Stamboom Veenstra, Dijkstra, Peperkamp en Van den Dobbelsteen » Johann Gerrit Vondeling (1900-1960)

Persoonlijke gegevens Johann Gerrit Vondeling 

• Hij is geboren op 29 januari 1900 in Emden (Duitsland).
• Beroep: dakdekker, begrafenisondernemer, garagehouder.
• Feit: (diversen) .

  Johann Gerrit Vondeling (Jo, 1900-1960) woonde voor en tijdens de oorlog met
  zijn gezin in Rotterdam en was verzekeringsagent van de RVS. Als kok gelegerd in
  Tilburg en Harderwijk had zijn vader Jan (1878-1948) zijn moeder Revertje Eintje
  van Dettem (1875-1943) ontmoet. Zij was een Duitse, die als schipperskind in een
  internaat bij de nonnen in die Brabantse stad verbleef. Ze huwden op 5 november
  1899 in Emden. Jan zou later dakmastieker worden. Zoon Jo zou slechts drie maanden
  later in dezelfde plaats ter wereld komen. Op 6 oktober 1906 kozen zij met hun
  zoon domicilie in Rotterdam.15 Jo Vondeling huwde op 23 juni 1920 Petronella
  Maria (Nellie) Peperkamp (1896-1995). Als verzekeringsagent organiseerde hij ook
  begrafenissen, waarvoor rijtuigen en later ook auto’s bij derden werden gehuurd.
  In de oorlog hielp Jo vele geestelijken en leden van het spoor- en PTT-personeel,
  De Studebaker Dictator uit 1936 met vermoedelijk een carrosserie met verhoogd dak van buurman
  Van Koppen voor de garage aan de Kerklaan 24 in Rijswijk. Links Jo Vondeling en rechts verpleger
  Henk Henkelman (bron: coll. Arie Vondeling, Rijswijk)
  l106l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  maar ook anderen aan valse papieren.
  Hij gaf ook gelegenheid tot het
  luisteren naar radio ‘Oranje’, hetgeen
  natuurlijk ten strengste verboden was.
  Hij had regelmatig vijf tot zeven onderduikers
  in huis. Eén van die onderduikers
  zou hem na de oorlog behoorlijk
  opbreken. In een circulaire,
  die hij in 1947 en 1948 kon publiceren
  in het Delftse weekblad ‘Prinsestad’
  en het Amsterdamse dagblad
  ‘De Tijd’, schreef Jo hierover het
  volgende. ‘Eén hiervan was een zoon
  van een reeds vele jaren in Holland
  wonende ´Rijksduitscher´. Op grond
  van zijn Vaders nationaliteit was hij
  in Duitsche krijgsdienst opgeroepen,
  echter hieruit gedeserteerd en bij mij
  ondergedoken. Zijn vader, eveneens
  drager van de Duitsche uniform, onderhield
  zich, volgens zeggen van zijn
  echtgenoote, met een andere vrouw
  en liet niets van zich horen, zijn gezin
  onverzorgd latende. Op verzoek van
  dezen onderduiker leende ik diens
  moeder en hem regelmatig geld voor
  gezinsverzorging, en werd mij, toen
  ik inmiddels een vrij groot bedrag had uitstaan, als onderpand cessie verleend
  op een paar half gesloopte auto’s, eigendom van den verdwenen vader. Nadat de
  vrouw een verzoek tot echtscheiding had ingediend, werden mij diens auto’s te koop
  aangeboden. Op deze aanbieding ging ik in, aangezien ik zag aankomen, dat de
  door mij verstrekte leningen nooit meer zouden worden terugbetaald. Er werd een
  koopcontract opgemaakt en ik begon de auto’s ´rijdbaar´ te maken. Direct na de
  bevrijding en nog voor mijn arrestatie stelde ik deze auto’s ter beschikking van de
  BS (Binnenlandse Strijdkrachten, HW).’
