STALPAERT - STALPERS XVII Generaties » Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele (± 1577-< 1630)

Persoonlijke gegevens Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele 

• Roepnaam is Adriaen.
• Hij is geboren rond 1577 in Den Haag ('s-Gravenhage), Zuid-Holland, Nederland.
• Functie van 28 april 1598 tot 1600: schrijver abv de 'Gelderland'.

  Nummer archiefinventaris: 1.04.01 Inventaris van de archieven van de Compagnieën op Oost-Indië, 1594-1603
  52 Reisjournaal, gehouden op de Gelderland volgens aanwijzingen van Evert Teunisz.,stuurman.
  1598 mei 1 - 1598 october 1; 1 deel.
  Het dagboek draagt tot opschrift "Journaal voor Evert Teunisz.", benevens het monogram: A. S. V.W. Zooals uit de aanteekeningen van 22, 23, 26 en 28 september blijkt, was Evert Teunisz. stuurman van de Gelderland. Zelf was deze de schrijfkunst niet of weinig machtig, gelijk zijn merkteeken onder den brief van 4 december 1600 (behoorend tot de stukken betreffende de vierde voyage, waaraan Evert Teunisz. als stuurman op de Amsterdam deelnam) uitwijst. Het reisjournaal is tot 14 augustus 1598 geschreven door Augustijn Stalpart van der Wiele; dit blijkt na de vergelijking van het handschrift met dat van de brieven, door dezen eigenhandig geschreven en onderteekend; op dezen schrijver wijst bovendien het monogram A.S.V.W., dat aan het opschrift is toegevoegd. Uit de aanteekening van 31 juli valt op te maken, dat het journaal volgens aanwijzingen van Evert Teunisz. is gehouden. Dit geschiedt ook van 15 augustus 1598 af, wanneer een ander handschrift aanvangt.

• Vermelding: Banda ondercoopman.

  Uit ; Het grote VOC-boek
  Producten voor de ruilhandel, september 1600
  Koopman Augustijn Stalpaert van der Wiele vraagt aan de bewindhebbers van een van de voorcompagnieën om hem mooi versierde wapens te sturen. Stalpaert is op dat moment onderkoopman op de Banda-eilanden. Die wapens kan hij dan gebruiken om te ruilen tegen specerijen.

• Vermelding van 1596 tot 1602: Banda-Neira.

  SOUTHEAST ASIAN CONSUMPTION OF INDIAN AND BRITISH COTTON CLOTH, 1600–1850; Anthony Reid
  Arriving only in 1596, Dutch merchants were quicker than most to learn the secrets of the cloth trade as the key to unlocking Indonesia’s spices. In a 1602 survey of the market of Banda, at the time the conduit for eastern Indonesian spices, Augustijn Stalpaert described 21 types of cloth that had to be acquired from the Coromandel Coast, eight obtained from Gujarat and six from Bengal. He calculated that 70,000 pieces of cloth could be sold in Banda for the Maluku markets every year, 85 percent of which was Indian and the remainder Indonesian.[8]
  ---
  [8]. Stalpaert’s memo is reproduced in full as appendix 3 of G. P. Rouffaer and H. H. Juynboll, De Batikkunst in Nederlandsch-Indië en haar
  geschiedenis (Utrecht: Oosthoek, 1914).

• Vermelding van 1598 tot 1600: De opkomst van de VOC.

  Uit: De opkomst van het Nederlandsch gezag in oost-Indië. deel 2. (1863).
  pag.228 ; Deze waren ter juister tijd in Banda aangekomen , want de op Neira en Lonthor door Jacob van Heemskerck achtergelaten Nederlanders bevonden zich in zeer benarde omstandigheden. Slechts sedert weinig tijds hadden deze schepelingen onder bestuur van Adriaan Veen en Augustyn Stalpaert op de Banda«eilanden vertoefd, toen eene vloot van 13 jonken, bemand met 1500 Javanen van Toeban was komen opdagen. Deze Javanen kwamen met het doel om de Nederlanders goedschiks of met geweld van daar te ligten. De Portugesche gouverneur van Malakka had de hand in deze onderneming, waartoe de Javanen van Toeban des te ligter waren te bewegen geweest, omdat de Nederlanders den specerijhandel van oostelijk Java belemmerden en door opkoop op de plaats van productie met vernietiging bedreigden. Tot dien tijd toe hadden de Bandanezen de Nederlanders beschermd; maar welk vertrouwen mogt men op hen stellen in de toekomst. De komst der schepen Maan en Morgenster was dus eene uitredding geweest uit den nood. Deze schepen bleven in Banda van den 25 Mei tot den 14 September 1600. Het eene schip werd vol geladen met ingekochte muskaatnoten en foelie, het andere werd na vele moeijelijkheden tusschen de scheepsoverheid en Adriaan Veen, op vracht geladen met de noten en de foelie , welke Veen en Stalpaert gedurende hun verblijf op Neira en Lonthor, voor rekening der deelhebbers in de vloot van den admiraal van Neck hadden op-gekocht en verzameld.
  ***pag.463-464
  1 Adriaan Veen door Admiraal van Neck in Banda gelaten, is. Een der Banda-eilanden, waarop de bekende vulkaan.
  Stalpaert van wege Veen om advies van onzen Admiraal, want wij konden niet accorderen met Sr. Veen, daar elk zyn meesters voordeel zocht. Het goed was zeer dunr toen wy daar kwamen, 200 stukken (realen van achten) de bhaer.
  
  MISSIVE DOOR DE BEWINDHEBBERS VAN DE OUDE COMPAGNIE VAN VERRE TE AMSTERDAM, GESCHREVEN AAN Adriaen Van Veen, residerende op het Nederlandsche kantoor op Banda» dd. 2 November 1600.
  Laus deo , 1600 den 2 November in Amsterdam.
  Eersame, descrete, gunstighe vrienden, Adriaen van Veen, Augustyn Stalpaert met a compagnie, naer gunstighe salutatie adverteeren Uh, dat wij toegerust hebben eene vloote van drie scheepen ende twee jachten onder het commandement van den Admirael Wolffert Hermanssen ende Vice-Admirael Hans Bouwer. De namen der schipperen ende schepen syn dese:
  - Gelderlandt, groot omtrent 250 lasten, daer schipper op is Jan Bruijn.
  - Zeelandt, groot omtrent 200 lasten, daer schipper op is Jan Cornelissen.
  - Utrecht, groot omtrent 120 lasten, daer schipper op is Jan Martsen.
  - Den Wachter, groot omtrent 65 lasten, daer schipper op is Gerrit Hendricksen.
  - Het Duiffgen, groot omtrent 80 lasten, daer schipper op is Willem Cornelis Schouten.
  
  ***pag.509 In den aanvang ha Heemskerck een kantoor gevestigd in Ortatan ; maar weldra bemerkte hij dat het beter zou zijn om het kantoor op de hoofdplaats te stichten. Met bewilliging der inwoners was er toen een huis gebouwd op Neira en Augustyn Stalpaert werd daarin i als hoofd des handels, met 8 bootsgezellen achtergelaten. Ook de inwoners van Lonthor wenschten eene vestiging van Nederlanders in hun midden te zien. Heemskerck verlangde niets liever en plaatste aldaar Adriaan Veen met 7 schepelingen. Op den S Julij ging na Jacob van Heemskerck met zijne twee schepen onder zeil en kwam den 9 Augustus voor Bantam ten anker. Hier kreeg hij een brief van den rijksbestierder voor graaf Maurits en na zich ververscht te hebben » vertrdi hij naar het vaderland, alwaar
  hij met eene schoone en kostbare lading, maar na eene lange reize, op den 19 Mei 1600^ terugkwam.

• Vermelding van 1599 tot 1600: reisverhaal Jacob van Neck.

  Bijdragen en mededeelingen van het historisch genootschap. deel 21
  p.194; Reisverhaal van Jacob van Neck (1598-1599). Medegedeeld door Dr. H.T. Colenbrander.
  p.245; Alsoo nu Hemskerck weederghekeert was, nam de man van China oorlof en is nae de stadt ghevaeren, naedat wij hem vereert hadden met eenige glaaskens in recompencie van de vruchten, die hie ghebrachtDen 28 de Patente ghetoont. hadde. Des morghens sonden wij onsen secretarius Hemskerck weder nae de stadt in gheselscap van Stalpaert 1) en Cornelis de Geijn, om te verneemen, hoeveel de Dia del Reij soude bedraghen voor 2 scheepen, alsoo ons pinas voor gheen schip bestaen en mochte, dewijl men 't selfde ghebruijcte om voort te seijlen en de landen te ontdecken.
  ---
  1) Augustijn Stalpaert van der Wiele, die niet met Van Neck teruggekeerd is maar bij Jacob van Heemskerck gebleven, en door dezen aan het hoofd gesteld werd van de eerste nederlandsche factorij op Banda Neira.

