Kind(er):
2. Friens
Ook dit dorp had steeds een eigen schoolmeester. De eerste die ik ontmoette, was mr. Iede Paulus, in 1626 "schooldienaer tot Friens". Hij was hier in september 1662 nog, toen hij in a rechten optrad namens Jr. Pier van Sijtsma, de "dorpsheer" van Friens. b In 1673 vinden we hier mr. Bouwe of Buwe Iedes, schooldienaar en ontvanger. Hij is hier in januari 1677 nog , maar is niet lang daarna gestorven. Zeker was hij een zoon van mr. Iede c Paulus, wie hij dan in de zestiger jaren in het ambt opgevolgd zal zijn. De kerkvoogdij-rekeningen die hier bewaard gebleven zijn sedert 1681 stellen ons in staat d verder een volledige lijst der schoolmeesters van Friens te geven. En dan blijkt de merkwaardigheid dat hier vele jaren een vrouw de school met de aankleve van dien heeft bediend en wel Trijntie Buwes, de dochter van de vorige meester. In de kerkvoogdij-rekeningen (1681-1692) lezen we: "In de laeste reckening (dus die tot 1681) is voor schuld gebracht 104 gl. 8 st., die Trijntie Buwes van diverse jaeren Schoodienst competeerde, volgens quitanciën". En verder: "Aen Trijntie Buwes betaelt 9 jaeren Schoolpencie, begonnen Mey 1681 ende loopende tot Meij1690 tiaers 40 car. gl. volgens quitanciën" 300 gulden. Hieruit blijkt dus dat het traktement 40 c.g. per jaar bedroeg en dat Trijntie voor de 104 gl. 8 st. dus ook nog 2½ jaar de school bediend heeft, zodat ze begonnen moet zijn omstreeks nov. 1678. Afwisselend heet ze in de rekeningen "Schoolmeesterse" of "Schooledienaerse tot Friens". Soms lezen we dat ze "voor kerck- en schooledienst" zoveel ontving, waaruit afgeleid mag worden dat ze ook "kosterse" en "voorzangerse" was. Ook a heeft ze enige jaren het dorpsontvang der floreen waargenomen na 1700. Ze bewoonde met haar broer Abraham Buwes de zg. "Kerckehuisinge", die in 1692 geheel werd vernieuwd (door Haye Sijbrens, timmerman te Grouw, voor 121 gl. 8 st.). Deze kerkehuizinge stond op de pastorielanden; de school was er met een "mandemuur" aan verbonden. Abraham had er een boerderij, huurde daartoe nog wat land van de kerk; zijn zuster Trijntie nam de school waar. Dit heeft ze gedaan tot 1719 à 1720, dus ruim veertig jaar! Dan verdwijnt ze uit de rekeningen en zal wel overleden zijn. Abraham Buwes was op 31 mei 1680 te Poppingawier getrouwd met Lolk Ages en hertrouwde te Aegum in mei 1700 met Hillie Jelses van Roordahuizum. Abraham Buwes, die ook dorprechter was, ontvangt per 12 nov. 1721 "drie halfjaeren Costersgelt, en sulx wegens sijn zoon, de schoolmeester Buwe Abrahams" 60 c.g. Dat was dus sedert mei 1720, toen hij blijkbaar zijn tante in het bedienen der school is opgevolgd. Ook was hij weer ontvanger (in 1728 bijv.) en bewoonde sedert 1731 "de Kercke Boerehuysinge", zodat hij ook een boerderij dreef. Van ca. 1705 tot ca. 1731 had daar Hessel Aeles gewoond. Mr. Buwe Abrahams had tot 1731 gewoond in het "schoolehuis" of schoolmeestershuis; van 1731 tot 1743 bewoonde hij de "Kercke Boerehuisinge", welke hij toen op taxatie over kreeg voor 399 gulden. Hij moest voortaan jaarlijks 7 gulden interest van de huistaxatie betalen. In 1754 werd deze huizinge bij P.E. Frieswijk en Claas Geerts Sipma van de afgaande meier Bouwe Abrahams op taxatie overgenomen voor 460 gulden. Zij betalen voortaan de 7 gulden huistaxatie. Aan deze "Boerehuizinge" was de school met een "mandemuur" verbonden. Mr. Buwe Abrahams was hier op 6 april 1721 getrouwd met Nank Bootes Nijdam van Grouw en komt later (in 1741 e.v. bijv.) steeds voor als mr. Buwe Abrahams Ringnalda. (De oude heer Abraham leefde toen ook nog; hij was in sept. 1729 tot mede-kerkvoogd gekozen; in 1741 werd hij herkozen, doch kort na 1743 is hij overleden.) Het traktement van mr. Buwe bleef ook weer steeds 40 c.g. per jaar. In mei 1754 verlaat hij de "Kercke-Boerehuysinge" en is blijkbaar voortaan alleen schoolmeester. Dit hield hij vol tot zijn dood, in maart 1780. Zo is de school hier zeer waarschijnlijk minstens sedert 1626, dus 154 jaar, door leden van één familie bediend. Op Allerheiligen 1780 trad in functie: Ielke Idze
Die angezeigten Daten haben keine Quellen.