PLAATSNAAM: Heusden. STAD
DATERING: [1286 – 1290].
VERLENER: [Jan III, heer van Heusden].
BESCHRIJVING:
De oudste vermelding van ‘Hysdene’ dateert van 1108-1122 (cop. 13e
e.; het hier betreft het latere Oud-Heusden).
In de 13de eeuw komt bij het kasteel een nieuwe nederzetting tot stand die rond 1250 tolvrijheid en het recht op een
vismarkt bezit.1
In de periode 1279-1303 is Jan III heer van Heusden aan het bewind. In 1286 wordt de hertog van Brabant zijn leenheer, terwijl in 1290 de graaf van Kleef zijn heerlijke rechten over Heusden verkoopt aan Floris V, graaf van Holland. Heusden (in 1286 oppidulum genoemd) wordt dan een Hollandse voorpost in Brabants gebied, en de heer van Heusden krijgt aldus twee leenheren. Op 31 mei 1290 draagt Jan III van Heusden mine port ende mine vrihede van der port van Huesdene op aan Floris V, die op dezelfde dag vrijheid van tol geeft aan al sinen luden die wonen binne d[er] vriheden vand[er] port va[n] Huesdene.[2]
In 1296 is sprake van de civitatem Heusden.
[3 ]Het is aannemelijk dat tussen 1286 en 1290 stadsrechten zijn verleend door Jan III van Heusden.
Op 2 febr. 1318 verkopen Jan van Sassenberg, heer van Heusden, en zijn vrouw Sophia stad en land van Heusden aan graaf Willem die hun diezelfde dag met de stad en vrijheid beleent.[4]
Op zondag 19 maart 1318 verlenen Jan en Sophia ‘den Scepenen, den ghesworen, ende der ghemeyne stede van Heusden’ een privilege betreffende o.a. de rechtspraak door schepenen van Heusden.[5] Op 9 april 1318 bevestigt Willem III, graaf van Holland, de handvesten van Heusden.[6] Op 29 april 1330 draagt Sophia van Sassenberg, vrouwe van Heusden, burcht, stad, land en heerlijkheid op aan de hertog van Brabant.[7] Op 13 okt. 1356 beloven hertog Wenzel en hertogin Johanna van Brabant ‘stad en het land van Heusden bij de
oude voorrechten en privilegiën[8] te handhaven’, nadat zij te Heusden als heer en vrouwe zijn ontvangen.[9]
In maart 1357 krijgt Willem V, graaf van Holland, Heusden in leen vanwege zijn optreden als scheidsrechter tussen de partijen in de Brabantse Successieoorlog. Op 22 mei 1399 verleent hertog Albrecht, graaf van Holland, vrijheden,
privileges en handvesten aan de stad Heusden.[10] Heusden staat in de stedenatlas van Jacob van Deventer (ca. 1560).
---
1 Rutte, Stedenpolitiek, p. 126.
2 NA, AGH, 864 en 954. Van Oudenhoven, Beschryvinge Heusden, p. 225; OHZ, IV, nr. 2480.
3 ChHZ, I, p. 564 (1 febr. 1295 maar paasstijl).
4 ChHZ, II, p. 192-194 (op p. 194 zijn de rechten beschreven). Zie ook NA, AGH, 865.
5 Van Oudenhoven, ibid., p. 222. Het betreft tevens ‘vrijheid en recht op land en water dat zij hebben en hadden’.
6 Van Oudenhoven, ibid., p. 242; ChHZ, II, p. 196, geeft 17 april 1318.
7 Muller, Regesta Hannonensia, p. 186.
8 als sy vercreghen hebben van den Heere van Huesden hier voertyts.
9 Van Oudenhoven, ibid., p. 242-243; ChHZ, III, p. 5.
10 ChHZ, III, p. 696-697. Op 13 jan. 1435 bevestigd d. hertog Filips; Van Limburg Brouwer, Boergoensche charters, p. 25.
Hij is getrouwd met Sophia van Cranendonck.
Zij zijn getrouwd.
Kind(eren):
grootouders
ouders
broers/zussen
kinderen
Jan (VIII) [19e heer] van Heusden en Elshout | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sophia van Cranendonck | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
De getoonde gegevens hebben geen bronnen.