Bron 2:
Tweede Kamer der Staten-Generaal te Den Haag, Erelijst
Erelijst van gevallenen 1940 - 1945, Den Haag, folio 946
Tijdstip: 21:00
Event geteilt mit Simon Henri Nicolaas "Tim" GORTER (Informant).
Eerebegraafplaats Bloemendaal te Overveen
Vak/rij/nummer 38, gedenksteen 3
Oorzaak: Gefusilleerd door de Duitse bezetter vanwege zijn verzetsactiviteiten
Tijdstip: 07:00
Event geteilt mit Douwe Simon GORTER (Informant).
1. Tekst website Stichting ‘De Eerebegraafplaats te Bloemendaal’, geraadpleegd op 8-10-2024:
Gijs Gorter begon in 1940 zijn studie theologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij was medeoprichter en praeses (voorzitter) van het dispuut M.A.R.N.I.X. van het Amsterdamse studentencorps. Zijn lijfspreuk was Streven naar het eervolle tot het einde (Quod bonum est sectamini in finem).
Verzetsactiviteiten
In de geest van zijn lijfspreuk was Gorter vanaf 1941 betrokken bij de hulpverlening aan (Joodse) onderduikers. Ook had hij een steeds grotere rol in het studentenverzet. In maart-april 1943 nam hij deel aan de studentenacties tegen het tekenen van de loyaliteitsverklaring, die de bezetter van studenten eiste om verder te mogen studeren.
Gorter had contacten in veel verzetsgroepen. Hij fungeerde als contactpersoon tussen de Persoonsbewijzencentrale, een organisatie die persoonsbewijzen en officiële papieren vervalste, en Jan Six. Deze voorzag op zijn beurt de chef-staf van de Ordedienst (OD) van vervalste identiteitsbewijzen. De OD was een landelijke illegale organisatie, voor een deel ontstaan in militaire kringen.
Vanaf oktober 1944 hielp Gorter de geheim agent en radio-operator Paul Peters met het opladen en vervoeren van accu’s en het observeren van peilwagens. Peters was door de Engelsen in Nederland gedropt om vanuit Amsterdam in het kader van een geheime missie verbinding met Londen te onderhouden.
Arrestatie en moord
Op 1 maart 1945 werd een transport broden onderschept. De Sicherheitspolizei vermoedde zwarte handel en deed diezelfde dag nog een inval in de woning van Gorters dispuutgenoten Bais en Van Gogh. Iedereen die in de uren daarna het huis (noot SAGorter: Weteringschans 137) naderde, werd gearresteerd en ondervraagd. Gorter, die bewapend was, was één van hen.
Op 8 maart werd Gorter als represaille voor de - overigens onbedoelde - aanslag op Rauter, de Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland met zijn dispuutgenoten Bais en Van Gogh en 52 andere mannen bij de Amsteldijk gefusilleerd. Hun lichamen werden op bevel van de Duitsers provisorisch begraven in massagraven in de duinen bij Overveen.
2. Staat op de Erelijst van gevallenen 1940-1945: zat als student bij het verzet en werd op 8-3-1945 door de Duitsers te Amsterdam gefusilleerd als represaille tegen de aanslag op Rauter, het hoofd van de Duitse politie.op 'FUSILLADEPLAATS ROZENOORD'. als represaille tegen de aanslag op Rauter, het hoofd van de Duitse politie. De 'Fusilladeplaats Rozenoord' in Amsterdam is nu een plek van bezinning. De gedenkplaats is opgericht ter nagedachtenis aan de meer dan honderd verzetsmensen die hier in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn gefusilleerd.
3. Een plaquette in de Singelkerk in Amsterdam herinnert aan de vier leden van de Doopsgezinde Gemeente die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen om het leven zijn gekomen. De student Gijsbert Johan Gorter was actief in het verzet.
Het monument is onthuld op 4 december 1949.
De tekst op de plaquette luidt:
‘TER GEDACHTENIS AAN:
ALBERT KEUTER
ANDRÉ DU CROIX
GIJSBERT JOHAN GORTER
WIEGER TEUN DICK SMIT
GEVALLEN IN DE STRIJD VOOR
VRIJHEID EN RECHT.
1940-1945
“ZALIG DE VERVOLGDEN
OM DER GERECHTIGDHEID WIL
WANT HUNNER IS HET
KONINKRIJK DER HEMELEN”
MATTHEÜS 5:10’.
Großeltern
Eltern
Geschwister
Kinder
Stadsarchief Rotterdam: BS Geboorteregister gem. Rotterdam 1920, akten0. 11913, folio P-094 - Permalink: https://hdl.handle.net/21.12133/78AD6E5C6406440C8124F64550F89547
website Stichting De Eerebegraafplaats te Bloemendaal: [https://www.eerebegraafplaatsbloemendaal.eu/slachtoffer/gijsbert-johan-gorter]; geraadpleegd 8-10-2024
Plaquette 1940-1945 Singelkerk te Amsterdam
Overlijdensregister gem. Amsterdam 1947, akte no. 398
website Stichting ‘De Eerebegraafplaats te Bloemendaal’, geraadpleegd op 8-10-2024