Hoe de Burgerlijke Stand gemaakt werd.
Men zou allicht kunnen meenen, dat de B. S. met zijn eigenaardig zakelijk karakter al heel weinig aanleiding tot anecdotes heeft gegeven. Toch zijn wij zoo gelukkig er eene uit de gemeente Hennaardderadeel [sic] te kunnen vermelden, welke thans nog bij de oudsten dezer gemeente in dankbare herinnering voortleeft.
Toen allen verplicht werden een familienaam te kiezen, liet de „maire" van Wommels weten, dat hij daarvoor op door hem vastgestelde dagen zitting zoude houden. Achtereenvolgens verschenen de ingezetenen der grietenij Hennaardderadeel met de hoofdplaats Wommels, waaronder ook drie gebroeders, welke naar willekeur een eigen „van" mochten kiezen en deze daarna moesten opgeven, waarvan behoorlijk eene acte werd opgemaakt. De oudste der broeders wenschte De Jong te heeten en een volgende Van Peer. Absoluut geen bezwaar en hunne namen werden meteen te boek gesteld. Toen kwam de beurt aan no. 3.
— En hoe wenscht gij te heeten? vroeg de maire.
— Riederis, luidde daarop kortaf het antwoord.
Riederis geeft intusschen in het Friesch te kennnen, dat de aangesprokene daarna eens moest raden. Maar de maire verstond blijkbaar geen scherts en vroeg andermaal:
— Wat zegt u?
— Riederis, mijnheer.
Ook dit antwoord beviel den maire blijkbaar niet, waarop hij te kennen gaf, dat hij niet voor den gek gehouden wenschte te worden en vroeg daarna op bitsen toon voor de derde maal, hoe hij wenschte te heeten, waarop met onverstoorbare kalmte geantwoord werd:
— Riederis, mijnheer.
Ten slotte kreeg hij zijn zin en werd als Jelle Gerrits Riederis te boek gesteld. Deze moet één zoon gehad hebben, die op Schiermonnikoog heeft gewoond en later van daar naar Amerika is vertrokken. In het Noorden van Friesland is destijds berichtontvangen, dat hij op noodlottige wijze om het leven is gekomen te Chicago.
Voor zoover ons bekend is, zijn er thans in ons land geene levende personen meer, die als „Riederis" in den Burgerlijken Stand te boek staan.
Ware dit wel het geval geweest, dan zoude deze B. S.-anecdote allicht meer bekend zijn geworden dan thans het geval is.
[opmerkingen hierbij:
- 1925 leefde nog Jochina Riederis (overleden 1940)
- in de lijst van naamsaannemingen voor Wommels op www.allefriezen.nl is inderdaad ingeschreven een Gerrit Jelles Riederis wonend te Edens]
Hij is getrouwd met Dieuwke Sibbeles de Vries.
Zij zijn getrouwd op 14 mei 1817 te Hemelumer Oldeferd, hij was toen 24 jaar oud.
Kind(eren):
NOTE on the family name of Gerrit Jelles Riederis:
In Friesland (and other northern and eastern regions of the Netherlands) it had long remained custom to give children surnames based on their fathers' christian name: an example (using English names) could be that a son of Robert Jones would be named Peter Roberts; his son in turn could be John Peters, his son Paul Jones (and perhaps a daughter Mary Jones) and so on. Of course, tradition also demanded that the Christian names of children were taken from their grandparents. Thus, the FIRST son of the above Robert Jones (who was, obviously, a son of John something) should have been John Roberts (the Peter Roberts in the above example could then have been named after his maternal grandfather).
Howsoever this may be, this system ended in 1811, when the French law was introduced (the Netherlands at the time were part of the Napoleonic empire) that required fixed surnames (family names).
Everybody who did not already have such a name would have to choose one and register it at the mayor's office (a system of patronyms, however, continued: even if Robert Jones would have chosen the family name Smith, his son would usually have Roberts as a middle name and be Peter Roberts Smith, and so on).
Now for Gerrit Jelles: when he reported to the mayor, and was asked which surname he would take, his answer was, in the local dialect: 'Riederis'. In English, the equivalent would be 'You guess'. The mayor was not amused, but when Gerrit gave thesame answer a second and even a third time, 'Riederis' was recorded as his official surname.
His siblings, meanwhile, made more conventional choices...
grootouders
ouders
broers/zussen
kinderen
Gerrit Jelles Riederis | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
1817 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dieuwke Sibbeles de Vries | ||||||||||||||||||||||||||||||||||