Een Antwerpse tak van Os


Een Antwerpse tak van (Oss) Os is samengesteld door B. van Os (neem contact op). Deze publicatie is voor het laatst bijgewerkt op 4 september 2009.


Eerst een stukje geschiedenis.

Beleg van Antwerpen (1584-1585)

Het beleg van Antwerpen tijdens de Tachtigjarige Oorlog duurde veertien maanden en eindigde met de val van Antwerpen op 27 augustus 1585. In 1576 sloot Antwerpen zich aan bij de Pacificatie van Gent en in 1579 bij de Unie van Utrecht. De grootste Nederlandse stad, met in die tijd meer dan 100.000 inwoners, werd daardoor zowat de hoofdstad van de Nederlandse opstand. De periode van 1579 tot 1585 staat ook bekend als de Antwerpse Republiek onder leiding van buitenburgemeester Marnix van Sint-Aldegonde. In die periode van radicalisering was het katholicisme zelfs officieel verboden. Alexander Farnese, de hertog van Parma, had in de jaren 1583-1584 al de meeste Vlaamse steden opnieuw in handen gekregen en ook de Brabantse steden Brussel en Mechelen waren opnieuw in Spaanse handen. Begin juli 1584 begon de omsingeling van Antwerpen. De Spanjaarden legden een 730 meter lange brug van schepen over de Schelde. Na de voltooiing van die barricade in februari 1585 kon de uithongering van de stad beginnen. De pogingen vanuit de stad zelf en vanuit Zeeland om de schipbrug op de rivier te doorbreken mislukten. Op 28 mei voer het monsterschip Fin de la guerre (stop de oorlog) tegen de dijk te pletter in plaats van de schipbrug te vermorzelen. Nu eisten vooral de katholieken onderhandelingen met Parma. Die werden door Marnix gevoerd in het Spaanse hoofdkwartier in Beveren en op 17 augustus tekende hij de overgave van de stad. De Peis (vrede) werd uitgeroepen op de Grote Markt. De burgemeester had bekomen dat tegenstanders van de Koning de kans kregen de stad te verlaten. Veel protestantse kooplieden en intellectuelen maakten daar gebruik van en vertrokken naar het Noorden. Na 10 dagen wachten, op 27 augustus, trok Farnese de stad binnen. Na de val van Antwerpen werden nauwelijks nog pogingen ondernomen om het Zuiden opnieuw bij de opstand te betrekken. De vloot die op de Schelde klaarlag om Antwerpen te bevrijden, bleef liggen om de nu in Spaans bezit zijnde stad af sluiten van de overzeese handel. Uiteindelijk bleven slechts 40.000 inwoners in de stad achter en daarmee was de gouden eeuw van Antwerpen als haven- en handelsstad ten einde. Bron: Wikepedia Bron: Wikepedia

De Drooglegging der Beemster.

In 1083 wordt melding gemaakt van een schenking van graaf Dirk II aan de abdij van Egmond, waaronder een hoeve gelegen aan de 'Bamestra': "iuxta fluimend Bamestra manssum I". De oorsprong van de Beemster is dus een rivier, veenrivier om precies te zijn zoals de Amstel, Spaarne en de Zaan dat nu nog zijn. Door het uitblijven van, of gebrekkig uitgevoerd onderhoud, werd deze rivier door afkalving een heuse binnenzee, het op één na grootste meer van Noord-Holland.

De eerste plannen voor de drooglegging van de Beemster worden gemaakt in 1570, nadat eeuwen van overlast door dijkbreuken, stormvloeden en geruzie het meer tot een doorn in het oog van de omwonenden en overheden hebben gemaakt. Niet alleen gaan voortdurend land en huizen verloren door afkalving, ook de kosten van onderhoud der dijken worden steeds hoger.

Pas tijdens de Opstand van de Nederlandse gewesten tegen Habsburger Philips II wordt het plan voor drooglegging nieuw leven ingeblazen. De initiatiefnemers zijn voornamelijk welgestelde Amsterdamse kooplieden. Op 21 mei 1607 verleent de landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt octrooi aan Dirck en Hendrik van Oss, Arent ten Grootenhuis, Jan Claasz. Crook en consorten met de verplichting het werk binnen 4 jaar te voltooien. De organisatie en financiering van de onderneming vragen nog een hoop onderhandelen; het te ontginnen land worden verdeeld onder 15 octrooianten bij inschrijving. Diverse ingenieurs en molenbouwers mogen hun ideeën en vindingen presenteren, waaronder Jan Adriaansz. Leeghwater uit De Rijp die 'met zekere nieuwe hulpsen' de oude watermolens denkt te kunnen verbeteren. Er worden 2 molens naar de beste ideeën op proef gemaakt en getest. In de winter van 1607/8 worden 21 molens aanbesteed, een dijkmeester (Lambert Wijngaarts van Vollenhoven, baljuw van Oosthuizen) en 9 hoofdingelanden benoemd. Ook in 1608 worden duikers, uitwateringskanalen en bruggen aanbesteed.

Op 21 mei 1607 verleent Johan van Oldenbarneveldt octrooi aan o.a. Dirck van Os(s), afkomstig uit de Antwerpse koopmanselite en in het begin van de Opstand uitgeweken naar Noord-Nederland. Hij was medeoprichter van de Compagnie van Verre die in 1602 soepel opging in de VOC, waarvan hij bewindhebber werd en waardoor hij een aanzienlijk vermogen vergaarde. Als hoofdingeland en gecommitteerde van de Beemster droogmaking blijft Dirck zich met de voorbereidingen en vormgeving van de polder bemoeien en wordt algemeen als "architect" van de Beemster gezien. Opvallend is dat de investeerders vaak uit de VOC-hoek kwamen. Ook de grote beschermheer van het Beemster-project, Johan van Oldenbarnevelt, stond aan de wieg van die VOC en de financiering van beide ondernemingen met particulier kapitaal leek sprekend elkaar. Na sabotage (de vissers waren brodeloos) en nog eenmaal te zijn ondergelopen door zware stormen was de Beemster in 1612 uiteindelijk droog en werd begonnen met het zaaien van gras en het aanleggen van wegen en het graven van sloten.. Bron: Theo Bakker

Een Antwerpse tak van (Oss) Os.

Komt deze tak van Oss uit het vlek Oss?

Velen inwoners uit deze plaats verlieten immers

huis en haard tijdens de Geldersche oorlogen.

Zie ook de Genealogie van Os (Osch).

I Willem van (Oss) van Os, afkomstig uit Antwerpen, geboren op 12 juni 1431.

Zijn vader was eene Dirck van Oss van Os geb.11 mei 1398.

Hij was gehuwd met N.N.

Uit dit huwelijk:

1 Gillis van Os, geboren op 11 mei 1479, volgt onder II.

II Gillis van Os, geboren op 11 mei 1479, zoon van Willem van (Oss) van Os (I) en N.N.

Hij was gehuwd met N.N.

Uit dit huwelijk:

1 Dirk van Os, afkomstig uit Antwerpen, geboren op 12 april 1501, volgt onder III.

III Dirk van Os, afkomstig uit Antwerpen, geboren op 12 april 1501, wonende te Amsterdam, zoon van Gillis van Os (II) en N.N.

Hij was gehuwd met Maria Docters, geboren rond 1527, wonende te Amsterdam, overleden in het jaar 1583, ongeveer 56 jaar oud.

Uit dit huwelijk:

1 Gillis van Os, geboren op 2 november 1545.

2 Geertruida van Os, geboren op 5 november 1546.

Zij was gehuwd met Francois Sweerts, geboren op 15 maart 1544.

Uit dit gezin 13 kinderen.

3 Sara van Os, geboren op 29 januari 1548.

Zij was gehuwd met Gosuart Simeij, geboren rond 1548.

Uit dit huwelijk 10 kinderen.

4 Eilsabeth van Os, geboren op 22 juni 1551.

Zij was gehuwd met Francois van der Piet, geboren rond 1551.

Uit dit huwelijk 11 kinderen.

5 Gulielmus van Os, geboren op 19 juni 1553.

Waarschijnlijk jong overleden.

6 Hendrik van Os, geboren op 7 november 1555, wonende te Amsterdam, overleden na 1615, minstens 60 jaar oud. Medebedijker der Beemster. Burger der stad Amsterdam.

Hij was gehuwd met Catharina Willems, geboren rond 1555.

7 Dirk van Os ook genaamd Dierck van Os, afkomstig uit Antwerpen, geboren op 13 mei 1556, volgt onder IV-a.

8 Maria van Os, geboren op 20 februari 1559, volgt onder IV-b.

9 Johannes van Os, geboren op 5 februari 1561.

Hij was gehuwd met A van der Hooge, geboren rond 1561.

Uit dit huwelijk 2 kinderen.

10 Judith van Os, geboren op 20 augustus 1566.

11 Gulielmus van Os, geboren op 14 juli 1568.

IV-a Dirk van Os ook genaamd Dierck van Os, Koopman, Bewindvoerder en Kapitein der schutterij, afkomstig uit Antwerpen, geboren op 13 mei 1556, wonende te Amsterdam, overleden rond 1615, ongeveer 59 jaar oud, zoon van Dirk van Os (III) en Maria Docters.

Initiatiefnemer tot het droogleggen der Beemster en medebewindvoerder der VOC.

Hij maakt nog net de eerste koolzaadoogst mee uit de Beemster.

Tijdens het beleg van Antwerpen was Dirk Kapitein der schutterij

in zijn vaderstad. Tijdens de overgave behoorde hij tot de

stadsdelegatie die met Parma onderhandelde. Hij geneerde zich

ook met de glasblazerij. Na zijn vertrek naar Amsterdam kreeg

hij kennis met eene van Poppen en met den bekende reder

Pieter Lintgens, met wie hij het avontuur op zee begon.

Hieruit ontstond de latere VOC.

Bron: Uit de eerste schipvaart der Hollander naar Oost-Indie 1595-1597.

Dirck geroemd om zijn handelsgeest en durf was zeer kapitaalkrachtig.

In 1607 was hij een der eerste die een gezelschap of compagnie

verenigde,met het doel de "Beemster" droog te laten malen.

Toen dit uiteindelijk was gelukt door Jan Adriaansz. Leeghwater

met sijne vele molens, was Dirck de hoogste inschrijver op

de lijst der te bedijken morgentallen in diezelfde Beemster.

Naamlijst Hoofd Ingelanden der Beemster dato april 1608:

(totaal 16 personen ik beschrijf alleen de nummers 8 en 9)

no.8 Dirck van Oss, bewindhebber O.I compagnie te Amsterdam.

no.9 Hendrick van Oss, oudere broeder van Dirck en burger te Amsterdam.

Hij is getrouwd te Amsterdam (nieuwekerk) voor de kerk met Margaretha (Margrieta) van der Piet, geboren rond 1556, overleden na 1615, minstens 59 jaar oud.

In de lente van 1615 eindigde het werkzame leven van Dirk,

nalatende zijne weduwe Margrieta, zijn oudere broer Hendrik,

en zijne kinderen Dirck, Francois, en David van Os, wiens

weduwe nog lange tijd in de Beemster heeft gewoond alsmede

eene dochter die gehuwd was geweest met Dirck van Ourlen.

Uit dit huwelijk:

1 Marija (Maria) van Os, geboren op 10 oktober 1588, gedoopt te Amsterdam (oude Kerk) in het jaar 1588.

Zij is getrouwd rond 1618 voor de kerk, op ongeveer 30-jarige leeftijd met Daniel Sohier (ongeveer 30 jaar oud), geboren rond 1588.

2 Dirk (Dirck) van Os, Dijkgraaf (1615) 1618-1666, geboren op 9 augustus 1590, gedoopt te Amsterdam (oude Kerk), wonende te Beemster, overleden in 1666, minstens 76 jaar oud.

Citaat uit het boek der Beemster:

Op den eersten juny 1615 is tot regerend Heemraad

aangenomen en gecommitteerd de heer Dirck van Os de jonge,

in de plaats van zijn overleden vader Dirck van Os, om

nevens den Dijkgraaf en andere hoogheemraden voor dit

lopende jaar 1615 hetzelve te bedienen,en heeft op den 12de

dezer maand in handen van den Baljuw.

Gedurende der 17de eeuw zijn tot Dijkgraaf en

secretaris der Beemster gekozen:

anno 1607 Lambert Wijngaartz.van Vollenhove

anno 1610 Tobias de Caene

anno 1618 Dirck van Os de jonge

anno 1666 Johan Loten en nog 11 andere personen tot 1694.

Hij was gehuwd met Helena van Oeijrle, geboren rond 1603.

Dochter van Philip van Oeijrle en Maria van Os.

Kwartierverlies.

3 Francois van Os, geboren te Amsterdam op 30 augustus 1592, gedoopt te Amsterdam (oude Kerk), volgt onder V-a.

4 Margaretha van Os, geboren op 23 mei 1594.

Waarschijnlijk jong overleden.

5 Hendrik van Os, geboren op 31 december 1595.

6 Deavet (David) van Os, geboren op 1 juni 1598, gedoopt te Amsterdam (Oudekerk) in het jaar 1598, volgt onder V-b.

7 Margaretha van Os, geboren op 4 juli 1601.

Zij was gehuwd met Philip van der Straten, geboren rond 1601.

8 Elisabeth van Os, geboren op 3 december 1603.

Waarschijnlijk jong overleden.

9 Elisabeth van Os, geboren op 24 oktober 1607.

IV-b Maria van Os, geboren op 20 februari 1559, dochter van Dirk van Os (III) en Maria Docters. Zij was gehuwd met Philip van Oeijrle, geboren rond 1559.

Uit dit huwelijk totaal 14 kinderen.

1 Helena van Oeijrle, geboren rond 1603.

Zij huwt Dirk (Dirck) van Os.

V-a Francois van Os, Dijkgraaf der Beemster (1618-1666), geboren te Amsterdam op 30 augustus 1592, gedoopt te Amsterdam (oude Kerk), overleden rond 1666, ongeveer 74 jaar oud, zoon van Dirk van Os (IV-a) en Margaretha (Margrieta) van der Piet.

Hij is de stichter anno 1628 van het schone buiten gelegen

in de Beemster aan de Volgerweg genaamd "Zwaansvliet".

Het schone buiten is ruim 2 eeuwen familie bezit geweest en is

rond 1855 geheel geamoveerd. De laatste eigenaar van het schone buiten was de Burgemeester van Purmerende anno 1789 de heer Jan van Goor Hinlopen,

deze was van 1820 tot aan zijn overlijden in 1833

tevens dijkgraaf der Beemster..

Het schone buiten was toegankelijk via een poort met

smeedijzeren hekken, een poorthuis was eveneens aanwezig.

Op de kolommen van de poort stonden 2 beelden van half ontkleedde

vrouwen figuren welke "voorzichtigheid" symboliseerden.

Deze 2 beelden staan sinds 1907 in de tuin van het rijksmuseum

te Amsterdam.

Hij is getrouwd rond 1625 voor de kerk, op ongeveer 33-jarige leeftijd (1) met Agneta Pels (ongeveer 33 jaar oud), geboren rond 1592, overleden voor 1631, hoogstens 39 jaar oud.

Zij is verongelukt op het IJ te Amsterdam.

Hij is hertrouwd rond 1631, op ongeveer 39-jarige leeftijd (2) met Sara Wijs (ongeveer 39 jaar oud), geboren rond 1592, wonende te Beemster, overleden na 1666, minstens 74 jaar oud.

Op de lijst der ledematen der kerk (Beemster) van 1640 tot 1643 staan vermeld:

Dirck van Oss Dijkgraaf Volgerweg.

Sara Wijs wed.van Francois van Oss Volgerweg.

Anna (Wijntges) van Oss wed.van David van Oss Purmerenderweg.

en Theodora van Oss haar dochter Purmerenderweg.

Verder zijn er nog vele eigendommen aan dan wel verkocht

zie voorts het boek "De Beemster" van J.Bouwman.

Uit dit huwelijk:

1 Sara van Os, geboren rond 1632.

Zij was gehuwd met Jan van Reijgersbergh, Zittende in de Admiraliteitsraad, geboren rond 1632.

Indien geen geboorte data bekend is van de echtgenoten

dan wordt vermeld het geboorte jaar der partner.

V-b Deavet (David) van Os, geboren op 1 juni 1598, gedoopt te Amsterdam (Oudekerk) in het jaar 1598, wonende te Beemster, overleden na 1640, minstens 42 jaar oud, zoon van Dirk van Os (IV-a) en Margaretha (Margrieta) van der Piet.

Hij was gehuwd met Anna Wijntges, geboren rond 1598, wonende te Beemster, overleden na 1640, minstens 42 jaar oud.

Uit dit huwelijk:

1 Dorothea van Os, gedoopt te Alkmaar op 8 oktober 1623, volgt onder VI.

2 Anna van Os, geboren rond 1625. Huwt Jan.

3 Geertruijd van Os, geboren rond 1626.

Huwt Coenraad uit dit huwelijk 3 kinderen.

4 Dirk van Os, geboren rond 1627, overleden Op Zee rond 1671, begraven In de Kerk te Beemster (in Een Loden Kist), ongeveer 44 jaar oud.

VI Dorothea van Os, gedoopt te Alkmaar op 8 oktober 1623, wonende te Beemster, overleden voor 1654, hoogstens 31 jaar oud, dochter van Deavet (David) van Os (V-b) en Anna Wijntges. Zij is getrouwd te Beemster in juli 1648 voor de kerk, op 24-jarige leeftijd met Johannes Commersteijn (ongeveer 26 jaar oud), Med.doctor te Amsterdam, geboren rond 1622, overleden in het jaar 1681, ongeveer 59 jaar oud.

(Hij is later hertrouwd in het jaar 1654 voor de kerk, op ongeveer 32-jarige leeftijd met Alida Reael (ongeveer 32 jaar oud), geboren rond 1622.)

Uit dit huwelijk:

1 Maria Commersteijn, geboren na 1648.

Zij was gehuwd met Carel Six, geboren voor 1648.

Hij schreef een fragment genealogie van de Fam.van Os.

Bronnen: Onderzoek archieven Amsterdam en Alkmaar en

de Nederlansche Leeuw 1907, Gens Nostra en het

boek van J. Bouman opkomst en bloei der Beemster.

Boek: Uit de eerste schipvaart der Hollander naar Oost-Indie.

Noot: Dit onderzoek is door mij met veel plezier gedaan

en ik wens een ieder veel leesplezier.

Dit overzicht is gemaakt augustus 2007 door: @ Ben van Os

Andere publicaties van B. van Os

Bekijk de complete lijst van genealogische publicaties van B. van Os.