(1) Hij is getrouwd met X Octavia Minor de Oude.
Zij zijn getrouwd
Kind(eren):
(2) Hij is getrouwd met Cleopatra van Egypte.
Zij zijn getrouwd
Kind(eren):
Antonius, Marcus 2 (82 - Alexandria 30 v.C.), zoon van Marcus Antonius Creticus, diende onder
Caesar, die hem ook in zijn politieke loopbaan protegeerde, in Gallië (54-50), Italië (49) op de
Balkan en in de slag bij Pharsalus (48) tegen Pompejus. Op een tijdelijke breuk met zijn
beschermheer volgde een verzoening; begin 44 aanvaardde hij met Caesar het consulaat. Op het
feest van de Lupercalia (15 febr.) lokte hij een incident uit door de dictator de diadeem van de
hellenistische koningen (symbool van de absolute monarchie) aan te bieden; deze weigerde,
waarschijnlijk mede wegens de ongunstige reactie van het verzamelde volk. Misschien trad Antonius
hier namens de oppositie op, die Caesar zocht te compromitteren door hem de gehate titel rex op
te dringen. In elk geval beletten de samenzweerders hem de Senaatszitting van de 15de maart bij
te wonen, waarin Caesar werd vermoord. Na de moord nam iedereen (aanvankelijk ook Antonius zelf)
een afwachtende houding aan, maar spoedig beheerste hij de situatie, niet alleen als voorzitter
van de Senaat (die een amnestie afkondigde), maar ook door de staatskas en Caesars privépapieren
in beslag te nemen. Een week later sprak hij de gebruikelijke laudatio (lijkrede) uit, waarin hij
Caesars testament bekendmaakte en het volk ophitste tegen de samenzweerders; dezen namen de
vlucht naar het oosten. Samen met de magister equitum (onderdictator) en stadhouder van Spanje
Marcus Aemilius Lepidus ontving Antonius (weldra proconsul van Gallië) Caesars achterneef en
officiële erfgenaam Gaius Octavius met koele reserve en verzette zich tevergeefs tegen de
wettelijke bekrachtiging van diens adoptie (bij testament) door Caesar. Door zijn tactloosheid
dreef hij de Senaat (opgezweept door Cicero's Orationes Philippicae) in de armen van Gaius Julius
Caesar Octavianus (de latere keizer Augustus), die Caesars veteranen voor zich won: in de bellum
Mutinense (44-43) werd hij bij Mutina (thans Modena) door Senaatstroepen onder o.a. Octavianus
verslagen. Laatstgenoemde echter achtte zich spoedig door de Senaat tekort gedaan: door een 'mars
naar Rome' greep hij de macht en verbond zich nog in 43 met Antonius en Lepidus in het (zgn.
tweede) Driemanschap (Tresviri reipublicae constituendae) tegen de Senaat en de Caesarmoordenaars
Cassius en Brutus, die het oosten mobiliseerden. Het Driemanschap liet zich door een wet
dictatoriale volmachten voor vijf jaar opdragen en bracht meer dan 2000 politieke tegenstanders
(onder wie Cicero) door proscripties ter dood, met verbeurdverklaring van hun bezittingen.
Voornamelijk door Antonius (Octavianus speelde een ondergeschikte rol) werden Cassius en Brutus
in 42 bij Philippi in Macedonië verslagen. Bij de nu volgende hergroepering van machtsgebieden
kreeg Antonius het oosten, Octavianus het westen en Lepidus Afrika; Italië bleef
gemeenschappelijk bezit. Na de kortstondige bellum Perusinum (41-40), waarin Octavianus Antonius'
vrouw en broer overwon, bakenden de drie dictators in 40 te Brundisium hun invloedssferen
scherper af; Antonius (die in het oosten als 'nieuwe Dionysus' was ingehaald en zich sinds 41
door de heerszuchtige koningin Cleopatra van Egypte liet inpalmen) huwde Octavianus' zuster
Octavia. Door het aanvullende verdrag van Misenum (39) met Pompejus' zoon, de vlootcommandant
Sextus Pompejus (die Sicilië en naburige eilanden, benevens de Peloponnesus kreeg), hief deze
zijn blokkade van Italiës korenaanvoer op. Wel verlengde men in 37 in Tarentum het Driemanschap
voor 5 jaar, maar kort daarna wijzigden de machtsverhoudingen zich grondig: Octavianus
liquideerde in 38-36 Sextus Pompejus, schoof in 36 Lepidus opzij en begon een
propaganda-offensief tegen Antonius. Deze werkte dit zelf in de hand door (ondanks een mislukte
veldtocht tegen de Parthen) met Cleopatra, die heerseres van een Grieks-Vooraziatisch rijk wilde
worden, als hellenistisch monarch op te treden. Octavianus buitte deze inbreuk op de Romeinse
traditie (voor welker kampioen hij zich nu uitgaf) naarstig uit en wist door een handige
propaganda ook latere generaties te suggereren dat tegenover Antonius' verachtelijk
plichtsverzuim het westen eensgezind achter hem stond. De definitieve breuk kwam in 32: door een
(wellicht vervalst) compromitterend testament van Antonius te publiceren, bracht Octavianus
Senaat (voor zover niet naar de tegenpartij overgegaan) en volksvergadering ertoe Cleopatra de
oorlog te verklaren (Antonius, die inmiddels Octavia verstoten en Cleopatra gehuwd had, werd
officieel genegeerd). Antonius (wiens gebrek aan energie opviel) en Cleopatra brachten de jaren
32 en 31 met hun leger en vloot in Griekenland door, terwijl Octavianus' medewerker Marcus
Vipsanius Agrippa de Romeinse marine organiseerde. In de beslissende zeeslag bij Kaap Actium (de
legers bleven passief) aan de Ionische Zee (2 sept. 31) nam Cleopatra nog vóór het einde van de
strijd met haar eskader de wijk naar Egypte; Antonius volgde haar. De rest van hun schepen werd
door Agrippa verslagen, waarna het gedemoraliseerde leger zich aan Octavianus overgaf. Deze trok
over land naar Egypte en werd door Cleopatra (die al eerder onderhandelingen met hem had geopend)
ontvangen. Na de val van Alexandrië (30) pleegde Antonius, op een vals bericht van Cleopatra's
dood, zelfmoord (de verhouding tussen Antonius en Cleopatra is herhaaldelijk behandeld in
literaire werken; zie hiervoor Cleopatra VII). Antonius was een dapper soldaat, maar te spontaan
en onbeheerst om een goed politicus te zijn, geen evenwaardig partner van de intelligente
Cleopatra met haar vérreikende plannen, en niet opgewassen tegen de berekenende Octavianus.
"Antonius, Marcus 2", Encarta(R) 99 Encyclopedie Winkler Prins Editie. Alle rechten voorbehouden.
Marcus Antonius III | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
(1) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
(2) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Cleopatra van Egypte | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
De getoonde gegevens hebben geen bronnen.