genealogieonline

Kwartierstaat Huisman / Derksen » De oorsprong van de naam Uffing

De naam Uffing zoals we die zien in de Liemers en omstreken is vermoedelijk afkomstig van een landgoed, gesticht in 1364 te Barlo, niet afkomstig van Uffing am Staffelsee.

Ik begin eerst met mijn eigen achternaam. Huisman is nummer 50 van de meest voorkomende achternamen in Nederland. Omdat je deze naam zo vaak tegenkomt gaat niemand er denk ik van uit dat hij van één plaats of één persoon afkomstig is. In de stad kon een Huisman iemand zijn die huizen bezat en verhuurde, terwijl het op het platteland iemand kon zijn die een vrije boer was, en dus zijn eigen grond en boerderij bezat. Het was een beroepsnaam, en meerdere mensen konden dat beroep hebben, zonder dat ze familie van elkaar waren.

Maar naast Huisman ben ik voor de helft een Uffing, een vrij unieke naam die uitgezonderd wat moderne verhuizers, toch vooral in de Liemers, de Achterhoek en aan de andere kant van de Duitse grens voorkomt. Je kunt de naam op meerdere manier spellen, maar hoe je het ook spelt, de naam komt haast alleen rond de Nederlands/Duitse grens voor. En toch wordt die naam altijd toegewezen aan dat ene plaatsje, ver weg van zijn verspreidingsgebied: Uffing am Staffelsee. Het verhaal gaat dat een ver familielid dat ooit eens heeft onderzocht. Ik geloof daar maar weinig van. In elk geval moet dat voor 1737 gebeurd zijn, want mijn laatste voorouder met de naam Uffing is Joan Uffing wiens zoon Joan Hendrik Uffing (1737-1785) in de buurt van Bocholt net over de grens in Duitsland geboren is.

Het plaatsje "Uffing am Staffelsee" ligt in Beieren, Zuid-Duitsland; zo’n 700 km van het verspreidingsgebied van de naam Uffing. Het bestaat al sinds het jaar 739 en deze naam is vermoedelijk afkomstig van "Zoon van Uffo". Het achtervoegsel "-ing" of “-ink” betekende in het Saksisch immers "zoon van" of "afkomstig van". Uffing was trouwens in de middeleeuwen geen onbekende naam in Nederland, getuige het bestaan van de Friese monnik Uffing van Workum (945-1025), maar niemand die denkt dat we van deze monnik afstammen.

In de Achterhoek werd het achtervoegsel -ink ook gebruikt om aan te geven dat je “op” een bepaald landgoed of boerderij woonde. Je achternaam kon zelfs veranderen als je van landgoed veranderde. Aangenomen dat Uffing een landgoednaam aangaf, of in elk geval de eigenaar van dat landgoed, betekende dat dus nog niet dat alle Uffings die tot dat landgoed te herleiden waren ook familie waren. Zowel de eigenaar van het landgoed als de knechten konden die naam prima dragen, zonder familie te zijn.

De vroegste vermelding van Uffinck in het online geldersarchief komt uit 1651, vrij snel opgevolgd door meerdere versies van “Op Uffinck” (Magis op Uffinck in 1660 te Aalten, Veltkamp op Uffinck, Uffinck op Honderp, en als laatste Uffinck op Sonderlo in 1684, wederom te Aalten). Een achternaam “Op Naam”, betekende ook dat je van een bepaald landgoed afkomstig was. Natuurlijk is er de mogelijkheid dat iemand uit Uffing am Staffelsee helemaal naar de Achterhoek was afgereisd om daar een boerderij te stichten, maar het klinkt steeds minder aannemelijk. Je moet daarvoor toch zeker weer 300 jaren terug in de tijd.

In Barlo in de Achterhoek wordt in 1364 ene Uffekynch genoemd die een hoof (een hoeve/boerderij) bezat. In 1600 werd er in Barlo nog steeds gesproken over een eigenaar van een hoof met de naam Uffkinck. Er was dus in de buurt een landgoed om je Uffing naar te noemen, zonder naar Beieren te hoeven verwijzen.

 

De naam Uffing zoals we die zien in de Liemers, de Achterhoek en net over de grens is dus vermoedelijk afkomstig van een boerderij of landgoed, gesticht in 1364 door iemand die vermoedelijk de zoon (of wellicht kleinzoon) was van ene Uffo, Uffiko of Ulfried. Dat landgoed bestond nog tot 1600 en in 1651 zien we de eerste vermeldingen in de overgebleven kerk-aktes van iemand die zich Uffinck noemt in deze regio (vermoedelijk hebben de bestanden van voor die tijd het niet overleefd). Het lijkt me sterk dat Uffing am Staffelsee ook maar enige betekenis heeft voor de Uffings rond de Nederlands/Duitse grens, behalve dat het leuk is om foto’s van de plaatsnaam te nemen als Uffing toevallig je achternaam is.

 

Terug naar de startpagina van deze publicatie

Het inloggen op het besloten deel van deze
publicatie is alleen mogelijk als u daartoe
bent uitgenodigd door de auteur!


Annuleren


Bent u uw wachtwoord vergeten?