Stamboom Veenstra, Dijkstra, Peperkamp en Van den Dobbelsteen » Eelkje Gjaltema (1934-2020)

Persoonlijke gegevens Eelkje Gjaltema 

• Zij is geboren op 18 februari 1934 in Opende (gemeente Grootegast).
• Feit: (diversen) .

  De fotografe Eva Gjaltema legde het verval vast van de boerderij van haar grootouders in het Groningse Opende. Haar project is evenwel geen requiem voor het stervende platteland.... .
  
  .
  
  ‘Ik voelde onze familie verdwijnen’, zegt Eva Gjaltema (31). De fotografe zag haar grootouders ouder worden. Haar vader was al overleden, zijn broers ook. ‘Als mijn pake en oma zouden overlijden, zou ik, naast mijn broer en neef, de enige zijn die onze familiegeschiedenis kon vertellen. Daarom wilde ik vastleggen hoe mijn grootouders hebben geleefd.’.
  
  Dus begon de Amsterdamse foto’s te maken en te verzamelen. Pake die slaapt op de bank, oma die plakjes cake op schoteltjes legt. Pake die soep eet, oma die aardappelen schilt..
  
  Ze maakte ook foto’s van hun huis. ‘Je huis zegt wie je bent’, vindt Gjaltema. ‘Een huis draagt de sporen van zijn bewoners. Het verraadt hun identiteit. Pake en oma waren zo verbonden met die plek in Opende, op de grens van Groningen en Friesland. Pake sprak Fries, oma van huis uit Gronings.’.
  
  Haar grootouders en hun boerderij hielden gelijke tred. Het huis takelde af. Pake en oma gingen kleiner wonen, dichterbij de winkels in Surhuisterveen. Op de muur rukten vochtplekken op, de boerderij raakte in verval. Gjaltema’s grootouders overleden, kort na elkaar. De nieuwe bewoners gebruikten het huis nog even. Toen lieten ze het slopen..
  
  Nu is er een stuk zand over. Alleen de kop van de kop-hals-rompboerderij staat er nog. Daarin kunnen bouwlui materiaal bewaren, op de plek van de vriezer waaruit oma Gjaltema vroeger de ijsjes haalde. Ook wat oude schuurtjes, zelf in elkaar geknutseld, staan er nog. Daar zaten vroeger de schapen in, weet Gjaltema. Nu staan de schuurtjes als oudjes tegen elkaar aan geleund. In hun soort zijn ze ook van een verdwijnende generatie..
  
  Wat begon als een persoonlijk verhaal, veranderde in een fotoserie die te zien is op fotofestival Noorderlicht in Leeuwarden. Gjaltema: ‘Ik vond het verhaal van het verdwijnen van mijn grootouders en hun huis niet alleen interessant voor onze familie. Dit verhaal vertegenwoordigt de manier van leven van Noord-Nederlandse families die verloren gaat.’.
  
  Ze stapt de keuken binnen van haar ‘tante Ieke’, de jongere zus van haar oma. Ja, de manier van leven is anders nu, beamen Eelkje Gjaltema (76) en haar man Sieger Pama (83). Hun hele leven woonde het echtpaar in Opende, de laatste jaren twee huizen van de grootouders van de fotografe vandaan. ‘Toen ik naar school ging, waren er vijf bakkers, drie slagers, twee smeden, een melkboer en een man die bijbeltjes verkocht’, zegt Eelkje Gjaltema. ‘Er waren vijf kruideniers, vijf lagere scholen, en iedereen had wel wat koeien’, vult Sieger Pama aan. Nu gaan ze voor boodschappen naar de supermarkt in Surhuisterveen, 2 kilometer verderop. De middenstand in Opende bestaat uit één kapsalon. Het klassieke verhaal? Hoe God verdween uit Jorwerd? Alles werd minder, en ook Opende heeft zijn ziel verloren?.
  
  Nee! De drie familieleden zijn vastbesloten. Eva Gjaltema: ‘Dit dorp is niet zielig. Dat maken de media ervan, dat het platteland één leeglopende bedoening is.’ Sieger Pama: ‘Het ontvolkt hier niet, er komen juist mensen bij (Opende heeft ruim 2.400 inwoners, red.) . De kinderen vertrekken wel, maar zodra ze rijk zijn, komen ze terug en kopen hier een huis.’ Eelkje Gjaltema: ‘Ik zou niet alle dagen terug willen naar vroeger. Toen hadden we geen waterleiding, geen elektriciteit.’ Pama: ‘Ik zou liever nu opgroeien. Hiertegenover is een bank. De jonge generatie blijft er maar geld ophalen. En bij de voetbalclub hierachter bestellen ze bladen vol met bier.’.
  
  Natuurlijk, Opende verandert, maar dat moet ook, zegt Eelkje Gjaltema. De grond is gewild, de snelweg en de stad zijn niet ver. De toerist komt er graag: de ene na de andere camping wordt geopend..
  
  En ook de laatste bladzijde van de geschiedenis van het huis van Eva Gjaltema’s grootouders is nog niet geschreven. Terwijl Gjaltema met haar smartphone foto’s van de bouwgrond neemt, komt een jonge vrouw aanlopen, kind aan de hand. Zij en haar man kochten de oude boerderij en het stuk grond eromheen. In de schuur hangen bouwtekeningen van het nieuwe huis dat er moet komen. Ze willen een theeschenkerij beginnen en het chalet waarin ze tijdelijk wonen, schuin achter de voormalige boerderij, verhuren aan toeristen..
  
  ‘We willen nooit weg uit Opende. We komen hier beiden vandaan en het is hier gemoedelijk’, zegt de vrouw. ‘En juist op deze plek wilden we graag wonen, vanwege de geschiedenis. Wat geen verhaal heeft, heeft geen waarde.’ Ze bracht de rozen van Gjaltema’s oma in veiligheid om ze, als het huis af is, weer in de voortuin te zetten. Ook de gietijzeren raampjes uit de oude boerderij wachten in de schuur op hergebruik..
  
  Het is goed dat het zo verder gaat, vindt Eva Gjaltema. Een jong gezin, een nieuw plan dat past bij deze tijd: Opende is niet ten dode opgeschreven..
  
  En haar fotoproject? Dat is, denkt Gjaltema, ook nog niet voorbij.

• Zij is overleden op 17 april 2020 in Opende (gemeente Grootegast), zij was toen 86 jaar oud.
• Een kind van Taeke Gjaltema en Antje Alserda
• Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 7 april 2025.

Gezin van Eelkje Gjaltema

Zij is getrouwd met Sieger Pama.

Zij zijn getrouwd op 23 oktober 1953, zij was toen 19 jaar oud.

Kind(eren):

1. (Niet openbaar)
2. (Niet openbaar)

Heeft u aanvullingen, correcties of vragen met betrekking tot Eelkje Gjaltema?
De auteur van deze publicatie hoort het graag van u!

Tijdbalk Eelkje Gjaltema

Klik op de namen voor meer informatie. Gebruikte symbolen:  grootouders    ouders    broers/zussen    kinderen