Martin Snuverink (Voorburg):
De Emmastraat in Enschede!
Een wonderlijke oplossing, die een nabeschouwing verdient.
Toen ik gisteren mijn oude-fotoboekjes en de beeldbank van Enschede doorbladerde, zag ik dat de lantaarn/paal combinatie in Enschede wel degelijk paste en dat er in Enschede meer huizenblokken van rond 1900 waren met verticale schuiframen op het parterre en verticale naar buiten openslaande ramen op de etage.
Gevoegd bij andere gegevens moest Enschede dan wel zeer kansrijk zijn.
Toen ik vervolgens de topokaart van 1908 bestudeerde, kwam ik tot de conclusie dat de Emmastraat de meest kansrijke kandidaat was, gelet op zonnestand, huisnummering en andere topografische kenmerken.
Enschede had toen nog, behalve de Krim, geen planmatig opgezette stadswijken.
De bebouwing bestond hoofdzakelijk uit lintbebouwing langs bestaande straten en zandwegen.
Eén ervan was de Emmastraat, een zeer oude weg die voorheen Hesstegge (hessenweg) heeft geheten.
In mijn eerste reactie van 10-07-2007 had ik al opgemerkt:
Dergelijke diepe voortuinen duiden er vaak op dat er eerder een sloot voor de deur heeft gelopen.
Na de demping is dan deze bijzondere afscheiding gebouwd.
Ik verbeeld me dat de tuinmuur niet evenwijdig aan de gevel staat.
En wat lees ik nu in L.A. Stroink, Stad en Land van Twente (Smit, Hengelo, 1962, een standaardwerk voor Enschede stad en land), blz. 574, paragraaf U 1904 IX
Hèsstegge (Emmastraat) Enschede.
Citaat:
Tot 1904 had de Hèsstegge aan de noordzijde een sloot gehad, die het afvalwater van het zuidelijke deel der stad afvoerde.
Ook de Waldeckstraat en de Pyrmontstraat hadden sloten.
In dat jaar werd voor deze straten een riolering aangelegd en toen ontstond ook de nieuwe naam: Emmastraat.
Dus inderdaad een gedempte sloot, die ook de merkwaardige erfscheiding en de diepe voortuin verklaart.
In het oude Enschede kwamen voortuinen nauwelijks voor.
En inderdaad loopt de erfscheiding niet evenwijdig aan de gevel.
Dit komt doordat de Emmastraat oostelijk van het blok een knik maakt.
Die knik veroorzaakt de schijn dat de huizenrij schuin op de straat staat, maar de rij staat westelijk van de knik en wel degelijk evenwijdig aan dat straatgedeelte.
Op de plaats van de huizenrij staat nu een technisch gebouwtje en een dienstingang van het Medisch Spectrum Twente.
Al met al is ook zonder bewijsbeeld duidelijk dat de oplossing juist.
Een eventueel laatste bewijs kan zeer simpel zijn: zoek in het Gemeentearchief Enschede in het bevolkingsregister of oude adresboeken naar het adres van F. Bergema tussen 1905 en 1914.
Gerard Hissink (Enschede):
Franciscus Bergema geb. 24-7-1878 te Leeuwarden. Apotheker. Geloof Gerf.Kerk. Aadres Emmastraat 72
Getrouwd met Frederika Alberta Nijhof geb.4-4-1877 te Apeldoorn, zij komt van Deventer.
Zij krijgen 3 kinderen en verhuizen 21-4-1913 naar Utrecht.
De pilaartjes staan nu nog aan de Borgbos oprit naar de Zuivelhoeve aan de Haaksbergerstraat te Enschede
Ben Verhagen (Rotterdam):
De kaart nog eens met hoge resolutie gescand en op de naamplaat staat F. Bergema 72
Redactie (Den Haag):
Hoewel de combinatie van gegevens in principe een sluitend verhaal oplevert, wil ik, als het enigszins kan, iets zien.
Op een luchtfoto uit de collectie van het Aviodrome is het rijtje met mansardedak te zien onder 'yri' van copyright.
Hier is ook de schuine positie van het blok t.o.v. de straat te zien.
Op de onderstaande link is rechts, boven het midden, de achterzijde van het blok te zien.
Erg leuk dat Gerard de nieuwe plaats van twee van de palen aanwijst.
Dankzij het nieuwe gegeven van de naam op de deur is dit moeilijke plaatje nu ook opgelost.
De woning is niet meer bestaand. Afgebroken vanwege de uitbreiding van het toenmalige St. Jozef ziekenhuis.
Hij is getrouwd met Frederika Alberta Nijhof geb. Kuiler.
Zij zijn getrouwd op 2 april 1904 te Deventer, hij was toen 25 jaar oud.Bron 6
Ouders bruidegom: Pieter Bergema, adjunct-commies en Anna Elisabeth van der Sluis
Kind(eren):
Ook genoemd: Franciscus
Franciskus Bergema | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1904 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Frederika Alberta Nijhof geb. Kuiler | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||