• Vermelding van 1599 tot 1601: Heemskerck en (Vincent) Stalpaert terug uit Azie in 1600.

  bron: Bijdragen en Mededeelingen van het Historisch Genootschap. Deel 21. Johannes Müller, Amsterdam 1900 - p 245
  Reisverhaal van Jacob van Neck (1598-1599).
  Medegedeeld door Dr. H.T. Colenbrander.
  Alsoo nu Hemskerck weederghekeert was (1600), nam de man van China oorlof en is nae de stadt ghevaeren, naedat wij hem vereert hadden met eenige glaaskens in recompencie van de vruchten, die hie ghebracht+ hadde. Des morghens sonden wij onsen secretarius Hemskerck weder nae de stadt in gheselscap van Stalpaert 1) en Cornelis de Geijn, om te verneemen, hoeveel de Dia del Reij soude bedraghen voor 2 scheepen, alsoo ons pinas voor gheen schip bestaen en mochte, dewijl men 't selfde ghebruijcte om voort te seijlen en de landen te ontdecken.
  1)Augustijn Stalpaert van der Wiele, die niet met Van Neck teruggekeerd is maar bij Jacob van Heemskerck gebleven, en door dezen aan het hoofd gesteld werd van de eerste nederlandsche factorij op Banda Neira.
  (NB: Onwaarschijnlijk dat dit Augustijn Stalpaert betrof; zou Vincent Stalpaert kunnen zijn. Vincent voer als Fiscaal (of schrijver) aan boord met Van Heemskerck, in 1600 terug gekeerd in Amsterdam. Augustijn SvdW bleef als op Banda-Neira als onder-coopman en keerde pas in 1603 terug in Amsterdam.

• Vermelding van 1599 tot 1602: Banda-Neira eilanden.

  Augustijn Stalpaert van der Wiele reist in de tweede Vaart naar de Oost mee als coopman. Hij blijft achter op Banda-Neira. Om later bij terugkeer van de vloot te worden ontslagen als incapabel coopman, en terug naar nederland wordt genomen.
  Echter blijkt wel uit diens verslag aan Johan Maurits van Nassau hoe zeer hij zich heeft ingewerkt in de handelsmogelijkheden voor de VOC in die regio. een brief die tot aan het begin van de 20e eeuw nog werd gehanteerd voor inkoop van textiel in de Oost.

• Vermelding van 1599 tot 1602: Tresoor der zee en landreizen deel3..

  (Vermoedelijk de genoemde Augustijn)
  Bron: Tresoor der zee en landreizen deel3.
  Pag.709: Stalpaert van der Wiele, Augustijn onderkoopman op de Banda-eilanden achtergebleven tijdens de Tweede Schipvaart (1598-1600) in 1602 werd hij in opdracht van admiraal Wolfert Harmensz vervangen [pag709] wegens incompetentie. C32, 103-104.
  Pag.710: Stalpaert van der Wiele, Cornelis fiscus aan boord van de Gelderland, het schip in de ‘Molukse vloot’ die onder commando van admiraal Wolfert Harmensz als onderdeel van de vijfde Schipvaart (1601-1603) op 23 april 1601 van Texel was vertrokken naar Bantam. C138,139 142.
  (Zie ook VOC glossarium inzake de vele nieuwe termen in textiel in de Oost.)
  Pag.858: Resolutie brede raad, 23 april1602 (vloot van Wolfert Harmensz.) wegens incompetentie (als koopman) werd Augustijn Stalpaert van der Wiele ontheven van zijn functie als onderkoopman op de Banda-eilanden. C103.

• Vermelding van 1599 tot 1603: Ned-Indie Oud & Nieuw.

  Uit: Nederlandsch-Indie oud&nieuw. 8e.jg. 1923-november.
  1603. Augustijn Stalpaert van der Wiele. Informatie van diversche landen en eylanden gelegen naer Oost-Indien. (Handelsmemorie in De Jonge's Opkomst, 111. 1865,p. 149—163; de schrijver was van 1599—1602 factoor te Banda Neira. Op p.161—162 het spreken over een „groote stercte" der Portugeezen in „de eylanden Timor", aan welk „casteel" hun veel gelegen was, o.a. omdat „de schepen die uyt de Moluccos en Amboina commen, verwinteren hier dicmaels en ververschen"; terwijl er een groote sandelhout-handel werdgedreven, zoodat er jaarlijks een schip kwam laden voor Koromandel. Hiermee wordt het Solor-fort bedoeld, en denke men niet aan Timor. Verg. hiervóór bij Lodewycksz in 1598).
  ---
  De datering 1602 komt mogelijk voort uit het feit dat er twee Stalpaert van der Wiele bij Banda-Neira waren betrokken. Augustijn, de ondercoopman van 1599 tot 1601 en Cornelis, als schrijver-fiscaal aan boord van de Gelderland met admir. Van Heemskerk.

• Vermelding in het jaar 1600: Memorie van Augustein SvdW.

  aan prins Maurits, cq Johan van Oldenbarnevelt, met verzoek om meer sierlijk gesmede wapens voor de handel met de dorpshoofden.
  3.01.14 Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt, 1586-1619
  VOC - de voorcompganien.
  3069 Memorie van Augustijn Stalpaert van der Wiele voor de bewindhebbers van een Oost-Indische Compagnie van september 1600, betreffende goederen die voor de ruilhandel uit de Republiek moeten worden aangevoerd, 1600; met een memorie betreffende de steden, waar zij kleedjes kunnen inkopen, 1600; afschrift (begin 17e eeuw). (begin 17e eeuw) 2 stukken

• Vermelding vanaf 1600: De Gids jg.36 (1872).

  De tweede scheepstocht der Nederlanders naar Oost-Indië. Pag.369 -ev.
  Pag.419; Op den 1sten Juli was de geheele lading aan boord en twee dagen later werden Banda's kusten door de onzen verlaten. Adriaan van Veen te Lontor en Augustyn Stalpaert te Neira met een twintigtal gezellen, benevens geld en koopmanschap, onder de hoede der inwoners achter gebleven, zouden de Compagnie blijven vertegenwoordigen en als hare agenten werkzaam zijn.

• Vermelding vanaf 16 december 1600: Banda - nationaal Archief.

  Nationaal archief. 1.04.01 - 67
  Rekening, gedaan door Augustijn Stalpart van de Wiele aan Adriaen van Veen wegens goederen, hem in Banda overgegeven door vice-admiraal Jacob Heemskerck en vehandeld, opgemaakt 1600 december 16.
  15pagina's dubbelfolie.
  
  link: https://www.archivesportaleurope.net/ead-display/-/ead/pl/aicode/NL-HaNA/type/fa/id/1.04.01/unitid/1.04.01+-+67/search/0/stalpart

• Vermelding van 13 juli 1602 tot 1603: Banda-Neira.

  Nationaal Archief 1.04.01 - 2.
  Stukken betreffende de tweede voyage (uitreeding door de Oude Oost-Indische Compagnie in 1598).
  Op de Banda-eilanden bleven Van Veen en Stalpart van der Wiele tot juni 1602, toen zij vandaar werden meegenomen door schepen der voyage onder Wolphert Hermansz. [NOTE Zie behalve den brief van Jacob Heemskerck aan Bewindhebberen d.d. 13 Juli 1602 eveneens de resolutie van den Breeden Scheepsraad, gehouden op de Gelderland onder den admiraal Wolphert Hermansz. 22 April 1602.Het past hier melding te maken van de , welk stuk in afschrift bewaard is gebleeven in het archief van de Kamer Zeeland der V.O.I. Compagnie. In een Register van Artikelbrieven en instructiën met bijbehoorende stukken 1602-1604 staat de Informacie ingeschreven bij de papieren, medegegeven aan de vloot, einde 1603 onder admiraal Steven van der Haghen uitgezeild. In een ander aldaar geregistreerd stuk wordt onder de medegegeven papieren genoemd Stalpaert's memorie. De Informacie, die vele gegevens bevat van iemand, die lang op Banda vertoefde, is dus hoogstwaarschijnlijk geredigeerd door .Het stuk is gepubliceerd bij: Rouffaer en Juynboll. , Bijlage III; fragmentarisch is het uitgegeven bij De Jonge, III, p. 149, 163.]

• Vermelding tot 1603: voC glossarium.

  Stalpaert van der Wiele, Cornelis, Informatie van diverse landen en eylanden gelegen naer Oost-Indiën om aldaer bequamelick te handelen ende wat coopmanschap daer valt en daer best getrocken is. Handschrift Rijksarchief, ongedateerd stuk van begin november 1603. Afgedrukt als bijlage III, p. XI-XXV, bij Rouffaer en Juynboll,De batikkunst in Nederlandsch-Indië en haar geschiedenis, deel tekst, Utrecht 1914.
  NB: uit veel gegevens blijkt hier sprake is van naamsverwisseling; niet Cornelis maar Augustijn, verbleef op Banda en schreef het memorandum aan Maurits.

• Vermelding tot 6 mei 1621: Genocide op Banda (1621).

  Uit: Nationaal Archief; Genocide op Banda (1621)
  Heel lang zijn de Banda eilanden het enige productiegebied van nootmuskaat en foelie ter wereld. Nootmuskaat is een van de belangrijkste en duurste specerijen in de 17e eeuw. De kleine Banda eilanden liggen ruim 2.500 km van Batavia vandaan (dus nog 1 á 2 maanden varen).
  ***
  De Bandanezen handelen met de Engelsen, Portugezen en Nederlanders. De VOC probeert, zonder succes, het monopolie te krijgen over de handel in nootmuskaat. De Bandanezen laten zich niet de wet voorschrijven. De VOC besluit er in 1609 eenzijdig een vesting te bouwen. Vervolgens vermoorden de Bandanezen enkele Nederlanders. Het begin van een periode vol oorlog. Gouverneur-generaal Jan Pieterszoon Coen (de hoogste man van de compagnie in Oost-Indië) organiseert in 1621 een strafexpeditie naar Banda. Op die manier wil hij het monopolie op de handel in nootmuskaat en foelie voor de VOC in handen krijgen. Van de 15.000 bewoners zijn er nog maar 1.000 over. De rest is gedood, gevlucht of in slavernij afgevoerd naar Batavia. Allemaal om het monopolie op nootmuskaat voor de compagnie veilig te stellen.
  ***
  Na het excessieve geweld op de Banda-eilanden, roepen de Heren Zeventien hem terug naar Nederland en vragen hem het geweld te temperen. Toch belonen ze hem voor de verovering van het nootmuskaat-monopolie en er wordt hem een tweede termijn als gouverneur-generaal aangeboden.

• (Akte / Brieven) van 1599 tot 1603.

  Batikkunst in Nederlandsch-Indie ; bijlage III; pagina 11-ev.
  Memorie van Nov.1603
  Dit werk van (tekent in de acte van geheimhouding oVOC-1596 als Adriaen Stalparts vdWiell, wordt vaak toegeschreven aan Cornelis Stalpart vd Wiele, die als fiscaal later op banda-Neira kwam.
  https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=7&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwi5l42214DdAhWMZVAKHW1vCMsQFjAGegQIBBAC&url=https%3A%2F%2Flib.ugent.be%2Ffulltxt%2FRUG01%2F002%2F036%2F457%2FRUG01-
  002036457_2013_0001_AC.pdf&usg=AOvVaw0qBOve8OVJhu2Uy7XTHqO7
  *
  encyclo.nl: Telpocan = ...lpocan, een bepaalde versiering beduidend. Bij Stalpaert tulupacan, `cleetgens, die de grondt roodt ofte swart sijn, ende daer zijn ronde daelders op geschildert ofte adere cruycen`; uit deze beschrijving blijkt dat het dezel...

• (Akte / Brieven) vanaf september 1600.

  Augustijn Stalpaert 1598 - 1601 OVOC-Band
  http://www.gahetna.nl/collectie/archief/ead/index/eadid/3.01.14/node/c01%3A3.c02%3A2.c03%3A15./open/c01:3.c02:2.c03:15.#c01:3.c02:2.c03:15.
  archief: 3.01.14
  IV.Johan van Oldenbarnevelt als leider van de afvaardiging van Holland ter Staten Generaal.
  - De Voorcompagnieen.
  nummer: 3069. Memorie van Augustijn Stalpaert van der Wiele voor de bewindhebbers van een Oost-Indische Compagnie van september 1600, betreffende goederen die voor de ruilhandel uit de Republiek moeten worden aangevoerd, 1600; met een memorie betreffende de steden, waar zij kleedjes kunnen inkopen, 1600; afschrift (begin 17e eeuw)., (begin 17e eeuw)

• Hij is overleden voor 1630.

  overleden tussen 1619 en 1630

• Een kind van Jacob Augustijnsz [Mr.advocaat] Stalpert van der Wiele en Maria Jansdr Pauw
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 15 oktober 2023.

Gezin van Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele

Hij is getrouwd met Maria Jans de Clerk (Clercq).

Zij zijn getrouwd in het jaar 1607.

Notities over Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele

Er zijn in die periode twee Augustijn Stalpaert van der Wielen, die in aanmerking komen voor de persoon die met de tweede Schipvaert naar Oost-Indië meevoer en op de Banda-eilanden verbleef.
Augustein Jacobsz Stalpaert van der Wiele (ca.1577) en Augustijn Jansz Stalpaert van der Wielen (ca1575).

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Augustein Jacobsz [coopman] "Adriaen" Stalpert van der Wiele

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen