Matthys Andries deBEER, land in 1703 aan die Kaap. Hy was nie net 'n grondbesitter nie, maar ook 'n wamaker van beroep en kom van Wasa, 'n plek wat vermoedelik vandag as Vaasa bekend is. Gedurende daardie tyd het Wasa in Swede geval, maar vandag is Vaasa in Finland. Matthys word dus histories as 'n Sweed beskou. Op 24 Oktober 1705 trou hy met Hilletje SMIT, gedoop op 1 April 1691, en die dogter van Jan Smit en Adriana Tol. Hulle woon eers in Stellenbosch, maar boer later in Drakenstein.
In die eerste helfte van 1705 het Jacob van die Kus Coromandel, die slaaf van Isaac Schrijver, die 19-jarige Hilletje Smit teen sonsondergangs in Jonkershoek naby Stellenbosch voorgelê. Hy het haar probeer ompraat om omgang met hom te hê, maar sy het geweier en vir etlike ure mooigepraat om hom van sy voorneme te laat afsien. Eindelik, teen sowat tienuur die aand, het 'n burger tot haar redding gekom. Na Jacob se inhegtenisname het hy tydelik ontvlug, maar hy is weer gevang en tot die dood veroordeel. Hy is op 10 Junie gehang.
Matthys Andries de Beer het 'n buite-egtelike kind by Maria van die KAAP gehad. Hierdie dogtertjie, Geertrij, is op 8 November 1705 op Stellenbosch gedoop -- slegs 15 dae nadat Matthys en Hilletje getroud is.
KINDERS van de Beer en Hilletje Smit:
b1 Helena gedoop Paarl 1 Jun 1710
b2 Samuel gedoop 1 Nov 1711
b3 Samuel gedoop 20 Mei 1714
b4 Maria Elizabeth gedoop 4 Okt 1716, X 5 Apr 1733 Friedrich Sappel, XX Jan Adam Hartman
b5 Zacharias gedoop 5 March 1719, X 12 Mei 1743 Anna Pretorius, XX 22 Jun 1755 Maria Aletta Botma, XXX 30 Nov 1760 Dina Margaretha van Dyk. Zacharias sterf in 1777. Hy het waarskynlik 18 kinders by die drie vroue gehad.
b6 Matthys gedoop 8 Jun 1721, X 3 Sep 1747 Maria van Eeden
b7 Johanna Adrianna gedoop 6 Feb 1724, X Smit
b8 Hilletje gedoop 29 Des 1726
b9 Johannes George gedoop Jun 1729, X Jan 1754 Christina van der Merwe
Matthys sterf om en by 1730 en Hilletje (sy weduwee) trou in 1757 met Jan Georg Zorn.
’n Tweede sg. ‘de Beer’ se naam kom voor in argiefdokumente rondom die jare 1690. Dit is Louis ‘de Beer’, sy vrou Catharina, en hulle dogter, Catharina. In werklikheid was Louis egter glad nie ’n De Beer nie. Hy was Louis-Francois de Berault was ’n broer van Anne de Berault (ook soms gespel Bereau). Anne de Berault was die vrou van die Franssprekende ds. Pierre Simond. Louis de Berault het in Oktober 1688 saam met ds. Pierre Simond met die boot, Zuid Beverland, in Kaapstad aangekom. Louis de Berault was in 1691 ouderling van die Franssprekende Drakenstein gemeente en sy dogter, Catharina, is in 1691 getroud met Barend Pieterz Blom. Toe word haar naam geskryf as Catharina de Bero! Die Franse van, ‘de Berault’, is toe soms gespel ‘de Bereau’ en toe is dit verbuig (verhollands) tot ‘de Bero’ en nog later het dit soms selfs ‘de Beer’ geword. Die spelwyse ‘de Barre’ kom ook voor. In werklikheid was daar geen verwantskap met die De Beers nie.
Verwysings:
DW de Beer, "Die Plek van Herkoms van Matthys Andries de Beer, Stamvader van die de Beers in Suid-Afrika" Familia XVIII, 1981, no 4.
JL Hattingh, "Beleid en Praktyk: Die Doop van Slawekinders en die sluit van Gemengde Verhoudings aan die Kaap voor 1720", Kronos, vol 5, 1982.
Heese en Lombard
J le Roux, SA Genealogie, no 11971. Hy verwys na SAG 1 bl. 449, asook Boucher, "French Speakers at the Cape",
bl. 273
Saamgestel deur:
AM van Rensburg