SCHALK TOOM
Schalk Toom wordt op 13 juni 1904 geboren in Giessendam. Hij heeft twee oudere zussen; een jaar later wordt nog een zusje geboren. Het gezin woont vlakbij
de slagerij van zijn vader. Het gezin is streng gereformeerd en gaat trouw naar de kerk. In Giessendam en omgeving brengt hij zijn jeugd door, maar daar is weinig
over bekend.
In het reformatorisch milieu voelt Schalk zich niet thuis en op 6 juli 1929 vertrekt hij naar ’s-Gravenzande. Als corrector-administrateur gaat hij werken bij drukkerij J.A. van Deventer. Daar ontmoet hij ook Kaatje, de dochter van de eigenaar. Ze worden verliefd en trouwen op 15 augustus 1934.
Schalk wil graag een eigen drukkerij en koopt de Koninklijke Drukkerij Steghers aan de Kapelstraat in Apeldoorn. Op 23 juli 1935 verhuizen Schalk en Kaatje naar Apeldoorn en gaan wonen aan de Hoofdstraat. Er worden in het gezin vijf kinderen geboren, vier dochters en een zoon. Als drukker houdt hij zich voornamelijk met handelsdrukwerk bezig.
Begin 1942 komt Schalk in contact met verschillende verzetsorganisaties zoals de Persoons Bewijzen Centrale (PBC) te Amsterdam en de lokale afdeling van de
Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO). Tot aan de zomer 1944 vervalsen Schalk en zijn medewerkers heel veel documenten zoals persoonsbewijzen, stamkaarten (voor het verkrijgen van voedsel en andere
goederen), tabaksbonnen, legitimatiebewijzen, briefpapier en kranten.
Een gevaarlijk werk omdat soms lang achtereen gedrukt wordt en er ook buiten de drukkerij veel mensen bij betrokken zijn, zoals ambtenaren op het gemeentehuis.
Verraad ligt op de loer. Schalk krijgt de verzetsnaam Koen en de drukkerij wordt ‘drukkerij Koen’ genoemd. In april 1944 krijgt Schalk opdracht voor de waarschijnlijk grootste vervalsing tijdens de bezetting: op verzoek van het verzet drukt hij 100.000 inlegvellen voor stamkaarten.
In de zomer van 1944 stopt Schalk met het vervalsen op grote schaal. Diverse kopstukken van het verzet zijn gearresteerd en gefusilleerd en het risico is Schalk te groot geworden. Hij sluit zich aan bij de Knokploeg (KP) Apeldoorn; een bewapende groep en betrokken bij wapendroppings. Hij wordt lid van de Gewestelijke Staf van de KP en coördineert spoorwegsabotage, vervalsingen en telefoonverbindingen. Vanwege zijn vele contacten in de drukkerswereld is hij voor de KP ook een belangrijke schakel in het inlichtingenwerk.
Op 10 oktober 1944 vindt een grote razzia op de Veluwe plaats. Schalk wordt in de omgeving van Apeldoorn gearresteerd en in Doesburg gevangen gezet. Hij ontsnapt vrijwel direct en keert terug naar Apeldoorn. Maar de Duitsers zijn hem nu op het spoor en zijn gezin moet onderduiken. Door de razzia heeft de KP
Apeldoorn grote verliezen geleden en kiest Schalk als nieuwe leider.
Landelijk worden de verzetsgroepen verenigd in de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) en begin 1945 wordt Schalk benoemd als plaatselijk commandant van de
BS te Apeldoorn. Deze functie vervult hij tot en met de bevrijding van Apeldoorn op 17 april 1945. Onder zijn aanvoering worden veel acties tegen de bezetter ondernomen en bij de gebeurtenissen rond de bevrijding heeft ‘zijn BS’ de taak om de orde te handhaven. Zolang de burgemeester afwezig is, is Schalk de hoogste
plaatselijk gezagsdrager.
Na de oorlog zet Schalk zijn werk in de drukkerij voort; eerst alleen en later met zijn zoon. Zijn interesse gaat echter meer uit naar andere zaken, zoals de commissie voor oorlogsonderscheidingen en zijn activiteiten als voorzitter van de plaatselijke Stichting 1940-1945. In 1968 wordt de drukkerij verkocht en in 1970 afgebroken. Medio 1974 stapt Schalk uit het vak. Hij spreekt zelden nog over de gebeurtenissen tijdens de oorlog. Op 7 juli 1981 overlijdt hij.
Schalk Toom zag de strijd voor de vrijheid van het Nederlandse volk als zijn roeping en zette vanuit deze overtuiging, zowel bewapend als in zijn drukkerij, zijn
leven op het spel voor de toekomst van ons land.
Verzetsheld, er is een straat naar hem vernoemd in Apeldoorn.
Hij is getrouwd met Kaatje van Deventer.
Zij zijn getrouwd op 15 augustus 1934 te 's Gravenzande, hij was toen 30 jaar oud.
Kind(eren):
grootouders
ouders
broers/zussen
kinderen
Schalk Toom | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1934 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kaatje van Deventer | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
De getoonde gegevens hebben geen bronnen.