan Everhard, die ook al haar man had gediend, een missaal laten vervaardigen. Ook de tweede Diepenheimse kapelaan heette trouwens Everhard. Deze werd later pastoor van Markelo en nog later van Metelen.
(bron: de 14e eeuwse Diepenheimse Kroniek [in 2014 in een artikel beschreven door de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis])

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Hendrik I van Dale?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!