  Jo werd op 26 juni 1945 gearresteerd door de P.O.D., de Politieke Opsporingsdienst.
  De P.O.D. moest zaken van de Tweede Wereldoorlog uitzoeken, zoals
  het opsporen van landverraders en Nederlandse SS’ers en SD‘ers. Mishandeling
  op mishandeling volgde, tot hij op voorspraak van het hoofd van de P.O.D. een
  maand later op 26 juli weer werd vrijgelaten onder aanbieding van excuses. Na
  zijn arrestatie waren zijn auto’s door de BS echter ‘gesloopt en geplunderd’. Uit
  onderzoek zou blijken, dat de herkomst van de auto’s ‘in orde was bevonden’.
  Jo zou zijn door de BS gekannibaliseerde auto’s met een verklaring van
  aansprakelijkheid van diezelfde B.S. terugkrijgen. Het ging om een Cadillac,
  twee Packards, twee Hudson Terraplanes en een Hillmann. Zijn gezondheid had
  door de ontberingen ernstig geleden, maar hij leende niettemin een groot bedrag
  om zijn auto’s opnieuw rijdbaar te maken in het vertrouwen, dat de BS zijn
  rekeningen inderdaad zou voldoen. Eind 1945 waren de meeste auto’s weer op de
  De huwelijksfoto uit 1920 van Jo Vondeling
  en Nellie Peperkamp
  (bron: coll. Arie Vondeling, Rijswijk)
  l107l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  weg. Maar op 3 januari 1946 legde een ambtenaar van het rayon Rotterdam van
  het Nederlandsch Beheersinstituut – een instelling die tot doel had het opsporen,
  beheren en liquideren van ‘vijandelijke en landverraderlijke vermogens - alsnog
  beslag op het wagenpark van Jo Vondeling zonder rekening te houden met de
  in zijn bezit zijnde verklaringen van rechtmatig eigendom. De auto’s werden
  ‘tegen schunnig lage prijzen’ verkocht nog voordat hij er iets tegen kon doen.
  Ook de BS trok zijn aansprakelijkheidsverklaringen in nu de auto’s niet meer in
  het bezit van Vondeling waren. Jo moest ‘kromliggen en … aftobben van zorgen,
  omdat het Nederlandsche Recht heeft gesproken en haar dank heeft bewezen voor
  zelfverloochening in tijden van nood en terreur, voor ongevraagde offers aan het
  volk en voor gevaarlijke sabotage aan de Duitschers’.16 Jo Vondeling overleefde de
  oorlog dus berooid, maar vastberaden. Hij zou later toch nog een uitkering krijgen
  van de Stichting 1940 -1945!
  J.G. Vondeling v/h Asberg
  Direct na de oorlog zag Jo Vondeling een advertentie, waarin het bedrijf van
  Asberg te koop werd aangeboden. Jo ging de uitdaging aan en zette in 1946 onder
  huurkoopcondities –hij kon niet anders- het garagebedrijf voor de reparatie van
  auto’s en motorfietsen, alsmede met de stalling van deze voertuigen onder de naam
  ‘J.G. Vondeling voorheen Asberg’ met een Caltex benzinepomp voort. Ook nam
  Het garagebedrijf van Jo Vondeling met voor de deur een zeldzame Nash (Ambassador 8 cil of 600
  Model 4240 6 cil) fastback uit 1942, die vermoedelijk met het Amerikaanse leger was meegekomen.
  V.l.n.r. Jo Vondeling, Piet van der Peet (chef-monteur), middelste zoon Arie Vondeling en Van Drunen
  (monteur) met daarvoor jongste zoon Ab Vondeling, achter het stuur de boekhouder Jaap Moeilijker
  en voor het achterspatbord oudste zoon Jan Vondeling (bron: coll. Arie Vondeling, Rijswijk).
  l108l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  Het gezin Vondeling vlak na de oorlog met op de bovenste rij v.l.n.r. Truus (*1922), Eef (*1923),
  moeder en vader Vondeling, Jan (*1926-†2002), Sjaan (*1924) en Coba (*1922) en op de onderste
  rij v.l.n.r. Arie (*1930), Nellie (*1935) met pop, Nico (*1934) en Ab (*1936-†2007) (bron: coll. Arie
  Vondeling, Rijswijk).
  hij het ziekenvervoer weer ter hand met de Studebaker van Asberg, die de oorlog
  had overleefd. Twee (Jan en Arie) van Vondelings drie zonen: Jan (1926-2000),
  Arie (geb.1930) en Albert (Ab, 1932-2008) gingen al snel boven de zaak aan de
  Kerklaan 24 wonen met een potkacheltje, ‘zo koud was het er’. Hun vader Jo en
  moeder Nellie woonden aanvankelijk nog in Rotterdam, totdat het hele gezin met
  negen kinderen zijn intrek kon nemen in de Wilhelminalaan 16 in Rijswijk. Het
  woonhuis boven de garage in de Kerklaan bleef toen leeg. Later verhuisde het
  gezin nog naar de Herenstraat 129 en uiteindelijk naar de Blekerslaan 4 (nu 8).
  Een deel van het personeel, zoals Piet van der Peet, en ook verpleger Henkelman
  - hij mocht vanwege zijn gevorderde leeftijd van vader Jo nooit bij zijn voornaam
  genoemd worden - bleven na de overname voor het bedrijf beschikbaar. De
  ziekenauto werd altijd bemand door twee mensen, waaronder vader Jo en zijn
  zonen, die (toen) geen van allen een EHBO-diploma hadden en in voorkomende
  gevallen eerdergenoemde verpleger Henkelman. Oud-postbode Theo van der Kooij
  herinnert zich de alarmschel in de garage, die vanuit het politiebureau geactiveerd
  werd als een ziekenauto nodig was. De overall ging uit, de witte jas aan en weg
  was de ziekenauto.17 Het besturen van de ziekenauto en andere auto’s van het
  bedrijf leverde zoon Arie, die nog geen 18 jaar was, een vermogen van f 900,-
  aan bekeuringen op. Bij de troonswisseling in 1948 werden deze hem allemaal
  kwijtgescholden!
  l109l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  De opdrachten voor het ziekenvervoer kwamen vooral van huisartsen, zoals
  Hulscher, Post en Verdoes Klein, maar bij ongevallen – ook op de toen al drukke
  Rotterdamse Weg, de latere Rijksweg 13 - van de politie. De patiënten werden
  vooral naar het katholieke ziekenhuis Antoniushove, dat toen nog in Voorburg was
  gevestigd, vervoerd, en natuurlijk ook naar de Haagse ziekenhuizen. De nu ruim
  90-jarige voormalige groenteman Johannes Boone (geb. 1920) herinnert zich nog
  zijn vervoer met de Studebaker-ziekenauto naar Ziekenhuis Zuidwal in Den Haag
  in 1947 of 1948. Hij was toen 27 of 28 jaar oud. Hij had een blindedarmontsteking
  en was heel erg ziek. ’s Avonds om negen uur ontbood zijn huisarts Kalis van de
  Haagweg 98 de ziekenauto van Vondeling. Op de brancard werd hij naar binnen
  geschoven. Maar zo ziek als hij was, herinnert hij zich ook nog het fonteintje van
  de ziekenauto. De glas-in-loodramen waren hem ontgaan. Hij bleef zeven dagen
  in het ziekenhuis op een zaal met 39(!) overwegend maagpatiënten, waarvoor
  toentertijd door de onverzekerde Boone ƒ 45,- betaald moest worden, inclusief de
  operatie! Het ziekenvervoer had ƒ 7,50 gekost.
  Ook Jo Vondeling werd ziek
  Er is nog even sprake geweest van de aankoop van een andere ziekenauto in plaats
  van de vooroorlogse Studebaker. Het moest een Mercury 79M worden. Maar
  nog geen twee jaar na de overname werd Jo Vondeling ziek: longtuberculose. De
  nieuwe ziekenauto ging dus niet door. Jo moest langdurig TBC-kuren ondergaan in
  diverse sanatoria in onder andere Renkum en Delft. Vanaf zijn bed regelde hij nog
  korte tijd taxiritten naar vakantiebestemmingen, die met een Chevrolet Stylemaster
  Series DJ Model 1503 uit 1946 gechauffeerd werden door zijn zoons en ging hij
  toch ook weer verzekeringen afsluiten. Maar Jo kon niet aan de verplichtingen
  van zijn huurkoop voldoen en daarom deed de weduwe Asberg het garagebedrijf
  onder de bestaande huurkoopcondities op 1 april 1948 over aan zijn chef-monteur
  Jo Vondeling regelde vanuit zijn kuurbed in de Blekerslaan nog korte tijd taxiritten naar vakantiebestemmingen
  met een Chevrolet Stylemaster Series DJ Model 1503 uit 1946 met een van zijn zoons als
  bestuurder (bron: coll. Arie Vondeling, Rijswijk)
  l110l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  ‘Grote’ Piet W. van der Peet. Grote Piet ging wel boven de garage aan de Kerklaan
  wonen. In een gezamenlijke advertentie in de ‘Origineele Rijswijksche Courant’
  van vrijdag 2 april 1948 werd de overdracht bekend gemaakt. In die advertentie
  zei Grote Piet, dat ‘ook de ziekendienst, transport in binnen- en buitenland, aan
  het bedrijf blijft verbonden’.18 Enkele maanden later werd de Studebaker echter
  toch verkocht.
  Jo kocht in Zeeland na de overdracht van het garagebedrijf aan Grote Piet van
  der Peet toch nog weer een vooroorlogse Renault lijkwagen. In Rotterdam werd
  de auto door een constructiebedrijf aan de Gaasbeekstraat geschikt gemaakt als
  ziekenauto en door autoschadeherstelbedrijf Ruiter & Vaartjes (nu Auto Ruiter in
  Wateringen)19 aan de Tulpstraat in Rijswijk geel gespoten. Josef Ruiter en Roelof
  Vaartjes (1908-1999) waren al sinds 1 maart 1930 partners in hun autoplaatwerkerij
  en -spuiterij aan de Tulpstraat 71 en 73 in Rijswijk. Zij spoten regelmatig de door
  Van Koppen vervaardigde autobussen en voorzagen ze met de hand van belettering.
  Mogelijk hebben ze dat ook gedaan voor ziekenwagens en brandweerauto’s voor
  Rotterdam.20 De Renault van Vondeling werd gestald in een paardenstal, naast
  Villa Beukenheim - nu woonhuis- in het Julialaantje in Rijswijk, het zogenaamde
  ‘Zwarte Laantje’ vanwege het kolengruis, dat als wegbedekking werd gebruikt21 .
  Zoon Arie en de verpleger Henkelman bemanden deze ziekenauto, die echter geen
  lang leven beschoren zou zijn.
  In deze voormalige paardenstal in het Julialaantje - het zogenaamde ‘Zwarte Laantje’ vanwege het
  kolengruis, dat als wegbedekking werd gebruikt - naast Villa Beukenheim werd de Renault-ziekenauto
  van Vondeling gestald (foto: Hans Waldeck, De Wijk)
  l111l
  HVR-Jaarboek 2012 l ‘Voor lange mensen was de ziekenauto te kort’
  De gemeenteraad neemt het heft in handen
  Het ziekenvervoer in de gemeente Rijswijk gaf in 1948 als gevolg van de verkoop
  van de Studebaker van Van der Peet en de tot ziekenwagen omgebouwde lijkwagen
  van Vondeling aanleiding tot veel klachten. De ziekenauto kwam te laat of was
  helemaal niet beschikbaar. De gemeenteraad zocht een oplossing bij de politie,
  maar vond een nieuwe politieziekenauto te duur. Uitbreiding van het aantal taxi’s
  zou de mogelijkheden voor zittend ziekenvervoer in ieder geval kunnen vergroten.
  De gemeenteraad voelde zich alleen verantwoordelijk voor het ongevallenvervoer
  en stemde in met de ombouw van een bestelauto van de brandweer tot ziekenauto.
  Deze ombouw mocht niet meer kosten dan 150 gulden en moest gedeeltelijk
  in eigen beheer plaatsvinden. De zoon van brigadierbrandmeester J.M. Kniest,
  chauffeurmonteur S. Kniest, die een EHBO-cursus had gevolgd, werd belast met
  de ombouw en zou ook de bestuurder worden. Het gezin Kniest woonde toen nog
  in de dienstwoning boven de brandweerkazerne aan de Kerkstraat 3, waar deze
  ziekenauto gestald werd. De politie kreeg echter het beheer over de auto die dus
  alleen zou uitrukken voor ongevalslachtoffers.
  Naast deze ziekenauto werd een tweede auto in reserve gehouden. Het was een
  zogenaamde ‘bellewagen’. Een ‘bellewagen’ was een uit de oorlog overgebleven
  brandweeruitvoering van de Austin K2 van het Britse leger, die als K2 en K2Y in
  groten getale in Nederland werden ingezet als brandweer- en ambulancevoertuig.
  Tussen 1 juli 1947 en 15 mei 1952 werd de verbouwde brandweerauto tachtig tot
  honderd maal ingezet als ziekenauto. Op die laatste datum werd hij afgevoerd
  en vervangen door een nieuwe ziekenauto, die in de loop der jaren steeds vaker
  gebruikt moest worden en in 1961 zijn topjaar beleefde met 731 ritten.
  Met de oprichting op 1 januari 1957 van de Rijswijkse G.G. & G.D. werd het
  ziekenvervoer bij deze dienst ondergebracht. De brandweer leverde nog steeds de
  chauffeurs en verzorgde ook het kleine onderhoud.22
  Dit artikel kon tot stand komen met de informatie en afbeeldingen van de dames
  Wil Soonius-Plugge uit Voorburg, Th. M. Ruisch-Asberg uit Hilversum en Mientje
  Asberg-Ruijten uit Ugchelen en de heren Arie Vondeling uit Rijswijk, Joh. Boone
  uit Den Haag, Theo van der Kooij uit Rijswijk, Henri Vaartjes uit Rijswijk en last
  but not least Jan Eijken uit Rijswijk.
  Een onderzoek als dit wordt nooit volledig en is met alle in acht genomen
  zorgvuldigheid nooit helemaal correct. Indien de lezer op- of aanmerkingen heeft
  of nog mooier aanvullingen in tekst of afbeeldingen, dan houdt de auteur zich
  aanbevolen.

• Hij is overleden op 22 mei 1960 in Alblasserdam, hij was toen 60 jaar oud.
• Een kind van Jan Vondeling en Rewertje Eintje van Dettum
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 28 maart 2024.

Gezin van Johann Gerrit Vondeling

Hij is getrouwd met Petronella Maria Peperkamp.

Zij zijn getrouwd op 23 juni 1920 te Rotterdam, hij was toen 20 jaar oud.

Kind(eren):

1. (Niet openbaar)
2. (Niet openbaar)
3. (Niet openbaar)
4. (Niet openbaar)
5. Jan Vondeling  1926-2000 
6. (Niet openbaar)
7. (Niet openbaar)
8. (Niet openbaar)
9. (Niet openbaar)

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Johann Gerrit Vondeling?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Johann Gerrit Vondeling

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen