Stamboom Van Son-Herkhoff-Drooger » Juliana van Stolberg Wernigerode (1506-1580)

Persoonlijke gegevens Juliana van Stolberg Wernigerode 

• Zij is geboren op 15 februari 1506 in Stolberg, Saksen-Anhalt, Duitsland.Bron 1
• Zij is overleden op 18 juni 1580 in Dillenburg, Hessen, Duitsland, zij was toen 74 jaar oud.Bron 1
• Zij is begraven op 22 juni 1580 in Evangelische Stadskerk, Dillenburg, Hessen, Duitsland.Bron 1
• Een kind van Botho van Stolberg en Anna van Eppstein Königstein
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 30 november 2024.

Gezin van Juliana van Stolberg Wernigerode

(1) Zij is getrouwd met Filips II van Hanau Münzenberg.

Zij zijn getrouwd op 27 januari 1523 te Hanau, Hessen, Duitsland, zij was toen 16 jaar oud.Bron 1

Kind(eren):

1. Reinhard van Hanau Münzenberg  1524-1524
2. Catharina van Hanau Münzenberg  1525-1581
3. Filips III van Hanau Münzenberg  1526-1561
4. Reinhard van Hanau Münzenberg  1528-1554
5. Juliana van Hanau Münzenberg  1529-1595

(2) Zij is getrouwd met Willem van Nassau Dillenburg.

Zij zijn getrouwd op 29 september 1531 te Siegen, Noordrijn-Westfalen, Duitsland, zij was toen 25 jaar oud.Bron 1

Kind(eren):

1. Willem (van Oranje) van Nassau Dillenburg  1533-1584 
2. Hermanna van Nassau Dillenburg  1534-????
3. Jan VI van Nassau Dillenburg  1536-1606 
4. Lodewijk van Nassau Dillenburg  1538-1574
5. Maria van Nassau Dillenburg  1539-1599
6. Adolf van Nassau Dillenburg  1540-1568
7. Anna van Nassau Dillenburg  1541-1616
8. Elisabeth van Nassau Dillenburg  1542-1603
9. Catharina van Nassau Dillenburg  1543-1624
10. Juliana van Nassau Dillenburg  1546-1588
11. Magdalena van Nassau Dillenburg  1547-1633
12. Hendrik van Nassau Dillenburg  1550-1574

Notities over Juliana van Stolberg Wernigerode

Juliana van Stolberg werd geboren als vijfde in een gezin met dertien kinderen. Haar vader heerste als graaf over de familiebezittingen in de Harz; via zijn vrouw kwamen ook gebieden in Hessen en de Zuidelijke Nederlanden in zijn bezit. Juliana groeide aanvankelijk op in de Harz, waar het gezin afwisselend op de kastelen Stolberg, Hohnstein en Wernigerode woonde. Zij kreeg een katholieke opvoeding, maar er zijn aanwijzingen dat haar vader positief stond tegenover de denkbeelden van de hervormers: in 1512 benoemde hij een kennis van Luther tot hofkapelaan en huisonderwijzer. Op haar dertiende werd Juliana met enkele broers en een zusje naar haar kinderloze oom Eberhardt van Eppstein-Königstein in Taunus (bij Frankfurt) gestuurd om daar verder te worden opgevoed. In deze omgeving zocht haar familie ook naar een geschikte echtgenoot. Zo werd Juliana op haar veertiende door haar oom uitgehuwelijkt aan Filips II, graaf van Hanau-Münzenberg; de bruiloft vond drie jaar later plaats, en het paar vestigde zich op slot Hanau. Juliana kreeg er drie zonen en twee dochters, van wie alleen het eerste kind (een zoon) kort na de geboorte stierf. Aan het einde van haar vijfde zwangerschap stierf Filips onverwacht, 27 jaar oud. Twee dagen na zijn dood beviel Juliana van hun vijfde kind, een meisje dat ook Juliana werd gedoopt.

Zo bleef Juliana als jonge weduwe – ze was 24 jaar oud – alleen achter met vier kleine kinderen. Twee jaar later, op 20 september 1531, trouwde zij met een van de voogden van haar kinderen, de twintig jaar oudere weduwnaar Willem ‘de Rijke’ van Nassau, een man die de lutherse ideeën was toegedaan en in dat opzicht kennelijk in Juliana een geschikte echtgenote zag. Zij trok bij hem in op zijn slot Dillenburg. Ze zou er tot aan haar dood, bijna vijftig jaar later, blijven wonen. Tussen 1533 en 1550 schonk zij er het leven aan nog eens twaalf kinderen: vijf zonen en zeven dochters, van wie slechts één kind (een meisje) jong zou sterven. Juliana van Stolberg was dus van haar 18de tot haar 45ste vrijwel continu zwanger, met slechts een korte onderbreking gedurende haar twee jaar durende weduwschap (1529-1531). In haar huishouden moet het gewemeld hebben van de opgroeiende kinderen, want afgezien van haar eigen kinderen had zij twee stiefkinderen en tal van neven en nichten (‘pleegkinderen’) in huis die voor hun opvoeding naar Dillenburg werden gestuurd. De oudste zoon uit haar tweede huwelijk, Willem, erfde in 1544 het soevereine prinsdom Oranje en werd vanwege deze rijke erfenis naar Brussel gestuurd om daar aan het hof van Mariavan Hongarije als een goed katholiek hoveling te worden opgevoed. Niets wijst erop dat de lutherse Juliana en Willem zich tegen deze gedwongen verandering van godsdienst van hun oudste zoon hebben verzet.
In 1559 overleed Willem de Rijke. Juliana’s tweede zoon, Jan, die enkele maanden daarvoor in het huwelijk was getreden, volgde zijn vader op als regerend graaf van Nassau. Toch bleef Juliana op het familieslot. Wel ging zij geregeld op reis: ze bezocht haar kinderen en kleinkinderen in onder meer Hanau, Breda, Meurs en kasteel Bergh, maar ook reisde zij in 1560 en 1564 naar kuuroorden om zich te laten behandelen voor graveel (nier- of galstenen). Jan van Nassau bevorderde aanvankelijk met steun van zijn moeder het lutheranisme in zijn graafschap, maar in 1573 ging hij over tot het calvinisme. Juliana volgde hem daarin pas in 1577.

Intussen had de rol van Willem van Oranje als aanvoerder van de adellijke oppositie in de Nederlanden een bepalende invloed op het leven van Juliana van Stolberg gehad: veel directe familieleden werden meegesleurd in het proces van politieke marginalisering dat Willems verzet tegen de landsheer met zich meebracht. Het moeten voor haar zeer moeilijke jaren zijn geweest. In 1567 kwam Willem als verarmde balling met een gevolg van 170 man terug op de Dillenburg, vanwaaruit hij probeerde zijn strijd in de Nederlanden opnieuw te organiseren. Ook zijn broers raakten betrokken bij deze strijd, en zo kon het gebeuren dat drie van Juliana’s zonen sneuvelden: Lodewijk in 1568, Adolf en Hendrik in 1574.
Op 18 juni 1580 overleed ‘die Alte von Nassau’. Zes dagen later werd zij bijgezet in het familiegraf van de Nassaus in de Evangelische kerk van Dillenburg.

De vruchtbaarheid van Juliana van Stolberg en die van haar nazaten waren van een bijna legendarische omvang: zelf kreeg ze zeventien kinderen, bij haar overlijden in 1580 had zij 160 klein- en achterkleinkinderen, en alle Europese vorstenhuizen kunnen haar tot een van hun voormoeders rekenen. Toch dankt zij haar bekendheid vooral aan het feit dat ze de moeder was van Willem van Oranje (1533-1584), de oudste zoon uit haar tweede huwelijk, en daarmee stammoeder van het huis van Oranje-Nassau.
Nederlandse historici als Emmanuel van Meeteren (1535-1612) en Pieter Cornelisz. Hooft (1581-1647) prezen Juliana van Stolberg als moeder van de grote Willem van Oranje, maar toch raakte zij snel in de vergetelheid. Pas in de late negentiende eeuw werd zij herontdekt: in 1868 publiceerde de letterkundige W.G. Brill zijn artikel over de stammoeder der Oranje-Nassaus. Daarmee kwam de belangstelling op gang. Tien jaar later, in 1879, schreef Anna van Hogendorp een biografische schets van Juliana en in 1884 schreef Eduard Jacobs, archivaris van Dillenburg, een zeer uitvoerige studie over deze ‘Ahnfrau’ van het huis Oranje-Nassau. Sindsdien werden in Nederland ook scholen, straten en parken naar haar genoemd. Het is dankzij deze hernieuwde belangstelling voor deze voormoeder dat koningin Wilhelmina in 1909 besloot om haar dochter Juliana te noemen. In 1929 kreeg Juliana van Stolberg, omringd door de zoons die voor de Nederlandse vrijheid hadden gestreden, een standbeeld in Den Haag. Volgens de historica Johanna Naber staat zij symbool voor het verheven moederschap. Zij had immers haar kinderen geleerd om ‘het Eeuwige’ hoger te achten dan het tijdelijke, en daarmee als moeder grote offers gebracht: ‘Voorwaar, het zijn ernstige waarheden, die Juliana van Stolberg, hoog op haar voetstuk, de Nederlandse vrouwen predikt in deze tijd, waarin, onder het mom van moederliefde en vredesidealen, laffe zelfzucht hoogtij viert!’ (Naber (1929) 293).
Koningin Juliana liet in 1953 een kopie maken van een portret van een bejaarde Juliana van Stolberg dat tot aan haar dood in haar werkkamer in Paleis Soestdijk heeft gehangen.

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Juliana van Stolberg Wernigerode?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Juliana van Stolberg Wernigerode

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen