Vries/van der Lijn » Henricus Geldorpius (± 1522-1585)

Persönliche Daten Henricus Geldorpius 

• Er wurde geboren rund 1522 in Geldorp.
• Berufe:
• von 1546 bis 1550 .

  rector te Sneek

• von 1550 bis 1555 .

  rector te Leeuwarden

• von 1555 bis 1558 .

  rector te Delft

• von 1559 bis 1573 .

  rector te Duisburg

• Er ist verstorben im Jahr 1585 in Ruhrort.
• Diese Information wurde zuletzt aktualisiert am 27. März 2025.

Familie von Henricus Geldorpius

Er ist verheiratet mit Aelcke Oenedr.

Sie haben geheiratet.

Kind(er):

1. Geldorpius  
2. Onias Geldorpius  ????-1659 
3. Geldorpius  
4. Sara van Geeldorp   
5. Gosuinis Geldorpius  1564-1627 

Notizen bei Henricus Geldorpius

[Geldorpius, Henricus] GELDORPIUS (Henricus), geb. in 1522 of 1523 in het brabantsche dorp Geldrop, destijds meest Geldorp geheeten (vandaar zijn naam), gest. in den zomer van 1585 te Ruhrort, verloor reeds vroeg zijn ouders. Op dertienjarige n leeftijd ging hij naar Deventer ‘ad capiendum ingenii.’ Na een lastig proces met zijn stiefmoeder te hebben gewonnen, begaf hij zich twee jaren daarna naar Zwolle, waar hij in het voorjaar van 1538 zijn studiën begon. Te Deventer had hij onder leid ing van Meppius, Longolius en andere Humanisten gewerkt en hun denkbeelden dankbaar aanvaard; te Zwolle, waar met Sauromata de oude scholastiek was hersteld, had Geldorpius veel te lijden van de vijandschap van Grualdus, den prior van het Predikheere nklooster, en zijn monniken. Van Zwolle ging hij kort na Paschen 1541 naar Leuven, destijds het bolwerk van het oude geloof; het zal meer uit traditie dan uit sympathie zijn geweest, dat hij daar ging studeeren. Aan het collegium trilingue legde hij zich vooral toe op de studie van het Grieksch; aan het paedagogium Castrense had men weldra goede verwachting van hem. Maar hoe meer zijn humanistische denkbeelden hier bekend werden, hoe moeilijker werd zijn verhouding met zijn leermeesters en met d e geestelijkheid; ten slotte werd een vervolging wegens ketterij tegen hem ingesteld, die hem in het begin van 1545 haastig Leuven deed verlaten. Over Antwerpen reisde hij naar Groningen, waar hij in April van dat jaar aankwam. Behalve volkomen vrijh eid van denken vond Geldorpius hier geestverwanten, die hem met sympathie begroetten en bescherming verleenden, zoo Praedinius, Hieronymus Frederici, de Ewsums. Zijn verblijf te Groningen was dan ook van grooten invloed op de vorming en ontwikkeling van zijn geest; ook hier wenschte men hervorming der kerk in de kerk en keurde men tegelijk de misbruiken in het kerkelijk leven en de kettervervolging af; maar tot aansluiting bij Luther en zijn reformatie was men ongeneigd. Ook door den invloed va n zijn groningsche vrienden werd aan Geldorpius het rectoraat der school te Sneek aangeboden, welk ambt hij 1 Mei 1546 aanvaardde. Hij voldeed hier zeer goed, zoodat hem dan ook na weinige jaren het rectoraat te Leeuwarden werd aangeboden. Wanneer hi j Sneek heeft verlaten, is niet bekend; maar zeker is, dat hij niet later dan in het voorjaar van 1550 te Leeuwarden in functie is getreden. Hier had hij evenwel de vijandschap te verduren van Hippolytus Persijn, president van het Hof van Friesland, die hem zelfs noodzaakte zijn ontslag te nemen. Gelukkig werd hij 7 Juni 1555 benoemd tot rector te Delft; in het contract van dien datum noemt hij zich ook Castritius, welke naam hij ook later bleef gebruiken. Ook te Delft heeft hij niet lang in vre de geleefd; door den pastoor aldaar werd hij van ketterij beschuldigd, vluchtte, hoewel zwaar ziek, in den nacht naar den Haag; deze vlucht moet worden gesteld tegen Paschen 1558. Na van zijn ziekte in den Haag te zijn hersteld, vluchtte hij naar Keu len waar hij zich Paschen 1559 bevond; hij was toen wegens ketterij uit Holland gebannen. Spoedig vond hij weer een hem waardig ambt; in Mei 1559 werd hij rector der nieuwe school te Duis-
burg; 18 October d.a.v. werd zij geopend met een rede van den nieuwen rector. Door hem kwam zij ook in korten tijd tot bloei. Maar ook hier kreeg Geldorpius, die blijkbaar geen gemakkelijk man was, moeilijkheden met zijn praeceptor Molanus en diens schoonvader, den beroemden Mercator, zoodat hij in den herfst van 1561 zijn ontslag verkreeg; zijn opvolger werd de genoemde Molanus. Na zijn aftreden heeft Geldorpius te Duisburg een bijzondere school opgericht; het blijkt, dat terugkeer naar de Ned erlanden hem zoo goed als onmogelijk was, hoewel Hopperus, die een oom van zijn vrouw was, moeite daarvoor deed. Maar Geldorpius kwam hoe langer hoe meer in den reuk van ketterij; ook maakte hij bezwaar aan Hopperus een verklaring van instemming met de gronden van het katholieke geloof te geven. Toch zond hij in 1563 een smeekschrift aan den Koninklijken Raad om hem den terugkeer naar zijn vaderland toe te staan; het werd evenwel afgewezen. Dat was voor hem des te onaangenamer, omdat hem zoowel te Staveren als te Kampen het rectoraat was aangeboden; het laatste ambt had hij gaarne aanvaard. Zoo bleef hij, blijkbaar in bekrompen omstandigheden, te Duisburg wonen en werken. Daar was hij nog in 1573; in 1578 vond Emmius hem te Homberg, waarhee n hij ook zijn school had overgebracht. In 1582 werd hem het professoraat in de wijsbegeerte te Leiden aangeboden; het werd evenwel door hem afgeslagen. Het volgende jaar woonde hij te Ruhrort; daar is hij in den zomer van 1585 gestorven. Hij was in 1553 of 1554 te Sneek gehuwd met Aelcke Oenedochter, de dochter van den burgemeester Oene Sickesz. en een nicht van Hopperus. Bij haar had hij vier kinderen, twee zoons en twee dochters; van de eerste was Onias sedert 9 Januari 1598 secretaris van Ha rlingen en Gosuinus predikant te Sneek, sedert 1612 te Amsterdam, waar hij 11 Augustus 1627 stierf. Henricus Geldorpius werd door zijn vrouw overleefd; zij genoot een pensioen van ƒ 300 van de Staten van Holland.

Henricus Geldorpius (ca. 1522-1585) – Een Renaissanceman op de Vlucht
1. Geboren in Brabant, Vervolgd om zijn Denkbeelden
Henricus Geldorpius zag rond 1522 het levenslicht in het Brabantse Geldrop (toen "Geldorp"). Als jonge wees vertrok hij op 13-jarige leeftijd naar Deventer, het hart van het Nederlandse humanisme, waar hij onder invloed kwam van denkers als Longolius. Zijn intellectuele nieuwsgierigheid bracht hem echter al snel in conflict met de katholieke orthodoxie.
•1541-1545: Studietijd in Leuven
Aan het Collegium Trilingue verdiepte hij zich in Grieks en theologie, maar zijn sympathie voor hervormingsgezinde ideeën leidde tot een ketterijproces. In 1545 moest hij halsoverkop vluchten.
•Ballingschap in Groningen
Hier vond hij onderdak bij medestanders zoals Praedinius, een vooraanstaand humanist.

2. Rector in Friesland – Een Onrustig Bestaan
Geldorpius werd in 1546 rector van de Latijnse school in Sneek, waar hij een moderne, humanistische onderwijsmethode introduceerde. Maar zijn hervormingsgezindheid stuitte op weerstand:
•Leeuwarden (1550-1555): Verdreven door Hippolytus Persijn, president van het Hof van Friesland, die hem van ketterij beschuldigde.
•Delft (1555-1558): Opnieuw vervolgd, deze keer door een lokale pastoor. Hij ontsnapte ’s nachts naar Den Haag, ziek maar vastberaden.

3. Ballingschap in Duitsland – Een School Stichten in Exiel
Na een mislukte poging om terug te keren naar de Nederlanden (zijn verzoek werd in 1563 afgewezen), vestigde hij zich definitief in Duisburg.
•1559-1561: Richtte een protestantse school op, die snel floreerde.
•Conflict met Mercator: De beroemde cartograaf was zijn tegenstander, wat leidde tot Geldorpius’ vertrek.
•Laatste jaren in Homberg en Ruhrort: Bleef lesgeven tot zijn dood in 1585.

4. Familie – Een Erfenis van Intellect en Verzet
Zijn huwelijk met Aelcke Oenedr. (dochter van een Sneekse burgemeester) zorgde voor een netwerk in Friesland. Hun kinderen erfden zijn strijdlust:
•Gosuinus Geldorpius (1564-1627): Een felle calvinistische predikant, betrokken bij de Statenbijbelvertaling.
•Onias Geldorpius: Secretaris van Harlingen, verbonden aan het Friese bestuur.

Haben Sie Ergänzungen, Korrekturen oder Fragen im Zusammenhang mit Henricus Geldorpius?
Der Autor dieser Publikation würde gerne von Ihnen hören!