STALPAERT - STALPERS XVII Generaties » Joost -Joseph [Jonkheer] "Joes" van Cruyningen (Heenvliet & Reyerscop) (± 1483-1543)

Persoonlijke gegevens Joost -Joseph [Jonkheer] "Joes" van Cruyningen (Heenvliet & Reyerscop) 

• Roepnaam is Joes.
• Hij is geboren rond 1483.
• Functie vanaf 26 december 1513: burggraaf van Zeelant.

  485 1513 December 26
  Jonker Joos, heer van Cruiningen, burggraaf van Zeeland, erkent van Pieter van der Moelen, raad en rentmeester van Beooster Schelt, wegens daggelden voor hem en zijne knechten bij de executie van het schot en de bede, verschenen 1511, en het berijden van vier nieuwe polders 33 pond 12 schellingen ontvangen te hebben.
  Oorspr. (Inv. nr. 1101).

• Eigendom: van 16 juni 1514 tot 5 april 1543 Heenvliet & Reyerscop.

  Heenvliet ; Bornisse in 16 juni 1514, van zijn vader
  Erfde 26juli1510 Reyerscop van diens moeder.

• (Curr.Vitae) van 1489 tot 1510.

  uit: archieven.nl / 122. Heenvliet
  Ook uit de tijd van Johan's bestuur is over de bevolking niets bekend. Wel werd Heenvliet in 1489 geplunderd en verbrand door de Hoeken onder Jonker Frans van Brederode, die zich in 1488 in Rotterdam genesteld hadden, doch over de omvang van die ramp en het herstel is niets bekend. De legende verhaalt, dat tijdens deze overval ook het „Hof", d.i. het slot (thans ruïne) in vlammen opging, doch zekerheid daarover is niet te verkrijgen. Wel is het waarschijnlijk, dat de Hoeken de bezittingen van de met de gehate Bourgondiër zo nauw verbonden van Cruyningen niet zullen hebben gespaard. Wij weten verder niets anders, dan dat Agnes van Montfoort in 1510 overleed, waarna haar zoon Joost haar in haar heerlijkheden opvolgde op 26 Juli 1510. *
  Op 8 Juli 1513 stierf zijn vader, waarna hij op de 16e Juni 1514 beleend werd met diens goederen en heerlijkheden, waaronder ook de Heerlijkheid Heenvliet.
  Hoewel er over deze Joost, Baanderhere tot Cruyningen, Vrijheer van Heenvliet en Haserswoude, Heer van Reyerscop, Montfoort, Steenkercke, Tonghernelle, Burggrave van Zeeland, nog te weinig gegevens voorhanden zijn om zijn figuur duidelijk te schetsen, toch is er over hem en over Heenvliet in zijn tijd meer bekend dan over de vorige heren en hun Heerlijkheid. Hij is de man, die zijn pastoor, de bekende Merula, steunde en de wederdopers in Haserswoude beschermde. Hij gaf de Heerlijkheid in 1536 zijn bekende keur, steunde vele instellingen als het Onze Lieve Vrouwe Gilde en de Camere van rhetorica en was voortdurend actief om de welvaart van Heenvliet te doen toenemen. Aan zijn waterstaatkundige zorgen is het te danken, dat bij de stormvloed van 1530 Heenvliet, als een der weinige polders op Voorne en Putten, niet werd overstroomd.
