NOTE: De mestieze Jeannette de Bije wordt op 15.9.1778 in onvrijheid in Paramaribo geboren als dochter van de mulattin Ariaantje van Soesman, toebehorende aan de weduwe van Eliazer Soesman, geb. Sara Abraham de Vries. Een Johannes de Bije koopt Jeanette vrij; de brieven van manumissie zijn gedateerd 3.8.1795. De moeder van Johannes, de vrije Mariana van de Bije is borg. (OSO Jg.19 pag.201)
***
Jeannette de Bije
We weten het een en ander over de moeder van Samuel Arons: Jeanette de Bije. De mestieze Jeannette de Bije werd op 15 september 1778 als slavin in Paramaribo geboren als dochter van de mulattin Ariaantje22. toebehorende aan de weduwe Eliazer Soesman,23. geboren Sara Abraham de Vries. Ene Johannes de Bije kocht Jeanette vrij; de brieven van manumissie zijn gedateerd op 3 augustus 1795.24. De moeder van Johannes, de vrije Mariana van de Bije, was borg.25. Jeannette's moeder leefde toen nog in slavernij, want toen de weduwe Sara Abraham Soesman in de nacht van 25 op 26 juni 1796 ‘zijnde zeer ziek’ testament maakte, bepaalde zij dat haar zwager Isaij Soesman ten laste van haar boedel brieven van manumissie26. moest aanvragen voor haar mulattin Ariaantje.27. Een testament op het laatste nippertje; Sara stierf op 27 juni. De vrijbrieven voor de mulattin Ariaantje werden in februari 1798 verleend.28.
In de archieven is sprake van twee andere kinderen van Ariaantje, een andere A(d)riaantje (ook wel Antje)29. en een Frederica. Ten tijde van het overlijden van Sara Abraham Soesman leefden Ariaantje Jr en Frederica nog in slavernij. De vrijgelaten Ariaantje kreeg haar kinderen in eigendom; zij vroeg op 4 juni 1798 als ‘moeder en eigenaresse’ vrijdom voor haar mestiezen kinderen Frederica Sampie en Antje. De vrijbrieven werden verleend op 13 december 1798. Ariaantje Sr overleed op 10 januari 1819; zij heette toen om mij volstrekt onduidelijke redenen Susanna Adriaantje Maclin en werd begraven op het Nieuwe Kerkhof door haar dochter Jeannette de Bije.
Woont in 1828 aan de Saramaccastraat 65, in Paramaribo.
Jeannette de Bije; 40 jaar; zonder beroep.
Een Johannes de Bije koopt Jeanette vrij; de brieven van manumissie zijn gedateerd 3.8.1795 [28]. De moeder van Johannes, de vrije Mariana van de Bije [29] is borg. Haar moeder (Ariaantje) is dan nog slavin.
De vrijbrieven voor de mulattin Ariaantje, die zijn aangevraagd door Isay Soesman worden in de sessie van februari 1798 verleend [33].
Nieuw Sur.Courant.1841, 14 aug.; Publieke Veilingen. Ter Kastelenije van het Geregtshof. Vrijdag den 13 Augustus 1841.
Het HUIS en ERF gelegen aan de Graven of Soldaten Straat, La.B. No.69; aankomende den Boedel wijlen J.L. DE BEIJ. -f.8.500,-- N.HERBERT nom.ux.
Het HUIS en ERF, gelegen aan de Gravan of Soldaten Straat, La.B.No.61; aankomende den Boedel J.L. DE BIJE -f.4.000,- W.MAC INTOSH.
Jeannette de Bije [73] overlijdt op 12.10.1840 in den ouderdom van 52 jaren ten huize van haar dochter Anna Elisabeth Arons aan de Saramaccastraat E.65 [74]. en wordt dezelfde dag begraven. Zoon J.B.L. Arons doet aangifte, Frank Wilkenson enWalter William van de Lande zijn getuige. De desolate boedel bestaat uit 'een paviljoen, een vederen bed, vier kussens, een tafel, vier stoelen, eene kist met haar overtrokken, daarin vijf japonnen, zes onderrokken, drie slaapdekens, een hemd, eenpaantje en zeven doeken'. Zij laat twee minderjarige kinderen na: Maria Touchenette Arons, oud 21 jaar, en John Arons, oud 18 jaar [75]. Jeannette de Bije woont dus weer in het huis waarvan haar dochter Anna Elisabeth eigenaresse is en wel in een paviljoen in de tuin.
Zij is een partner van Levy Meyer Arons.
Ze werden partners
Kind(eren):
Uit OSO jrg19-2; OP ZOEK NAAR SURINAAMSE SCHILDERIJEN EN BLANKE VADERS
We weten het een en ander over de moeder van S.F.C.Arons.
Deze moeder, de mestieze Jeannette de Bije wordt op 15.9.1778 in onvrijheid in Paramaribo geboren als dochter van de mulattin Ariaantje van Soesman [26], toebehorende aan de weduwe Eliazer Soesman [27], geb. Sara Abraham de Vries.
Een Johannes de Bije koopt Jeanette vrij; de brieven van manumissie zijn gedateerd 3.8.1795 [28]. De moeder van Johannes, de vrije Mariana van de Bije [29] is borg.
Jeannette's moeder is dan nog in slavernij, want als de weduwe Sara Abraham Soesman in de nacht van 25 op 26.6.1796 [30] testament maakt, bepaalt zij dat haar dan tot executeur-testamentair aangewezen zwager Isaij Soesman ten laste van haar boedel brieven van manumissie [31] moet aanvragen voor haar mulattin Ariaantje [32]. Een testament op het laatste nippertje; Sara sterft de 27ste juni.
De vrijbrieven voor de mulattin Ariaantje, die zijn aangevraagd door Isay Soesman worden in de sessie van februari 1798 verleend [33].
Dan is er in de boedel sprake van twee andere kinderen van Ariaantje, een andere A(d)riaantje (ook wel Antje) [34] en een Frederica. Ten tijde van het overlijden van Sara zijn Ariaantje Jr en Frederica nog in slavernij.
De vrijgelaten Ariaantje krijgt haar kinderen in eigendom; zij vraagt 4.6.1798 als "moeder en eigenaresse" vrijdom voor haar mestieze kinderen Frederica Sampie en Antje. Deze vrijbrieven worden verleend op 13.12.1798 [35].
Ariaantje Sr overlijdt op 10.1.1819. Zij heet dan om mij volstrekt onduidelijke redenen Susanna Adriaantje Maclin [36] en wordt begraven op het Nieuwe Kerkhof door haar dochter Jeannette de Bije.
Al enkele jaren woont zij dan in de Sarramaccastraat bij de familie van haar zuster Jeannette.
Antje (Jr.) komt voor als kleurling in het register van hoofdgelden [37] onder de naam "Ariaantje uit de boedel van de Weduwe Eliazer Soesman Jb zn"; zij betaalt dan een nog verschuldigd bedrag van f.15,- voor 1817 en 1819. In dat grootboek staat bijgeschreven "Maria van F. Holiday" (?). Ariaantje wordt Hernhutters gedoopt op 26.5. 1828 onder de naam Maria [38]. Zij overlijdt op zesenveertigjarige leeftijd op 13.5.1839 [39] "niets nalatende dan gedurende vele jaren gelukkig geweest". In 1811vormt Frederica met haar dochters Josien en Saartje [40] een gezin [41]. In 1831 woont zij in huis bij Marcus Fredericus IJvel (36 jaar, schrijver) Gravenstraat 28, met Josine Francis Perie (28 jaar) en drie kinderen IJvel (Marcus Pieter Andries, 11 jaar [42], Frederik Willem, 8 jaar [43], Henriette Charlotte Pieternel, 6 jaar). Een gezin: Josine de ene dochter en de kleine IJvels de kinderen daarvan.
Frederica van Soesman, die bij de Heilige Doop de namen Josina Francina ontving, oud 64 jaar, wonende Wagenstraat LA 124, overlijdt op 25.5.1836. Kennis wordt gegeven door M.J.IJvel [44] en het lijk is genaderd door hem en mejuffrouw Saartje Soesman. Saartje de andere dochter. Frederica van Soesman wordt begraven op het Nieuw Kerkhof. De boedel is desolaat [45].
****
25. ARA, Suriname voor 1828, Oud-Notarieel Archief Suriname 1699-1828 (ONAS), inv. 100,
folio 17. De vrije Marianna van de Bije stierf op 17 januari 1815. Zij had op 2 januari 1812 een
testament gemaakt, waarin zij begunstigde haar kleinzoons Johannes Arnoldus de Bije en
Johannes Andreas de Bije - de nagelaten kinderen van haar zoon Johannes de Bije -, haar
kleindochter Wilhelmina Charlotte Esser, getrouwd met Hendrik EverhardFocke (de enige nog
in leven zijn de dochter van haar dochter Elsje Robert) en de achterkleinkinderen Focke. De
vader van de kinderen van de mulattin Mariana was de blanke Pieter Hendrik de Bije. ARA:
microfilms Volkstelling inSuriname (VTS) 1811 (originelen inPublic Record Office in Londen):
de kleinzoons waren schrijver. Hun moeder was Maria Henrietta van Heijst, geh. de Bije.
Johannes Arnoldus werd op 27 december 1794 hervormd gedoopt.
26. CBB, Manumissieregister nf 24 deel 4 pag. 47 wordt voor Ariaantje Soesman door Isaay
Soesman als executeur testamentair van Sara Abraham de Vries, manumissie aangevraagd en
verkregen.
27. ARA, Suriname voor 1828, archief ONAS, inv. 73, folio 107
28. ARA, Suriname voor 1828, archief Secretarie, inv. 19.
29. Er is nog een andere Antje, die als vrije mulattin van de wed. van Zadok Soesman tussen 1790
en 1799 vier kinderen kreeg. Zadok was een oom van Eliazer Soesman. Dit zijn de kinderen:
(1)Jan Roblin, geb. 22.12.1790, ged. (Geref.) 20.10.1796, doopgetuige Gijsbertus van der West;
(2) Maria Helena Selia, geb. 12.11.1792 en samen met Jan Rooblin gedoopt. Meter: Maria
Magdalena van Renswijk; (3) Jacobus Marius van der West, geb. 9.11.1796 en ook zij dezelfde
dag gedoopt en Maria van Renswijk weer meter, en (4) HenrietteFrancinaSaffin, geb. 18.1.1799,
ged. 31.1.1799, ten doop gehouden door de vrije Mulattin Christina van Paramaribo e eerste
drie worden als mesties beschreven, kinderen van de vrije mulattin Antje van de Wed.Soesman.
Vriendelijke mededeling drs. J.R. de Bye in Paramaribo, aangevuld met gegevens uit het
doopboek van de Hervormde gemeente Paramaribo: ARA, Suriname na 1828, archief
Oud-Burgerlijke Stand Suriname 1662-1828 (OBS), inv. nrs 10 en 11.
30. ARA, Suriname voor 1828, archief Raden van Politie (RvP), inv. 468, folio 6.
31. ARA, Suriname na 1828, archief OBS, inv. 38, folio 108.
32. ARA, Suriname na 1828, archief OBS. inv. 22.
33. CBB, register van overlijden 1839, folio 125. Johannes Bernard (L.) Arons doet aangifte.
Getuigen Jan Snijders en Jacob van Wesenhagen. Zij staat daar aangegeven als dochter van
Ariaantje van Soesman ARA: archief Suriname na 1828, archief OB, 113: Jan Bernh. Arons
geeft kennis van het overlijden op die dag. Begraven op Willem Jacob Rust voor rekening van
de opgever.
34. ARA, Suriname na 1828, archief Gemeentebestuur van Suriname 1828-1832 (GB). inv. no
61-64 Saratje van Soesman (24 jaar) woont in 1831 Gravestraat 8 met de blanke Nederlandse
ambtenaar Hendrik Berekse (39 jaar) en een zoon George Henry Soesman van een jaar.
35. ARA, archief VTS.
36. IJvel is het omgekeerde van Levij.
37. ARA, Suriname na 1828, archief OB, no 2986: Marcus Pieter Andries laat een bedrag van f.
12.297,- na, waarvan acht kinderen Kuhn iederf. 1.000,- krijgen. Zijn buiten kinderen. Volgens
deSurinaamsche Almanak van 1856 is hij op 20 maart 1853 getrouwd met Henriette Margaretha
Rosiltna Lenaar.
38. ARA,Suriname na 1828, archief OB, no 2985:Frederik Wilhelm IJvel, gestorven 9 maart 1868,
wonend op deSteenbakkersgracht. Mejuffrouw SaartjeSoesman (zijn tante), die bij hem woonde,
geeft kennis.
39. ARA, Suriname na 1828, archief OB, inv. 112.
40. ARA, Suriname voor 1828, archief RvP, inv. 462, vriendelijke mededeling mevrouw J.G.
Breebaart-de Miranda.
41. ARA, Suriname voor 1828. RvP inv. 534, fo 18 (1815), vriendelijke mededeling J.J. Vrij.
42. ARA, Suriname na 1828, archief ONAS, inv. 288, folio 2. dd. 5/6.7.1796.
43. ARA,Suriname na 1828, archief ONAS, inv. 275, folio 15. Bij testament (1790, archief ONAS,
inv. 64, folio 311), bepaalt hij ook een jaarlijkse toelage voor zijn dan nog in leven zijnde vader
Eliazer in Amsterdam.
44. ARA, Suriname na 1828, archief ONAS, inv. 283, folio 20. dd 1/15.9.1794.
45. De gegevens uit de Surinaamsche Couranten zijn welwillend ter beschikking gesteld door drs.
J.R. de Bye te Paramaribo.
grootouders
ouders
broers/zussen
kinderen
Jeannette L. de Bije | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Levy Meyer Arons | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
De getoonde gegevens hebben geen bronnen.