Stamboom Familie Croon uit Rozendaal » Jan Herder (1889-1978)

Persoonlijke gegevens Jan Herder 

• Hij is geboren op 16 november 1889 in Appelscha, Friesland, Nederland.
• Hij is overleden op 7 maart 1978 in Sneek, Nederland, hij was toen 88 jaar oud.
• Een kind van Wiebe Karstes Herder en Sjoukjen Sierds de Vos

Gezin van Jan Herder

Hij is getrouwd met Antje Zwart.

Zij zijn getrouwd op 26 mei 1911 te Ooststellingwerf, Friesland, Nederland, hij was toen 21 jaar oud.

Kind(eren):

1. Wiebe Herder  1912-1975
2. Anne Herder  1916-2009
3. Willem Arent Herder  1920-2009
4. (Niet openbaar)

Notities over Jan Herder

Jan Herder (Appelscha, 16 november 1889 - Heerenveen, 7 maart 1978) was een Nederlandse boer, timmerman, communist, politicus en publicist van Friese komaf. Hij trouwde in 1911 met Antje Zwart,

met

 

wie hij een dochter en drie zoons kreeg.

 

[bewerken] Levensloop

 

Herder gaat tot zijn veertiende jaar naar school. Geld om door te leren is

er niet, hoewel de hoofdmeester daartoe

wel advis

 

eert. Hij wordt timmermansleerling bij verschillende bazen. Met zijn broer begint hij in 1911 een timmerbedrijfje in Haulerw

ijk, mede dankzij enig kapitaal van zijn vrouw. Twee jaar l

ater begint hij v

 

oor zichzelf en sluit zich dan ook aan bij de Timmerlieden- en Patroonsbond. In 1918 verkoopt hij

de zaak, en wordt boer met een gemengd bedrijf. De zaken gaan redelijk en in 1

926 kan hij een nieuwe b

 

oerderij bouwen.

 

De wereldeconomie speelt hem echter p

arten: de prijzen van landbouwproducten dalen almaar. Gevolg is onrust onder de kleine boeren in de zuidoosth

oek van Friesland. Ze weten zic

 

h niet adequaat vertegenwoordigd d

oor de gevestigde landbouworganisaties en komen onafhankelijk daarvan bijeen. Herder sluit zich aan en treedt allengs meer op de

voorgrond. Hij kan goed spreken, en d

 

oet dat

op steeds beter bezochte bijeenkomsten en rond gedwongen openbare verkopingen. Sociale druk en onderlinge solidariteit verhindert soms dat koopjesj

agers al te gemakkelijk hun slag kunnen slaan

 

. In 1932, het is dan volop crisis, ontkomt ook Herder niet aan een faillissement.

 

Op aandringen van de Friese communist Gerrit Roorda was Her

der eind jaren

twintig lid geworden van de toenmalig

 

e Communistische Partij Holland, de voorloper van de CPN. Gezien zijn achtergrond en omstandigheden (boer, veertig jaar, hervormd) een opmerk

elijke stap. Na zijn faillissement kwam Herder terecht in d

 

e werkverschaffing. Hij leidde een staking tegen de lage lonen, en werd daarvoor gestraft met solitaire -dat wil zegge

n niet meer in g

roepsverband- arbeid.

 

In 1935 werd hij verkozen in de gemeen

 

teraad van Ooststellingwerf. Als raadslid maakte hij zich sterk voor maatregelen

om de positie van armen, arbeiders, kleine boe

ren en middenstanders te verbeteren, zowel in praktische zin (bijvoorbeel

 

d door te ijveren voor het bouwen van betaalbare wonin

gen) als in ideologische zin (vrij demonstratierecht). In dezelfde

periode trad hij toe tot het landelijk bestuur van de CPN en werd vrijgestelde

 

voor de partij. Als partijbe

stuurder trok Herder het land in voor het Agrarisch Bureau van de partij, om boeren e

n tuinders te organiseren en te mobiliseren tegen een ontoereikend land- en tuinbouwbel

 

ei

d. Zijn ideeën over de noodzaak van dit werk kon hij uiteenzetten in een toespraak voor de Comintern, b

ij een twee maanden durend bezoek aan de Sovjet-Unie in de winter van 1937-1938.

&n

bsp

Na de D

 

uitse inval wordt Herder actief in het opzetten en verspreiden van een parallelkrant van De Waarhei

d in de noordelijke provincies: Het Noorderlicht. De groep

rond dit periodiek werd eind 1941 opgerold

 

. De meeste medewerkers kwamen om in de concentratiekampen. Herder kon onderduiken in de Haa

rlemmermeer maar werd begin 1944 alsnog

gearresteerd en geïnterneerd in kamp Amersfoort. Dolle Dinsdag (5 s

 

eptember 1944) kwam hij vrij, en dook opnieuw onder. Tot het eind van de oorlog wist

hij uit handen van d

e bezetter te blijven.

 

Na de oorlog herstelde Herder het contact met de partijleiding. In de

 

partij werd oppositie tegen centrale besluitvorming niet geduld, hetge

en tot

een reeks conflicten aanleiding gaf. Ook protesten van Herder werden niet geapprecieerd, en hij werd als politiek secretar

 

is van de CPN in Friesland uit het Amsterdams

e machtscentrum "weggeprom

oveerd". Toen het zelfs tot een handgemeen kwam met partijleider Paul de Groot tijdens een bijeenkomst in Leeuwarden in 1946, nam

 

Herder afscheid va

n de CPN. Hij nam zijn oude beroep van timmer

man weer op en bleef dat tot het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Hij werd niet meer politiek actief, maar behield zijn maa

 

tschappelijke belangstelling. Hij werd lid van het CNV. Thui

s stonden Das Kapital en de Bijbel naast elkaar in de boekenkast.

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Jan Herder?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Jan Herder

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen