Paramaribo BS-G.1911, 15 dec, fol.1325; Bevallen op 13 december, ad Weidestraat D-71, zoon genoemd Charles Desiré. Aangever Adeleida Frederika Maria Lowe, 23jr vroedvrouw, ad Weidestraat
In Nederland was hij elektrisch lasser.
Charles Desiré Lu A Si (1911-1942): Srananman als verzetsstrijder en medeorganisator Februaristaking 1941; door William L. Man A Hing
Voor menig Srananman lijkt de jaarlijkse herdenking van de Februaristaking van 1941 in de hoofdstad van het land minder tot de verbeelding te spreken dan het grootse en nationale karakter van de herdenking van de Tweede Wereldoorlog en daarop volgende oorlogen in de wereld.
De indruk dat de herdenking van de staking van meer besloten aard is, maakt dat het belang van de memorabele gebeurtenis geheel dreigt voorbij te gaan aan veel niet-autochtone medeburgers.
Wellicht vermag onderstaande beknopte weergave van het leven van een verzetsstrijder uit de West die heel actief heeft meegewerkt aan het verzet en de Februaristaking 1941, enige verheldering bieden aan “buitenstaanders” voor deze historische arbeidersactie.
---
Afstamming
Over de persoon van de Surinaamse verzetsstrijder Charles Desiré is niet alleen weinig bekend maar ook zijn van hem verschillende afwijkende gegevens in omloop gebracht die enige toelichting verdienen.
Charles Desiré was 13 december 1911 geboren te Paramaribo.(1) Door zijn moeder Paulina Juliana Lu-A-Si (2) werd hij aldaar vervolgens als haar natuurlijk kind erkend op 25 maart 1916.(3) Over zijn vader is niets bekend.
Moeder Paulina Juliana stamt af van een Afro-Surinaams slavengeslacht: zij was 13 december 1880 te Paramaribo geboren als dochter van Lu-A-Si en Sympson, Margaretha Madelijntje.(4)
Het geboortejaar van Paulina Juliana indiceert dat haar vader Lu-A-Si, een Chinese immigrant, toen reeds een zodanige leeftijd moet hebben bereikt dat hij tot de groep van contractarbeiders zou kunnen hebben behoord. Onder deze naam konden evenwel geen nadere bijzonderheden gevonden worden in de Historische Database Chinezen (NA-CDb) en evenmin in het namenbestand van de auteur.
---
Verblijf in Nederland
Aan de hand van zijn Gezinskaart (6) kan worden opgemaakt dat Charles Desiré na aankomst in Nederland aanvankelijk enkele maanden in Den Haag heeft gewoond. Daarna is hij naar Amsterdam verhuisd. In deze periode vanaf 1931 blijkt hij daar op dertien verschillende adressen te hebben verbleven.(7)
Hij trouwde op 28 oktober 1936 in Amsterdam met Rachel Frankfoorder, de op 23 januari 1914 aldaar geboren dochter van Jonas Frankfoorder en Marianne du Bruin.(8) Was Charles van huis uit Nederlands Hervormd, zijn vrouw Rachel stond geregistreerd als Nederlands-Israelitisch. Daarbij was voor de bruidegom opgetekend dat hij van beroep slagwerker was en zijn bruid kantoorbediende.
Het echtpaar Lu-A-Si—Frankfoorder schreef zich al enkele dagen na zijn huwelijk in op het adres O.Z. Achterburgwal no. 9-III waar het is blijven wonen tot de aanhouding van Charles bij een razzia van de Duitsers op 25 juni 1941.
Uit het huwelijk is 6 februari 1937 nog een zoon geboren genaamd Désiré (let op naam met twee “é’s”) Charles Lu-A-Si.(9)
Kwam in 1931 naar Nederland
VT1921. Parbo kring 5 lijst.348. Keizerstr. 88a
Lu-A-Si Charles Desiré, man, zoon. geb.13dec1911 Prb, Zoon, ?, Nederlander, Herv.Gem.,?,ErkendMoeder, geen beroep
Ocwiecim (Auschwitz) Birkenau, Poland.
Was elektrisch lasser en werd gedood in Auschwitz als verzetsstrijder omgebracht vanwege de Februaristaking 1941.
Oorzaak: Concentratiekamp Birkenau
Hij is getrouwd met Rachel Frankfoorder.
Zij zijn getrouwd op 28 oktober 1936 te Amsterdam, NH, NL, hij was toen 24 jaar oud.
Amsterdam BS-H.1936-10-28, fo.135; Lu-A-Si, Charles Desiré, slagwerker geb. Paramaribo in Suriname, won. alhier oud 24jaar, meerj erkende zoon van Lu-A-Si, Pauline Juliana, z.b., won te Oaramaribo & Frankfoorder, Rachel, kantoorbediende, geb. en won.alhier, oud 22jaar meerderjarig dochter van Franfoorder , Jonas oud 48jaren , colporteur en du Bruin, Marianne, oud 48jaren, zb, beide won. alhier. getuigen: Tokkie, Jacques, musicus oud 29jaren en franfoorder, Isaac, broeder der bruid, kleermaker, oud 25jaren, beiden wonende alhier.
zijn vrouw Rachel was actief betrokken bij het verzet. Zij “Deed illegaal werk. Overleefde Auschwitz, Birkenau, Bergen-Belsen en Theresienstadt.
Vestigde zich in 1950 in Israel.”(Joods Biografisch Woordenboek) Dezelfde bron vermeldt ook dat zij in 1945 gehuwd was met “Eduard (Eddy) van Amerongen (1912-1992)”.(14)
Kind(eren):
Charles Desiré kwam in 1931 naar Nederland. Hij woonde kort in Den Haag, maar vooral in Amsterdam, waar hij in oktober 1936 trouwde met Rachel Frankfoorder (1914). Charles en Rachel gingen wonen op d e Oude Zijds Achterburgwal 9 drie hoog. Op de huwelijksakte staat als beroep voor Charles slagwerker genoteerd, voor Rachel kantoorbediende. Zij werkte sinds 1928 bij warenhuis de Bijenkorf. Als Lu-A-Si muzikant was sluit dat aan bij een aantekening op zijn kaart in Den Haag, waar hij opgeeft, onder andere, artiest te zijn. Bij zijn aanhouding in 1941 is zijn beroep elektrisch lasser. Het echtpaar kreeg op 6 februari 1937 een zoon, Désiré Charles, roepnaam Dees.
Charles Lu-A-Si wordt gerekend als behorend tot de Bond van Surinaamse Arbeiders; deze bracht in 1936 het boekje uit: 'Surinamers in Nederland: tegen onderdrukking en rassenhaat'. Hij was in die tijd zeker lid van de Communistische Partij Nederland(CPN) en ook partijfunctionaris, zoals zijn vrouw na de oorlog verklaarde. Zij schreef eveneens dat Charles ‘zich direct bij de bezetting heeft ingezet voor de verspreiding van illegale lectuur, beplakte muren met pamfletten en met de Februaristaking was hij zéér actief. Zijn bijnaam in het verzet was 'Shanghai Express'. Op 25 juni 1941, drie dagen na de inval van Nazi-Duitsland in de Sovjet-Unie, werden honderden communisten opgepakt. De meesten werden voorlopig in kamp Schoorl geïnterneerd, vanwaar ze in de loop van augustus en oktober naar het beruchte kamp Amersfoort werden doorgestuurd. Lu-A-Si kwam daarna, evenals politieke gevangenen als de Indonesisch e student Sidartawan, in de Duitse concentratiekampen Neuengamme (bij Hamburg) en Dachau (bij München) terecht. Zijn martelgang eindigde in Auschwitz, mogelijk omdat hij met een joodse vrouw was getrouwd. Daar bezweek hij op 15 november 1942. Waarschijnlijk vanwege de overlijdensplek Auschwitz staat zijn naam op de sites van het Joods Monument en Dutchjewry. Charles Desiré Lu-A-Si was 30 jaar oud toen hij bezweek. Zijn naam staat tot tweemaal toe op het Oorlogsmonument in Paramaribo.
grootouders
ouders
broers/zussen
kinderen
Charles Desire [E-lasser] Lu-A-Si | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
1936 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rachel Frankfoorder | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
De getoonde gegevens hebben geen bronnen.