  Waarschijnlijk werd deze bekwame regent omstreeks 1490 geboren. Hij huwde met Charlotte van Bourgondië, die hem reeds op 4 Maart 1498 ten huwelijk beloofd was, doch zij stierf spoedig met achterlating van een dochtertje, Anna van Cruyningen, die in de aanvang van 1515 overleed. Zijn tweede vrouw was Catharina van Wassenaar, dochter van Jan van Wassenaar, Burggraaf van Leiden. Zij overleed op 19 November 1538 en werd begraven te Heenvliet. Zij liet twee zoons na n.l. Joost van Cruyningen en Johan van Cruyningen, die beiden Heer van Heenvliet zijn geweest, en een dochter Johanna, die huwde met Otto van Assendelft, heer van Goudriaan. Als weduwe stierf zij in Februari 1572 op het Huis te Heenvliet.
  In de laatste levensjaren van de oude Joost van Cruyningen beginnen de archivalia een duidelijk beeld te geven van het leven en bedrijf van de bewoners van Heenvliet, tot een schat van gegevens aangroeiend waar het betreft de levensjaren van de jonge Joost van Cruyningen, zijn broeder Johan en diens zoon Maximiliaan van Cruyningen. Hoezeer ook met de geschiedenis der Heerlijkheid verweven, overschaduwt het bestaan der Heren dan niet langer het bestaan van stad en heerlijkheid.
  Kon men hiervoor eigenlijk slechts spreken van „de Heren en de Stad", met zeer weinig accent op dit laatste, met het optreden van Joost van Cruyningen, die in 1543 zijn vader opvolgde, mogen wij die titel veranderen in „de Stad en de Heren". Die beiden blijven vanzelfsprekend nauw verbonden, doch de geschiedenis der Heerlijkheid kunnen wij dan onder een ander aspect bezien.
  Over deze Joost van Cruyningen, die in vele publicaties en genealogieën niet eens genoemd wordt, weten wij thans meer. Slechts vier jaren heeft hij Heenvliet bestuurd, en hoewel hij generaal was in het Keizerlijk leger, ontmoeten wij hem toch vrij dikwijls in zijn Heerlijkheid en ervaren wij zijn persoonlijke zorg voor het welvaren van deze aanzienlijke erfenis onder al zijn goederen, evenals zijn vader betoond had. Toen deze op 7 April 1543 was overleden, moest er orde op zaken worden gesteld. Daartoe verschenen de 23ste April pastoor Engel Merula, de baljuw Cornelis van Duvenvoirde en de leenmannen der Heerlijkheid omstreeks 4 uur 's middags op het Huis Heenvliet „genaempt Wielesteyn", waar de pastoor in zijn qualiteit van notaris in tegenwoordigheid van Joost van Cruyningen een machtiging opstelde voor Mr. Vranck Boot, om uit naam van de Heer de leeneed voor het Hof van Holland af te leggen, dat de graaflijkheid van Holland vertegenwoordigde. De 4de Mei 1543 werd Joost van Cruyningen beleend met de Heerlijkheid Heenvliet en „het uitgors Bernisse"en hiermede ving zijn bestuur aan.

• (Leenstelsel) van 12 maart 1490 tot 3 maart 1517.

  Rep Lenen Hofstede Voorne in ZH, Utr, Glre, 1199-1648 ; II. HET LAND VAN GELRE - ACQUOY
  18. Huis en heerlijkheid van Acquoy met hoog en laag gerecht, tienden, visserijen, vogelarijen en toebehoren (1389: en de leenmannen.).
  20-8-1371: Otto van Heukelum bij overdracht door Godfried van Loon, heer van Heinsberg, zoals (Katharina), diens moeder, V 29 fol. 103.
  11-11-1385: Herbaren van Acquoy, binnen ‘s jaars niet te verzuimen, LRK 50 fol. 228v nr. 1519.
  15-6-1386: Herbaren van Heukelum, heer van Acquoy, bij dode van Otto, zijn vader, LRK 50 fol. 236v nr. 1569.
  12-5-1389: Bevel aan de leenmannen van Acquoy, om hun leen bij Herbaren te verheffen, LRK 50 fol. 297 nr. 1884.
  ..-.-1390: Herbaren van Acquoy of van Heukelum met ledige hand, LRK 422 fol. 19v nr. 85.
  2-5-1417: Jan van Heukelum en Acquoy bij overdracht door Merceli van Heukelum, zijn zuster, waarna overdracht aan Hubert, heer van Culemborg en de Lek, ridder, neef van de leenheer, V 29 fol. 103.
  1-8-1423: Jolenta van Gaasbeek, neef van de leenheer, bij overdracht door Jan, heer van de Lek en Culemborg, zoals Hubert, diens vader, LRK 93 fol. 76v nr. 100, LRK 62 fol. 177.
  10-11-1443: Jacob van Gaasbeek niet te verzuimen, LRK 93 fol. 58 nr. 38.
  25-12-1444: Jacob van Gaasbeek, LRK 93 fol. 58 nr. 39.
  12-3-1455: Willem van Boxmeer, ridder, bij overdracht door Jacob van Gaasbeek, LRK 93 fol. 76v-77 nrs. 101-2.
  12-3-1455: Lijftocht van Gijsbert van Raaphorst, nicht van de leenheer, vrouw van Willem van Boxmeer, op de mindere helft, LRK 93 fol. 78 nr. 104.
  12-3-1455: Lijftocht van Jacob van Gaasbeek, neef van de leenheer, door Willem van Boxmeer, ridder, op 100 gouden franse schilden jaarlijks, LRK 93 fol. 77v-78 nr. 103.
  8-12-1475: Jan van Montfoort, ridder, bij overdracht door Willem van Boxmeer, ridder, LRK 118 c. Zeeland fol. 36v-37.
  8-12-1475: Lijftocht van Willem van Boxmeer, ridder, door Jan van Montfoort, ridder, LRK 118 c. Zeeland fol. 37.
  12-3-1490: JAN VAN KRUININGEN, Heenvliet enz. voor AGNES VAN MONTFOORT, vrouwe van Kruiningen, zijn vrouw, bij dode van Beatrijs van Montfoort, vrouwe van Wolkestein, haar zuster, LRK 94 fol. 33v.
  7-11-1490: Lijftocht van JAN VAN KRUININGEN, heer van Heenvliet, ridder, gehuwd met Agnes van Montfoort, LRK 94 fol. 35.
  16-6-1514: JOOST, heer VAN KRUININGEN, bij dode van AGNES VAN MONTFOORT, vrouwe van Kruiningen, zijn moeder, LRK 123 c. Zeeland fol. 23.
  3-3-1517: Floris van Egmond, zoon tot IJsselstein, heer van St. Maartensdijk enz., stadhouder en kapitein generaal van Oostfriesland, ridder, bij overdracht door JOOST, heer VAN KRUININGEN, Heenvliet enz., LRK 123 c. Zeeland fol. 32v.
  16-7-1540: Maximiliaan van Egmond, graaf van Buren enz., bij dode van Floris, graaf van Buren, kapitein generaal van de landen van herwaartsover, zijn vader, LRK 126 c. Zeeland fol. 19.

• (Leenstelsel) van 16 juni 1514 tot 15 december 1543.

  Repertorium op de lenen van Arkel; gelegen in Delftland, Schieland, Voorne en IJsselmonde. 1373-1648
  Eerder gepubliceerd in ‘Ons Voorgeslacht’, jrg. 31 (1976) en jrg. 40 (1985), een uitgave van de Zuidhollandse Vereniging voor Genealogie ; pag.6 en .7
  - HEENVLIET 9. Een uitgors genaamd Bornisse, gelegen tussen Heenvliet en Zwartewael, met heerlijkheden en tienden, zoals de heren van Voirne en van Arckel hebben bezeten (1652: 2 gorzen genaamd Bornisse en Bornisseroort)
  1-9-1386: Zeger Florisz. na koop van de leenheer Otto heer van Arckel (Rijksarchief Utrecht: m.s. inv. 357, van Buchell M, fol. 98v en L.H. 62, fol. 190)
  8-9-1388: Zeger Florisz. met ledige hand (R.A. Utrecht, m.s. 357, fol. 98v)
  25-4-1435: Floris van Kijfhoeck (L.H. 114, fol. 37) : Heer JAN VAN CRUNINGEN na overdracht door Florijs van Kijfhoec (L.H. 114, fol. 157v)
  17-5-1469: Heer ADRIAEN, heer van CRUYNINGEN, burggraaf van Zeellant, bij dode van zijn vader heer Jan, heer van Cruyningen (L.H. 118, cap. Zeeland, fol. 2v)
  6-11-1490: JOHAN, heer tot CRUYNINGEN, ridder, bij dode van zijn vader ADRIAEN, heer tot Cruyningen (L.H. 120, cap. Zeeland, fol. 26).
  16-6-1514: Jonkheer JOOST, heer tot CRUYNINGEN, bij dode van zijn vader heer JOHAN, heer tot Cruyningen, ridder (L.H. 123, cap. Zeeland, fol. 22v)
  15-12-1543: Jonkheer JOOST, heer van CRUYNINGEN bij dode van zijn vader jonkheer JOOST VAN CRUYNINGHEN (L.H. 126, cap. Zeeland, fol. 34v)
  29-4-1549: Jonkheer Johan, heer van Cruyningen, bij dode van zijn broer jonkheer Joost van Cruyningen (L.H. 127, cap. Zeeland, fol. 17v)
  8-7-1560: Jonkheer MAXIMILIAEN, heer van CRUNINGEN, onmondig, hulde door Cornelis van Haeften, procureur voor het Hof van Hollandt, volgens procuratie verleden op door zijn moeder Jacqueline van Bourgoignen, douairière van Cruningen, Heenvliet, Tongrenel, vrouwe van Beveren en Tournichem (L.H. 129, cap. Zeeland, fol. 8v)
  23-7-1616: Jonkvrouwe MARIA SABINE VAN CRUNYNINGEN, mede namens haar 3 zusters, hulde door meester Reynier van Persijn, advokaat voor het Hof van Hollandt, bij dode van haar vader heer Maximiliaen, heer van Cruyningen (L.H. 142, cap. Arckel, fol. 8v)
  1-3-1652: Het leen wordt ten vrij eigen gegeven (L.H. 151, cap. Arckel, fol. 64).

• Hij is overleden op 7 april 1543 in Heenvliet (Voorne), ZH, NL.
• Een kind van Johan (V) [burggraaf,Heer] van Cruyningen (Cruiningen, Heenvliet & Pamele) en Agnes Jansdr [Vrwe ] van Montfoort (van Reijerscop)
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 12 maart 2024.

Gezin van Joost -Joseph [Jonkheer] "Joes" van Cruyningen (Heenvliet & Reyerscop)

(1) Hij is getrouwd met Charlotte - Magdalene van Bourgogne.

Zij zijn getrouwd in het jaar 1499.

kinderen:
m Maximiliaan
v Anna
v Louise
v Jacqueline

Kind(eren):

1. Anna van Cruyningen  1505-1515
2. Joost [Heer] van Cruyningen (van Heenvliet & Reyerscop)  ± 1508-< 1549

(2) Hij is getrouwd met Catharina van Wassenaar.

Zij zijn getrouwd op 13 juli 1514.

Volgens Nat. Archief [3.20.87 Inventaris van het archief van de familie Van Wassenaer van Duvenvoorde, 1226-1996] zou zij kinderloos zijn gestorven.
hun kinderen:
Joost II van Cruyningen ± 1515-1547
Jan VI van Cruyningen ± 1520-1559
Johanna van Cruyningen ± 1525-1569

Kind(eren):

1. Jan (VI) [Heer burggraaf] van Cruyningen (van Zeeland)  ± 1520-1559 
2. Johanna van Cruyningen  1530-1569

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Joost -Joseph [Jonkheer] "Joes" van Cruyningen (Heenvliet & Reyerscop)?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Joost -Joseph [Jonkheer] "Joes" van Cruyningen (Heenvliet & Reyerscop)

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen