Schoolmeesters in de Meierij van 's-Hertogenbosch 1648-1795

Het bestand 'Schoolmeesters in de Meierij van 's-Hertogenbosch 1648-1795' bevat alle schoolmeesters die in de genoemde periode officieel zijn benoemd door de Raad van State of de Domeinraad van Nassau. Het bestand is gebaseerd op de indrukwekkende studie van H. Th. M. Roosenboom, "De dorpsschool in de Meierij van 's-Hertogenbosch van 1648 tot 1795", Tilburg 1997. Het is ook gebaseerd op het werk van Kooistra-Kruyf & Smit, "Schoolmeesters in de Generaliteitslanden", Genealogisch Tijdschrift voor Oost Brabant 1990 (4) 3: 193-196, en Leget-Kuylen & Leget in een gelijknamig artikel in hetzelfde tijdschrift (1989 (4) 3: 129-134). Ook werd gebruikgemaakt van de bronbewerking van de Schepenprotocollen van Heeze-Leende [afgekort "vA"] door wijlen de heer A. F. N. van Asten, die hij vriendelijk ter beschikking stelde.

Hoewel er overwegend protestantse schoolmeesters werkzaam waren, zijn ook katholieke schoolmeesters opgenomen, mits zij een officiële aanstelling hadden. De begin- en eindpunten worden gevormd door de genoemde regio en periode. In sommige gevallen (verwantschap) zijn ook aanstellingen van buiten de Meierij opgenomen, met name uit het grensgebied met Gelderland, Utrecht en Holland.

Het dossier maakt deel uit van een lopend onderzoek naar verwantschapsrelaties tussen schoolmeesterfamilies in de Meierij. Een eerste publicatie verscheen in 1999 onder de titel "Meesterlijke verwantschap", Brabants Heem 1999 (51) 3: 88-99. Omdat het bestand in de loop der jaren op verschillende computers en met verschillende programma's is bewerkt, zijn er vertaalproblemen ontstaan, waarvoor mijn excuses. De mate van verwantschapsclustering is hoog: het dominante cluster Box-Fabri omvat 58% van de betrokken personen.

De gegevens zijn afkomstig uit de bovengenoemde bronnen en bewerkt voor verwantschapsrelaties. Aanvankelijk werd prioriteit gegeven aan lokale Brabantse families, zoals Box, Bijnen, Danckers, Deckers, Fabri, Roessingh, Wijnands en Zijnen. Daarna volgden immigrantenfamilies zoals Bell, Ente en Feylingius. Tot slot wordt geprobeerd mogelijke verbanden met andere schoolmeesterfamilies [zoals in Zeeland] te leggen en zo inzicht te krijgen in de verwantschapsnetwerken in deze kleine protestantse gemeenschap, die een 'koloniale' band vormde met de rest van de Republiek.

In 2025 is meer dan 60% van de schoolmeesters genealogisch geïdentificeerd, d.w.z. ouders [met nadruk op voorouders in Noord-Brabant], partners [met nadruk op voorouders in Noord-Brabant] en kinderen [tot en met de tweede generatie] zijn geïdentificeerd. De bestanden of zoekmachines van BHIC, De Nederlandsche Leeuw, FamilySearch, Google, GOTB, OpenArchieven, RHCe, SALHA en WWW speelden hierbij een belangrijke rol. Ook schoolmeesters en juffen die in 's-Hertogenbosch werkzaam waren, werden opgenomen. Het totaal omvat circa 10.200 personen uit circa 3.800 gezinnen vermeld in 2.800 bronnen. De database is voortdurend in ontwikkeling, mede op basis van feedback van collega-onderzoekers. 

Reacties en suggesties zijn daarom van harte welkom!

Louk Box Leiden, 1 x 2025