Familienstammbaum Wim en Annelies de Leede » Maurits van Oranje (1567-1625)

Persönliche Daten Maurits van Oranje 


Familie von Maurits van Oranje


Notizen bei Maurits van Oranje

Maurits van Oranje (Dillenburg, 14 november 1567 – Den Haag, 23 april 1625), prins van Oranje en graaf van Nassau was stadhouder en legeraanvoerder van deRepubliek der Zeven Verenigde Nederlanden. Tot hij in 1618 de titel prins van Oranje erfde van zijn halfbroer Filips Willem, werd hij Maurits van Nassau genoemd.


Maurits bracht zijn jeugd deels door op slot Dillenburg waar zijn oom Jan van Nassau hem opvoedde. Zijn vader Willem van Oranje kon dat niet op zich nemen omdat hij destijds in de Nederlanden was om de Opstand tegen Spanje te leiden. Na opleidingen in Heidelberg en Leiden werd Maurits op zijn achttiende verjaardag stadhouder van Holland en Zeeland. Hij bracht twee jaar door in het Staatse leger voordat hij het opperbevel kreeg. Maurits werd in 1590 stadhouder over de provincies Gelderland, Overijssel en Utrecht.


Als kapitein-generaal voerde hij het leger aan tegen Spanje. Gedurende de Tien Jaren van 1588 tot 1598 behaalde hij onder het politieke leiderschap van delandsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt vele overwinningen. Het was een keerpunt in de oorlog en de Spanjaarden werden uit het noorden en oosten van de Republiek verdreven. Op militair gebied was dit succes mede te danken aan dehervormingen die Maurits samen met de Friese stadhouder Willem Lodewijk in het leger doorvoerde. De goede samenwerking met Oldenbarnevelt kreeg een deuk toen Maurits tijdens een expeditie op een Spaans leger stuitte: de Slag bij Nieuwpoort. Tijdens hetTwaalfjarig Bestand brak er een religieus conflict uit in de Republiek en koos Maurits de kant van de orthodoxe calvinisten (Gomaristen), waarmee hij recht tegenover Oldenbarnevelt kwam te staan, met uiteindelijk een machtsovername en de onthoofding van de landsadvocaat tot gevolg. De jaren erna ging het land zowel op bestuurlijk als op militair gebied achteruit. Op 23 april 1625 stierf Maurits in Den Haag.


Omdat Willem de opvoeding van Maurits niet op zich kon nemen door zijn strijd tegen Spanje, werd de opvoeding overgenomen door Willems broer Jan. Hierdoor heeft Jan een grote invloed gehad op de ontwikkeling van Maurits. Samen met de vijfentwintig] kinderen van Jan kreeg Maurits op Dillenburg godsdienstles, geschiedenis, Frans en Latijn. Ook leerde hij vechten, rijden en springen zoals een echte edelman betaamt. Later werd hij samen met vier neven naar de universiteit gestuurd. Hij studeerde eerst in Heidelberg in het calvinistische land de Palts, in het huidige Duitsland en vertrok daarna naar de Nederlanden om in 1582 inLeiden te studeren. Daar trok hij in bij de beroemde humanist, filoloog en historiograaf Justus Lipsius en werd door hem onderwezen in geschiedenis en wiskunde. Verder bleef hij ook oefenen met paardrijden, worstelen, zwemmen en het gebruik van wapens.


De Spanjaarden rukten steeds verder op in de Nederlanden en de situatie zag er niet goed uit voor de opstandelingen. Daarom besloten de Staten-Generaal om steun tezoeken bij andere Europese monarchen door de soevereiniteit van de Republiek aan hen aan te bieden. Eerst werd geprobeerd bij de aartsvijand van Spanje, Frankrijk steun te krijgen, maar dat liep uit op een fiasco. Terwijl men zocht naar andere mogelijkheden werd, Willem van Oranje vermoord in Delft in het jaar dat Maurits zeventien jaar zou worden. Door zijn jonge leeftijd kon hij zijn vader niet opvolgen als leider van de Opstand. Wel kreeg Maurits in 1584 zitting in de Raad van State als eerbetoon aan zijn afkomst. Hoewel hij daar weinig invloed kon uitoefenen, kon de ambitieuze Maurits de aangeboden functie niet weigeren. Echte macht bezat de Raad van State niet, die was in handen van de degenen die belastingen konden heffen: de afgevaardigden van de provincies ofwel de Staten-Generaal.


Stadhouderschap

0px 1.3em 1.4em; letter-spacing: normal; background-color: #ffffff; text-indent: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px;">text-align: center; background-color: #f9f9f9; border: #cccccc 1px solid; padding: 3px !important;">="magnify">
t-decoration: none; background: none transparent scroll repeat 0% 0%; color: #0b0080;" title="Johan van Oldenbarnevelt" href="http://nl.wikipedia.org/wiki/Johan_van_Oldenbarnevelt">Johan van Oldenbarnevelt, delandsadvocaat van Holland die Maurits naar voren schoof als plaatsvervanger van Leicester als legeraanvoerder.
ackground-color: #ffffff; text-indent: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px;">Op Maurits' achttiende verjaardag werd hij benoemd tot stadhouder van Holland en Zeeland. In die functie was hij vertegenwoordiger van die provincies, kon hij regenten in steden benoemen en gratie verlenen aanveroordeelden. Tegelijkertijd kreeg hij de titel geboren prins van Oranje, hoewel dat niet terecht was: die titel kwam toe aan zijn oudere broer, Filips Willem. Wel gaf deze titel hem in de Nederlanden veel aanzien. Na Frankrijk werd geprobeerd hulp te krijgen van Engeland. De soevereiniteit wilde de Engelse koningin Elizabeth I niet. In plaats daarvan was zij bereid de opstandelingen met geld en militairen te steunen in ruil voor zeggenschap over het land door de benoeming van de gouverneur-generaal. Deze functionaris werd haar vertrouweling, de Engelsman Robert Dudley, graaf van Leicester.


Dudley zag de jonge stadhouder als een concurrent van zijn eigen gezag en de relatie tussen hen beiden was niet warm. In zijn functie als gouverneur-generaal kreegDudley tevens te maken met veel mislukkingen, vaak te wijten aan zijn eigen persoonlijkheid. Dit gaf Johan van Oldenbarnevelt, sinds 1586 de landsadvocaat van Holland, de kans om de macht van de Staten-Generaal te vergroten ten kostte van die van de Engelsman. Oldenbarnevelt was een ambtenaar die was opgeklommen van pensionaris van de stadRotterdam, tot landsadvocaat van Holland. Door zijn kunde was hij in staat om in de doorgaans verdeelde Staten-Generaal de neuzen dezelfde kant op te krijgen: de Hollandse kant.


Maurits bemoeide zich als stadhouder niet met politiek en ging het leger aanvoeren. Zijn eerste wapenfeit was de verovering van Axel in 1586 die hij samen met Philip Sidneyleidde. Dudley was naast gouverneur-generaal ook opperbevelhebber van het leger. Toen hij tijdelijk naar Engeland trok, zocht Oldenbarnevelt een geschikte plaatsvervanger voor de door Holland en Zeeland betaalde troepen. Dat werd de jonge Maurits, voor wie deze functie ook aantrekkelijk was. Zo werd Maurits op 24 januari 1587 kapitein-generaal van Holland en Zeeland.


Door het geringe aantal militaire activiteiten in de winter was Dudley's verblijf in Engeland geen probleem. In de zomer was dat anders. Toen Dudley nog niet terugwas, werd er gezocht naar een vervangende aanvoerder die over het gehele leger kon beschikken. Luitenant-generaal Filips van Hohenlohe en de stadhouder van Gelderland, Adolf van Nieuwenaar waren naast Maurits de gegadigden. Uiteindelijk werd door de Raad van State en later ook door de Staten-Generaal besloten dat het Maurits moest worden vanwege het aanzien dat hij had. Na het benoemen van de opperbevelhebber kon de strijd tegen de oprukkende Spanjaarden, die al het beleg voor Sluis hadden geslagen weer beginnen. Om de Spaanse opperbevelhebber Parma weg te lokken van Sluis, en door de krappe financiële middelen, werden er rooftochten gehouden in Brabant. De gehoopte reactie van Parma bleef uit. Onverwachts kwam Dudley terug uit Engeland en nam opnieuw het opperbevel weer op zich. De samenwerking tussen hem en de Nederlanders was echter zodanig verstoord dat deze terugkomst uitliep op een mislukking en hij voorgoed besloot terug te keren naar Engeland.


Na de mislukte Spaanse invasie van Engeland met de Armada Invencible sloeg Parmain 1588 het beleg voor Bergen op Zoom. Doordat de stad niet volledig omsloten kon worden, was het mogelijk om de stad te blijven bevoorraden, waarmee inname werd voorkomen. Maurits trok er zelfs drie keer op uit om de troepen aldaar moed in te praten. Dat het met gevaar voor eigen leven was deerde hem niet. Een jaar later kon hij niet voorkomen dat Geertruidenberg in Spaanse handen viel.


Tien Jaren

le class="noprint">color: #252525; font: 14px/22px sans-serif; clear: right; margin: 0.5em 0px 1.3em 1.4em; letter-spacing: normal; background-color: #ffffff; text-indent: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px;">ass="thumbinner">x; text-align: left; line-height: 1.4em; padding: 3px !important;">tyle="text-decoration: none; background: none transparent scroll repeat 0% 0%; color: #0b0080; display: block;" title="Vergroten" href="http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Maurice_of_Nassau_at_a_youthful_age,_by_Conrad_Goltzius.jpg">