STALPAERT - STALPERS XVII Generaties » Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen (1180-1242)

Persoonlijke gegevens Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen 

• Hij is geboren in het jaar 1180 in Mechelen (Malines), Antw-Kemp, Be.
• Titel: Heer van Mechelen

  Hij was Advocatus Ecclesiae van Mechelen. Hij behartigde de kerkelijke seculiere zaken van de kerk in de stad.

• Eigendom: Heer van Mechelen.
• Hij is overleden op 12 september 1242, hij was toen 62 jaar oud.

  Stamboom Baris 10april1243

• Hij is begraven op 10 april 1243.
• Een kind van Walther (IV) [avocatus Heer] Berthout van Mechelen en Sophia van Loon (Looz)
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 21 december 2023.

Gezin van Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen

Hij is getrouwd met Adelheid van Edingen (Enghien).

Zij zijn getrouwd voor 1200.

Kind(eren):

1. Godeliva Berthout van Mechelen  ± 1200-1245 
2. Agnes Waltherus Berthout van Mechelen  ± 1210-> 1243
3. Wouter (VI) de grote [heer] Berthout van Mechelen  < 1220-< 1288 
4. Hendrik Berthouts  1220-1283
5. Aegidius Camerarius Berthout van Mechelen  ± 1220-1287

Notities over Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen

Bron: Stamboom Baris en Clement

Wouter IV Berthout van Mechelen, Heer van Mechelen 1216-1243, geb. 15 05 1180 te Mechelen, overleden op 10 04 1243 op 62 jarige leeftijd. (bron: Remmerus Valerius Chronycke van Mechelen, blz. 52). "10 april 1243 Wauter Berthout gestorven ende in de choor van de Minnen broeders naer de suyt syde begraeven.", begraven te Mechelen (Minderbroederskerk). Wordt vermeld 1216 totaan zijn overlijden in 1243 (Croenen). Zou in 1209 zijn vader hebben opgevolgd, die volgens Remmerus Valerius in Chronycke van Mechelen (blz. 51) in Syrie gestorven zou zijn op 20 oktober. Volgens dezelfde schrijver stichtte hij in 1223 het klooster van Leliendaal(blz. 52) en in 1231 klooster van de paters Minnebroeders. Hij wordt vermeld tussen 1219 en zijn sterfjaar 1243 (10 april). Wouter nam samen met zijn broers Gilles, Dirk en Arnold deel aan de 5e kruistocht. Hij arriveerde in 1219 met Franse edelen in Damiate. Op 27 april 1220 Egypte reeds verlaten. Vanaf 1225 herhaaldelijk vermeld als Heer van Mechelen. In 1241 wordt hij voogd van Mechelen genoemd. Slechts 1 keer wordt hij Nobilis genoemd in 1231. (bron: de Marneffe, Cartulaie d' affligem, pag. 484 486 nr. 398 (1231) en 1 keer als ridder (1236) (bron: ARA Brussel, KAB nr. 10965/12, uitgegeven Goetschalckx, Van Doninck, oorkondenboek St.Bernaards p. 11 12 nr.10 (1236). In 1223 stichtte hij met zijn vrouw de Abdij van Leliëndaal in Humbeek, dicht bij Mechelen. â??BERTHOUT succeda à son père en 1219. Malgré la puissance de sa famille, il continua à regarder l'église de Lië0ge comme suzeraine, se reconnaissant, en même temps, vassal du duc de Brabant. Il pousa en première noces Adelise, fille d'Engelbert, sire d'Enghien, et d'Ide d'Avesnes, et fonda avec cette dame le prieur de Leliendael, près de Malines (1223). En deuxième noces il pousa Marguerite de Conon, fille de Annon le Petit, comte de Bretagne, et de Marguerite d'Ecosse. L'histoire nous le montre comme le bienfaiteur constant de la religion. En 1226, il avait pris la croix ; il crivit une lettre, date de Damiette et signe par ses fils Gilles et Arnold. Plus tard, on le vit accorder sa protection et d'importants bienfaits au couvent de Leliendael et à l'abbaye de Roosendaelâ?. (bron: Biographie Nationale(BN), een Franstalig biografisch woordenboek dat tussen 1866 en 1986 werd uitgegeven door de Académie royale de Belgique. Hfd. 2 (1868).familie Berthout. (http://www.academieroyale.be/cgi?usr=kqua99wegx≶=fr&pag=903&rec=0&frm=363&id=3418&flux=34356366), blz. 319/320.
Wautier II, (weer de door elkaar heen lopende nummering der Berthouten!) il epousse Marquerite, fille de Conon, Comte de Bretagne, dont il eut Gauthier, Henri (seigneur de Duffel), Gilles. Il mourut 1243.(Bron: Histoire générale de la Belgique depuis la conquête de César, Volume 2, Door Louis Dieudonné Joseph Dewez, Tome troisieme, 1807). Hij was Heer van Duffel en Geel. Vermeld tussen 1220 en 1251. In de Nieuwe Kronyc van Zeeland, Eerste deel door M.Smallegange, uitgegeven 1696 in Amsterdam (blz. 716 717), wordt hij omschreven als tweede zoon van "Wouter den 4. en zijn "gesellinne Sophia, dochter van Conon, geseit den kleinen, Graef van Bretaignen","... nalatende 3 soonen". Smallegange laat Wouter den 5. trouwen met Adelheid, d.v. Enghelbert, heer van Enghien en Ida van Avesnes. Die Wouter Berthout wordt echter door Godfried Croenen beschreven als Wouter IV. Hier zal vermoedelijk de door elkaar gebruikte nummering van de Berthouten in veel literatuur roet in het eten hebben gestrooid. Niet bewezen is vooralsnog of bedoelde Hendrik de zoon is van Wouter x Sophia d.v. Conon, Graaf van Bretaignen ofwel van Wouter x Adelheid van Enghien. Ik opteer, gelet op de datering, voor de door Croenen met ondersteuning van diverse bronverwijzing vermelde Wouter IV x Adeloia d'Enghien. Zijn kinderen, met uitzondering van de "mysterieuze' Dochter Berthouts worden genoemd in de bron Anonymus, Cronicon Hanoniense (pag.431).
Verwantschappen waren erg belangrijk in die tijd en werden ook 'benut': Belangrijk was dat via de graven van Aarschot en de familie Van Grimbergen als tussenschakels een verwantschapsband tot stand kwam tussen de Berthouts en het geslacht van de Brabantse hertogen. De vrouw van graaf Arnulf I van Aarschot was immers een dochter uit het Leuvense gravenhuis, waarschijnlijk een nicht van hertog Godfried I, een dochter van diens oudere broer graaf Hendrik III. De verwantschap tussen de hertogen en de families Van Grimbergen en Berthout was wel niet erg dicht en liep bovendien tweemaal via vrouwen, maar werd zeker aangevoeld. In twee hertogelijke oorkonden werd immers expliciet verwezen naar deze verwantschap. Hertog Godfried III noemde Wouter I Berthout, diens zoon Wouter II, Gerard II en Gerard III van Grimbergen in een ongedateerd mandement zijn vrienden en magen ('Godefridus, Dei gratia dux et marchio Lotharingie, Waltero Bertaldo et filio eius Waltero, Gerardo et filio eius G(erard), cognatis et amicis suis salutem et dilectionem',(de Marneffe, Cartulaire d'Affligem, p. 109, nr. 70); Croenen, Governing Brabant, p. 68, nr. 121 (ongedateerd, 1143 1180, waarschijnlijk ca. 1178). Het bezittelijk voornaamwoord 'suis' slaat op de hertog.) Nog geen halve eeuw later werd in een oorkonde van hertog Hendrik I eveneens aan deze bloedverwantschap herinnerd, hoewel de graad van verwantschap toen reeds veel meer verwijderd was (Croenen, Oorkonden Berthout, pp. 3 4, nr. 1 (1212): 'dilecto consanguineo nostro W(altero) Bertoldo'.) Waarschijnlijk daarom werd de band met het hertogelijke huis in de dertiende eeuw opnieuw aangehaald. In 1238 maakten de hertog Hendrik II en Wouter IV Berthout huwelijksvoorwaarden voor een huwelijk tussen de oudste zoon van Wouter en een nicht van de hertog, Maria van Auvergne (een dochter van zijn zus). Dit huwelijk was mogelijk omdat de genealogische band tussen de echtelingen zodanig ver terugging, dat kerkrechtelijk gezien niet meer van verwantschap kon worden gesproken. De gezamenlijke ascendent van de echtelingen, graaf Hendrik II van Leuven, was immers acht generaties verwijderd van Wouter V Berthout en zes generaties van zijn bruid. De Kerk had in het begin van de dertiende eeuw de verboden verwantschapsgraden teruggebracht van zeven tot vier. Maar zelfs onder het strengere regime van de twaalfde eeuw, zou zo'n verre band niet meer als verwantschap beschouwd zijn. Wouter heeft voor zijn zoon Wouter Berthout V ("de grote") een "belangrijke partij" gezocht en gevonden in de nicht van de hertog van Brabant Maria van Auvergne, via haar moeder (aleid van brabant) een kleindochter van de brabantse hertog Hendrik I. Het huwelijk werd overeengekomen in 1238 in een overeenkomst tussen Hertog Hendrik II van Brabant en Wouter IV (+1243) . (bron:croenen oorkonden berthout pp. 7 9 nr. 3 (1238)/Goetschalckx, van Doninck: oorkondenboek sint bernaards ppp 71 72 nr. 63 (1244) / Anonymus Cronicon Hanoniense p. 424). Zoiets zou er nu ook moeten zijn voor het mogelijke huwelijk van 'Dochter Berthouts"en Arnoldus Bac.(wat gezien wordt als de eerste mogelijkheid waarop de Bacs aan de Berthouts worden gelinkt. f.v.s.).
Zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn werden gerekend, werden de naaste verwanten van de bruid gerecruteerd voor de verwantschapsgroep van haar kinderen en nakomelingen. Dit mechanisme werkte natuurlijk niet alleen voor de huwelijken met de familieleden en de hertogen. Bij hen was de kring verwanten meestal wel groter dan bij doorsnee adellijke families, omdat als gevolg van hun huwelijkspolitiek de meeste dochters minstens n maal werden uitgehuwelijkt. Hun netwerk van verwantschappen was bovendien gespreid over een geografisch veel groter gebied. Als een adellijke familie een huwelijk tot stand kon brengen met een grafelijke of hertogelijke familie, betekende dit dat zij potentieel aansluiting had op zulk een wijdvertakt netwerk. De verwantschappen die op deze manier ontstonden, werden opgeslagen in het familiaal geheugen. Natuurlijk zal het niet steeds mogelijk zijn geweest om de kennis over ver verwijderde verwanten bij te houden of om deze los van elke context op te roepen. Maar wanneer zulks nodig was, bijvoorbeeld voor het controleren op verboden verwantschapsgraden bij een gepland huwelijk, kon men wel de bestaande verwantschappen reconstrueren. Hier speelden schriftelijke genealogieën van vorstelijke families waarschijnlijk een rol, zoals ik elders heb aangetoond. Ook patronen van voornaamgeving en vernoeming kunnen als mnemotechnische hulpmiddelen hebben gefunctioneerd. Dat men wel degelijk goed op de hoogte was van bestaande bloedverwantschappen, blijkt uit dispensaties die door de Berthouts bij de paus werden aangevraagd. (...). Huwelijksbeletsels in de vorm van verboden verwantschapsgraden waren zeker geen lichte zaak en, voor zover de huwelijkspartners van de Berthouts en hun families bekend zijn, is er geen enkel geval te ontdekken waarin een huwelijk werd gesloten tussen te nauwe aanverwanten, zonder dat pauselijke dispensatie werd bekomen. (Dit sluit aan bij de conclusies van Bouchard voor de tiende en elfde eeuw, Bouchard, Consanguinity.) Dikwijls is het wel mogelijk om voor de huwelijken die de Berthouts sloten in de dertiende eeuw verre verwantschappen te ontdekken, die onder de strenge kerkelijke regels van de twaalfde eeuw problemen zouden hebben opgeleverd. Na versoepeling van de kerkelijke regels in 1215 leverden ze echter geen huwelijksbeletsels meer op. (croenen). Wouter IV Berthout stierf in elk geval voor juni 1243, omdat hij dan inmiddels is opgevolgd door zijn zoon Wouter V Berthout. Wouter had mogelijk ook een natuurlijke dochter.(?). (Bron sterfjaar ook: Cronycke van Brabant en Vlaanderen; onderdeel Chronycke van Nederlant blz.12). In 1217 staat Wouter IV Berthout met zijn broer Gilles als getuige voor Hertog Hendrik I in een verbond, door deze aangegaan met Engelbert, bisschop van Keulen.
Quoted from FMG's Medlands : ADELUYE dEnghien ( after 1225). The late 13th century genealogy by Balduinus de Avennis records that "sororum.Sigeri de Einghen una. Adeluya" married "domino Waltero Bertolt advocato Macliniensi" and names their descendants[660]. m WALTER [V] Bertout Heer van Mechelen, son of WALTER [IV] Berthout & his wife Sophie ( 10 Apr 1243). Gehuwd (1) circa 1220 met Adeloia van EDINGHEN (Adeline/Ameline d'Enghien), geboren circa 1190 te Enghien les Bains (F), overleden op 11 11 1264 te Enghien les Bains (F). Edinghen is een stadje in de Belgische provincie Henegouwen. Adelheid wordt vermeld tussen 1224 en 1233. Ook: Adeline Ameline d'Enghien; Adeloia Enghien. Dochter van Burggraaf graaf Engelbert IV d'ENGHIEN en Ida van AVESNES. Gehuwd (2) met Marguerite de CONON BRETAGNE, geboren circa 1190. Wordt ook omschreven als Guda de Bretagne (bron:http://gw.geneanet.org/jeanlouis5 lang=nl;pz=florian;nz=kestemont;ocz=0;p=wauthier+iv;n=berthout). Er is slechts sprake van 1 dochter van Conon en Marguerite. Namelijk Constance. Toch wordt met Marguerite de conon bretagne een tweede dochter op internet opgevoerd. Dochter van Conon IV Graaf van BRETAGNE (Conon 'Le Petit') en Marguerite van SCHOTLAND (Margaretha van Huntingdon).
Uit het eerste huwelijk:
1. ? Guda/Agnes/Godelt BERTHOUTSDR. (zie VI.2). [nog niet bewezen!]

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Walterus (V) (de Grote Wouter) [Heer] Berthout van Mechelen

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen