Stamboom Van der Werff / Kooistra » Froukje Lammerts Bouma (1793-1847)

Persoonlijke gegevens Froukje Lammerts Bouma 

• Zij is geboren op 13 april 1793 in Murmerwoude.
• Ze werd gedoopt op 19 mei 1793.
• (Anecdote) : Uit: Volksgericht te Rinsumageest in 1812. Ryksargyf Friesland: NRA, toegang 16, nrs. 691 en 719.Hoewel het niet in de rechterlijke stukken is te vinden, kunnen we wel aannemen dat de 24-jarige gehuwde Hendrik Uitterdijk en de 20-jarige ongetrouwde Froukje Lammerts Bouma, beiden wonende te Rinsumageest, een ongeoorloofde amoureuze verhouding hadden. Blijkbaar was dit een doorn in het oog van een deel van de "Geasters" en waren ze tot het besluit gekomen om beide partijen eens flink af te straffen. Duidelijk komt naar voren dat de slachtoffers niet populair waren in het dorp. Zo verschenen er op 30 mei 1812 maar liefst 18 gedaagden, die zich schuldig hadden gemaakt aan gewelddadigheden en grouwelijke mishandelingen ten huize van Hendrik Drewes Uitterdijk en Minnolt Johannes Dijkstra te Rinsumageest op de personen van Hendrik Uitterdijk en Froukje Lammerts Bouma. De beschuldigden moesten zich verantwoorden voor de Keizerlijke Procureur bij de Regtbank in eersten instantie residerende te Leeuwarden. Het was in de tijd dat ons land bij Frankrijk was ingelijfd en dat Napoleon hier nog de baas speelde. Een half jaar later zou dit zijn afgelopen. De volgende personen, woonachtig te Rinsumageest, waren beschuldigd: 1. Jacob Durks de Vries, 23 jaar, geboren te Rinsumageest. 2. Marten Tjerks Osinga, 15 jaar, bakkersknecht, geb. te Rinsumageest. 3. Lucas Lammerts Veenstra, 22 jaar, geboren te Damwoude. 4. Matthijs Karels Oberman, 21 jaar, timmerman, geb. te Rinsumageest. 5. Johannes Hendriks Halthewes, 19 jaar, wever, geb. te Rinsumageest. 6. Aebele Hendriks van der Weide, 18 jaar, arbeider, geb. te Rinsumageest. 7. Willem Willems de Jong, 27 jaar, timmermansknecht, geb. te Finkum. 8. Ruurd Alberts Roorda, 20 jaar, verwer en glazenmaker, geboren Birdaard. 9. Grietje Jans, 23 jaar, naaister, geboren te Bornwird. 10. Jantje Jans, 23 jaar, naaister, dienstmeid, geboren te Rinsumageest. 11. Betje Sierds Kuipers, 18 jaar, geboren te Rinsumageest. 12. Dieuwke Jans, 23 jaar, dienstmeid, geboren te Harlingen. 13. Trijntje Hendriks, 23 jaar, dienstmeid, geboren te Rinsumageest. 14. Jitske Sybmens, 25 jaar, naaister, geboren te Janum. 15. Marijke Tjerks Osinga, 17 jaar, geb. te Rinsumageest. 16. Tjitske Lieuwes, 21 jaar, naaister, geboren te Rinsumageest. 17. Fokje Rinzes, 21 jaar, naaister, geboren te Rinsumageest. 18. Janke Wybrens, 21 jaar, dienstmeid, geboren te Murmerwoude.Alle beschuldigden waren geen familie van de slachtoffers, met uitzondering van één persoon. Dit was Ruurd Alberts Roorda, die een broer was van de vrouw van Hendrik Uitterdijk. Daarnaast was nog een hele stoet van getuigen opgeroepen en we kunnen wel stellen dat hier sprake was van een massaproces. Ongeveer 40 inwoners van Rinsumageest verschenen op de 30e mei in Leeuwarden. In het verslag van de zitting valt te lezen wat er allemaal gebeurd was en dat was niet niks.De eerste getuige, het slachtoffer boer Hendrik Uitterdijk, verklaarde het volgende: ".. dat Roel Johannes hem in het buitenhuis bij de halsdoek gevat en derzelve zodanig toegedraayd heeft en dat hij geen geluid kon geven en bijna gesmoord was". Verder vertelde Uitterdijk dat hij Roel Johannes alleen aan zijn stem had herkend, omdat het te donker was en dat ook Lucas Lammerts Feenstra er bij was geweest. Hendrik vervolgt: ".. dat hij door deze personen buiten deur is gesleept en onder eenige vrouwlieden geraakt, die hem wilden overmeesteren, doch dat niet kunnende doen, hebben verscheidene manspersonen haar geholpen. Waarop zij hem de broek hebben uitgetrokken en verdere klderen afgescheurd geslagen geschopt, in een Jarregruppel gesmeten, daarin omgekeerd en hem zoo laten liggen." Na dit verhaal vroeg één van de rechters aan Uitterdijk of hij ook wist wat de aanleiding was tot deze mishandeling. Hij verklaarde dit niet te weten, maar "dat het scheen dat men een pik op hem had." De volgende vraag was of zijn vrouw destijds ziek was, waarop hij antwoordde van "Ja, doch zoo erg niet meer als geweest was." Op de vraag of Uitterdijk aan lieden geld had aangeboden om voor hem te getuigen, antowoordde hij ontkennend."Dat kan niet scheelen, dat hoerehok zal uitgeroeid worden". Dit zou Lucas Lammerts Veenstra 'op bitse toon' hebben gezegd tegen het echtpaar Dijkstra. Met dit hok bedoelde hij de woning van het gezin. We kunnen hieruit concluderen dat Hendrik en Froukje elkaar troffen ten huize van Minnolt Johannes Dijkstra en zijn vrouw Antje Jeens, wat in het dorp bepaald niet in goede aarde viel. Froukje was een kind uit een vorig huwelijk van Antje Jeens en dus een stiefDr. v. Minnolt Dijkstra.Froukje Lammerts Bouma werd niet bepaald zachtzinnig aangepakt. Vijf personen waren de woning van het gezin Dijkstra binnengedrongen. "Deuren en vensters werden open gelopen". Men zette eerst het echtpaar zodanig onder druk, dat ze het niet durfden om hun dochter te helpen tegen de indringers. Daarna gingen Janke, Marten, Johannes, Ruurd en Willem het huis van onderen tot boven doorzoeken om Froukje te vinden. Ze vonden haar op de zolder, waarheen ze gevlucht was. Froukje had de ladder opgetrokken. Met geweld werd ze van de zolder op de grond gesmeten en verder door de gang naar buiten gesleept. Hier begon men haar te schoppen en te slaan en 'de klederen van het lijf gescheurd. Welke mishandelingen eerst hebben opgehouden, toen zij op haar geweldig geschreeuw door de Maire van Rinsumageest van onder een haag, waaraan zij zich vasthield, werd ontzet". De Maire 'geleidde haar bijkans naakt en ontzet naar huis". Later op de rechtzitting toonde Antje Jeens de gescheurde kleren van haar dochter. Van Minnolt Dijkstra kwamen ook wat minder positieve dingen op de zitting naar voren. De Maire vertelde dat Dijkstra de huur van de 'plaats' niet had betaald aan zijn vader, "maar de beesten door deSloten gejaagt en verkocht". De 47-jarige bode van de Maire, Gale Pieters v.d. Schaaf verklaarde dat "Minnolt Johannes Dijkstra en vrouw volgens algemene gerugten niet tergoede naam en faam stonden".Vervolgens was als getuige opgeroepen de Maire van Rinsumageest, te weten Jonkheer Maurits Calixtus Franciscus Johannes de Rotte, 24 jaar, woonachtig op Tjaardastate, aldaar. Tijdens de mishandeling van Froukje Bouma in haar ouderlijk huis was er bij deze woning een complete volksoploop geweest. Ook in het huis van Dijkstra waren dorpelingen binnengedrongen die niets wilden missen van het tumult. De Maire was hierbij wel aanwezig geweest, maar omdat het donker was, zou hij niemand van de aanwezigen hebben kunnen herkennen. Hij verklaarde niet te hebben geweten dat "Froukje Bouma baldadigheden en mishandelingen werden aangedaan". Het enige wat de Rotte deed, was het feit, dat hij een aantal personen het huis had uitgedreven en hen "vermaande om stil te wezen".Het bleek dat onze jeugdige Maire ten huize van de buurman van Minnolt Dijkstra was gebleven "zoolang alles met Froukje gepleegd was". Toen dit was afgelopen bracht hij een bezoek aan het gezin, waarbij de vrouw van Dijkstra haar beklag deed. Zijn reactie hierop was "zegt gij alvast Heere Jezus dat helpt niet" en dat hij er niets aan had kunnen doen. Hierna was de Maire weggegaan. Uit de verklaring tijdens de zitting van vrouw Dijkstra kwam verder naar voren dat Tjitske Lieuwes en Fokje Rinzes nog dezelfde avond met geweld hun woning waren binnengekomen, "zeggende hier hebben wij de broek van Hendrik". Verder vertelde de vrouw van Dijkstra, dat van der Weide van buiten af, met zijn hoofd door het venster, na het pak slaag aan Froukje had gevraagd: "Hoe is 't, kanste nog wel zitten?"De Procureur achtte het onwaarschijnlijk dat Maire de Rotte niemand had kunnen herkennen vanwege de duisternis. Hij stelde zelfs "dat de Maire oorzaak tot dit tumult gegeven had en het zeer wel had kunnen tegengaan" en dat hij "van dit alles dadelijk proces-verbaal had moeten maken 't geen zijn pligt was".Vervolgens vertelde Maurits de Rotte dat hij op de avond van 26 april 1812 Hendrik Uitterdijk had bezocht, toen de mishandeling juist was gebeurd en Hendik in bed lag. Dit werd bevestigd door Willem Stein, de plaatselijke chirurgijn, die toen ook bij het slachtoffer was geweest. Het "Ligt", dat Stein bij zich droeg in het huis van Uitterdijk, werd stiekum door een onbekend gebleven persoon uitgeblazen.In totaal verschenen er 16 getuigen à décharge te weten: 1. Gaatze Sittema, 29 jaar, arbeider en zijn vrouw Sijke Rutgers, 30 jaar. 2. Hendrik Klazes Hoogstra, 35 jaar, arbeider. 3. Aaltje Poppes, 43 jaar, vrouw van Bastiaan Rinzes. 4. Ruurd Roorda, 48 jaar, tuinman en boer. 5. Cornelis Jans Westra, 37 jaar, koopman en zijn vrouw Cornelis Cahais, 29 jaar. 6.Froukje Willems, 50 jaar, vrouw van Rinze Gerrits. 7. Feikje Jans de Vries, 16 jaar, zonder beroep. 8. Johannes Lampe, 50 jaar, boerenarbeider. 9. Johannes Sikkes, 22 jaar, boerenarbeider te Sijbrandahuis. 10. Hendrik de Graaf, 23 jaar, schipper en kastelein en zijn vrouw Liefke Daniels. 11. Jacob Kongma, 22 jaar, koopman te Wanswerd. 12. Trijntje Pieters, 52 jaar, vrouw van boer Jacobs de Roos. 13. Jacob Jans de Roos, 26 jaar, boer.Uit de verklaringen bleek o.a. dat boer Uitterdijk aan Hoogstra vijf gulden had geboden, wanneer hij een getuigenis in zijn voordeel wilde afleggen. Maar deze had dit geweigerd met "te zeggen dat hij niet wiste, wat er met de boer was voorgevallen".Ruurd Roorda en Feikje Jans de Vries verklaarden dat Froukje "over straat gaande gezegd heeft: "Jimme bliksems, ik heb het pak had, jimme hebben het nog te goed".Roel Johannes, die Hendrik Uitterdijk bijna gesmoord zou hebben, ontsprong de dans. Tijdens de zitting probeerde de Procureur nog wel een belastende verklaring voor hem los te krijgen van een paar getuigen, maar zonder resultaat. Alle beschuldigden ontkenden de feiten, die hen ten laste werden gelegd.De opgelegde straffen logen er niet om. Veroordeeld tot 2 maanden gevangenisstraf en een boete van 25 franken: Trijntje Hendriks en Fokje Rinzes. Een gevangenisstraf van 6 maanden en een boete van 50 franken kregen: Jacob Durks de Vries en Jantje Jans. De zwaarste straf, te weten 1 jaar gevangenisstraf en 50 franken boete was voor: Janke Wybrens, Marten Tjerks Osinga, Johannes Hendriks Halthewes, Ruurd Alberts Roorda, Willem Willems de Jong en Lucas Lammerts Feenstra. De overige 8 beschuldigden werden wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken.Hoe ging het verder met de slachtoffers van het volksgericht? Hendrik Drewes Uitterdijk, die in 1812 nog boer was in Rinsumageest, is kennelijk later aan lager wal geraakt. Bij zijn overlijden op 3 juni 1826 woonde hij in Roodkerk. In de Overlijdensakte staat zijn beroep als dagloner vermeld met de toevoeging: "tevens geallimenteerd'. Hij stierf op 38-jarige leeftijd. Froukje Lammerts Bouma trouwde met Geert Hendriks Veenstra, geboren en wonende te Akkerwoude, veldwachter aldaar. Froukje en Geert kregen in Akkerwoude samen 7 kinderen, die werden geboren in de periode 1821 tot 1837. Moeder Froukje kwam op 11 juli 1847 te overlijden en bereikte de leeftijd van 54 jaar. Ook Minnolt Johannes Dijkstra en zijn vrouw Antje Jeens van der Meulen zijn niet in Rinsumageest blijven wonen. Zij bereikten beiden een hoge leeftijd van respectievelijk 81 en 83 jaar. De man stierf op 19 september 1855 en de vrouw op 22 maart 1845. Zij woonden bij hun overlijden in Dantumawoude. Ook Dijkstra was in 1812 nog boer, maar in zijn Overlijdensakte staat zijn beroep als dagloner vermeld..
• Zij is overleden op 11 juli 1847 in Akkerwoude, zij was toen 54 jaar oud.
• Een kind van Lammert Mients Bouma en Antje Jeens van der Meulen

Gezin van Froukje Lammerts Bouma

Zij is getrouwd met Geert Hendriks Veenstra.

Zij zijn getrouwd op 30 juli 1820 te Rinsumageest, zij was toen 27 jaar oud.

Kind(eren):

1. Hendrik Geerts Veenstra  1819-1900
2. Lammert Geerts Veenstra  1821-1887
3. Jan Geerts Veenstra  1823-1823
4. Jan Geerts Veenstra  1824-1857
5. Antje Geerts Veenstra  1828-1881 
6. Grietje Geerts Veenstra  1830-????
7. Klaaske Geerts Veenstra  1833-1908
8. Janke Geerts Veenstra  1836-1912 

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Froukje Lammerts Bouma?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Froukje Lammerts Bouma

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen